Xari

Wikipedia, Entziklopedia askea
Xari
View of Chari.jpg
Datu orokorrak
Garaiera282 m
Luzera1.400 km
Geografia
Charirivermap.png
Koordenatuak8°34′13″N 19°03′23″E / 8.570158°N 19.056473°E / 8.570158; 19.056473Koordenatuak: 8°34′13″N 19°03′23″E / 8.570158°N 19.056473°E / 8.570158; 19.056473
Estatu burujabe Txad
Txaden banaketa administratiboaOuaddaï
Hidrografia
Ibaiadarrak
Arroaren azalera650.000 km²
Arro hidrografikoaQ46527015 Itzuli
Ur-emaria1.159 m³/s
BokaleaTxad

Xari[1] (frantsesez: Chari) erdialdeko Afrikako ibai luzea. Afrika Erdiko Errepublikan jaiotzen da, eta Txad aintziran isurtzen ditu urak. Ibilbidearen zati bat Txad eta Kamerunen arteko muga naturala da.

1.400 km-ko luzera du, eta 548.747 km²-ko arroa. Munduko 55 arro handienen artean dago. Ibaiadar garrantzitsuenak Sara, Aouk, Bahr Keïta, Salamat eta Logone dira. Sarh eta N'Djamena hiriak dira zeharkatzen dituen hirietako batzuk.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xari ibaira iritsi ziren lehen europarrak Dixon Denham, Hugh Clapperton eta Walter Oudney britaniarrak izan ziren, eta Txad aintzirara iritsi ziren 1823an.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xari ibaia.

Xari ibaia Afrika Erdiko Errepublikan jaiotzen da, Bamingui eta Gribingui ibaien elkargunean, Txad eta Afrika Erdiko Errepublikaren arteko mugan. Bamingui ibaia 50 km-tan zehar Txad eta Afrika Erdiko Errepublikaren arteko muga naturala da. Ibaiaren tarte honetan, Bangoran ibaiarekin bat egiten du, eta biek Bamingui-Bangorameko Parke Nazionala mugatzen dute.

Ondoren, Txadeko lurretan sartu baino pixka bat lehenago, eskuinetik Bahr Aouk ibaiarekin egiten du bat, Txad eta Afrika Erdiko Errepublikaren arteko muga eginez.

Xari ibaia Txadeko hiriburua (N'Djamena) zeharkatzen du, eta bertan ibaiadar nagusietako bat (Logone) hartu ondoren, Txad aintziran isurtzen ditu urak. Txad aintziraren uren % 80a Xaritik datoz.

Ibaiaren ibilbidearen azkeneko zatiak, Kamerun eta Txaden arteko muga egiten du, eta Logone ibaiarekin batera, Djamenan dauden 6.000 km²-ko lautadak urpetzen ditu.

Zeharkatzen dituen hiriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]