Xabier Zubiri

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Xabier Zubiri
Bizitza
Jaiotza Donostia1898ko abenduaren 4a
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza Madril1983ko irailaren 21a (84 urte)
Hobiratze lekua Madrilgo hilerri zibila
Hezkuntza
Hizkuntzak gaztelania
Lanbidea
Lanbidea filosofoa eta unibertsitateko irakaslea
Lantokia(k) Bartzelona eta Madril
Enplegatzailea(k) Madrilgo Complutense Unibertsitatea
Bartzelonako Unibertsitatea
Jasotako sariak

Xabier Zubiri Apalategi —nazioartean Xavier Zubiri izen-deiturez ezagunagoa— (Donostia, 1898ko abenduaren 4a - Madril, 1983ko irailaren 21a) zientzialari eta filosofoa izan zen. Madrilen Teologia, Friburgo eta Berlinen Filosofia, eta Parisen Fisika ikasi zituen, besteak beste. Zubiriren lanak oihartzun handia izan zuen, Europan ez ezik Amerikan ere. Ignacio Ellakuria teologo eta jesuita ikasle izan zuen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donostian batxilergoa egin ondoren, Teologian doktore egin zen Erroman (1920) eta Filosofian Madrilen (1921). 1926an Madrilgo Unibertsitatean katedra lorturik, Filosofiaren Historia irakatsi zuen 1936 arte; Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Bartzelonan izan zen irakasle (1940-1942). Unibertsitatea utzi eta filosofiako ikastaro pribatuak eman zituen.

Zubiriren prestakuntza hainbat unibertsitatetan moldatu zen: Madril, Lovaina, Erroma, Friburgo, Munich, Berlin, Paris. Filosofiaz gainera Fisika, Matematika, Biologia, Sortaldeko hizkuntzak eta Antzinaroko historia ere landu zituen. Bere garaiko irakasle entzutetsu anitzen eragina izan zuen: Ortega y Gasset, Husserl, Heidegger, Schrödinger, Louis de Broglie, La Vallée-Poussin, Benveniste eta abar.

Apaiz ordenatu zen, baina bere eskariz laiko izaera berreskuratu zuen. Filosofiaren historia, teologia, antzinako historia eta zientzia izan ziren Zubiriren pentsamenduaren abiaburuak, eta bere helburua (errealitatean errotzea). Egiteko horretan, filosofia, zientzia eta erlijioa uztartzen zituen. Betiere, metafisika da Zubiriren sistemaren funtsa, psikologia, historia edo zientzia positiboak gainditzen baititu hark. Zubiriren oinarrizko kontzeptua loturarena da (religación); gizakia errealitatean jarria da, eta ez du inoiz Jainkoa gauzen artean aurkitzen, harengan dagoelako, harengandik datorrelako, hura baita gauza guztien funtsa; lotura hori, beraz, gizakiaren existentziaren baldintza da.

1940-1980 aldian Espainiako filosofo gailentzat hartua izan zen.

Idazlan nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ensayo de una teoría fenomenológica del juicio (1923), doktore tesia.
  • Naturaleza, Historia, Dios (1942).
  • Naturaleza, Historia, Dios (1944).
  • Sobre la esencia (1962).
  • El hombre, realidad personal (1963).
  • El origen del hombre (1964).
  • Notas sobre la inteligencia humana (1966).
  • La dimensión histórica del ser humano (1973).
  • El hombre y su cuerpo (1974).
  • El problema teologal del hombre (1975).
  • El concepto descriptivo del tiempo (1976).
  • Respectividad de lo real (1979).
  • Inteligencia sentiente: inteligencia y realidad (1980).
  • Prólogo a la traducción norteamericana de Naturaleza, Historia, Dios (1981).
  • Inteligencia sentiente: inteligencia y logos (1982).
  • Reflexiones teológicas sobre la eucaristía (1981).
  • Inteligencia sentiente: inteligencia y razón (1983).
  • ¿Qué es investigar? (1983).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]