Zerrenda:Nafarroako errege-erreginak
Nafarroako errege-erreginen zerrenda honetan Iruñeko Erresumakoak (Nafarroakoaren aitzindaria) eta Nafarroako Erresumako errege-erreginak agertzen dira. Erresumaren izenaren aldaketa eta, hortaz, errege-erreginen tituluarena Antso VI.ak egin zuen 1162an.
824 (inguru)-905 Aritza leinukoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aritza leinuak 824 inguru Iruñeko Erresuma ezarri zuen karolingiar frankoen aurka matxinatu zuenean.
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Eneko Arista 824 (inguru)–851/2 |
![]() |
4 seme-alaba | 851/2 | |
Gartzea Eneko 851/2–882 |
![]() |
Eneko Aristaren semea | 5 seme-alaba | 882 |
Orti I.a Garzeitz
|
![]() |
Gartzea Enekoren semea | Oria 5 seme-alaba |
(905ean tronutik kenduta) |
905-1234 Semeno leinukoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Blason_Royaume_Navarre.svg/100px-Blason_Royaume_Navarre.svg.png)
905ean, inguruko erresumen aliantzak Orti I.a Gartzeitz tronutik kendu eta leinua berria plazaratu zuen Iruñean: Semeno leinua hain zuzen ere[1]. Leinu honen erreinaldietan Iruñeko Erresuma Nafarroako Erresuma bilakatu zen.
Alfontso VI.a Gaztelakoa eta Antso Ramirez bere koinatek Antso IV.a erail zutenean bigarrena, jadanik Aragoiko erregea zena, nafarren errege bilakatu eta 50 urtez aragoitarren botera jasan zuten nafarrek[2].
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Antso V.a 1076–1094 |
![]() |
1042 Ramiro I.a Aragoikoa eta Ermesinda Foixkoaren semea |
Elisabet Urgellgoa 1065 Seme 1 Felizia Roucykoa 1076 3 seme |
1094ko ekainaren 4a Huesca 48 urte |
Petri I.a 1094–1104 |
![]() |
1068 Antso Ramirez eta Elisabet Urgellgoa |
Ines Akitaniakoa 1086 2 seme-alaba Berta Italiakoa 1097 Seme-alabarik ez |
1104ko irailaren 28a Arango harana 36 urte |
Alfontso I.a Nafarroakoa 1104–1134 |
![]() |
1073 Antso Ramirez eta Felizia Roucykoa |
Urraka Gaztelakoa 1109 Seme-alabarik ez |
1134ko irailaren 8a Huesca 61 urte |
Alfontsoren heriotzak ondorengotza krisia eragin zuen Aragoiko erresuman, nafar handikiek, berriz, arin ibili eta monarkia independente berrezarri zuten Antso IV.a eraildakoaren birbiloba bati koroa emanez.
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Gartzea IV.a Ramirez Berrezarlea 1134–1150 |
Ramiro Antso Monzongoa eta Kristina Rodriguez Diaz Vivarrekoaren semea | Margarita l'Aiglekoa 1130 4 seme-alaba Urraka Gaztela eta Leongoa 1144ko ekainaren 24a 2 seme |
1150eko azaroaren 21a Lorka | |
Antso VI.a Jakintsua 1150–1194 |
![]() |
1133 Gartzea Ramirez eta Margarita l'Aiglekoaren semea |
Antsa Gaztelakoa 1157ko ekainaren 2a 6 seme-alaba |
1194ko ekainaren 27a Iruñea |
Antso VII.a Azkarra 1194–1234 |
1157 Antso VI.a Jakintsua eta Antsa Gaztelakoaren alaba |
Konstantzia Tolosakoa 1195 Seme-alabarik ez |
1234ko apirilaren 7a Tutera |
1234-1284 Xanpainako leinukoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Armoiries_Navarre-Champagne.svg/100px-Armoiries_Navarre-Champagne.svg.png)
Antso VII.a, Semeno leinuko azken erregea, hil zenean Zuria bere arrebak, nebaren erreinaldia erregeordea izandakoa, koroa jarauntsi zuen eta, beraz, Xanpainako kondea zen bere semea errege berri bilakatu zen.
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Tibalt I.a Koblakaria 1234–1253 |
![]() |
1201eko maiatzaren 30a Troyes Tibalt III.a Xanpainakoa eta Zuria Nafarroakoaren semea |
Gertrudis Dagsburgekoa 1220 Seme-alabarik ez Ines Beaujeukoa 1222 Alaba 1 Margarita Borboikoa 1232 6 seme-alaba |
1253ko uztailaren 8a Iruñea 52 urte |
Tibalt II.a Gaztea 1253–1270 |
![]() |
1238 Tibalt I.a Koblakaria eta Margarita Borboikoaren semea |
Elisabet Frantziakoa 1255eko apirilaren 6a Seme-alabarik ez |
1270eko abenduaren 4a Trapani 32 urte |
Henrike I.a Gizena 1270–1274 |
![]() |
1244 Tibalt I.a Koblakaria eta Margarita Borboikoaren semea |
Zuria Artoiskoa 1269 2 seme-alaba |
1274ko uztailaren 22a 30 urte |
Joana I.a 1274–1305 |
![]() |
1271ko urtarrilaren 14a Bar-sur-Seine Henrike I.a Nafarroakoa eta Zuria Artoiskoaren alaba |
Filipe IV.a Frantziakoa 1284ko abuztuaren 16a 7 seme-alaba |
1305eko apirilaren 4a Vincenneseko gaztelua 34 urte |
1284-1349 Kapeto leinukoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Blason_Royaume_de_France_%281289-1316%29.svg/100px-Blason_Royaume_de_France_%281289-1316%29.svg.png)
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Filipe I.a Ederra (Frantziako Filipe IV.a) 1284–1305 |
![]() |
1268 Fontainebleau Filipe III.a Frantziakoa eta Elisabet Aragoikoaren semea |
Joana I.a Nafarroakoa 1284ko abuztuaren 16a 7 seme-alaba |
1314ko azaroaren 29a Fontainebleau 46 urte |
Luis I.a Liskarzalea (Frantziako Luis X.a) 1305–1316 |
![]() |
1289ko urriaren 4a Paris Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea |
Margarita Borgoinakoa 1305eko irailaren 21a Alaba 1 Klementzia Hungariakoa 1315eko abuztuaren 19a Seme 1 |
1316ko ekainaren 5a Vincenneseko gaztelua 26 urte |
Joanes I.a Aita hil-ondokoa (Frantziako Joanes I.a) 1316 |
![]() |
1316ko azaroaren 15a Paris Luis I.a Nafarroakoa eta Klementzia Hungariakoa |
Ez zen inoiz ezkondu | 1316ko azaroaren 20a Paris 5 egun |
Filipe II.a Luzea (Frantziako Filipe V.a) 1316–1322 |
![]() |
1292 Lyon Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea |
Joana Borgoinakoa 1307 7 seme-alaba |
1322ko urtarrilaren 3a Longchamp 29 urte |
Karlos I.a Ederra (Frantziako Karlos IV.a) 1322–1328 |
![]() |
1294ko ekainaren 19a Clermont Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea |
Zuria Borgoinakoa 1307 2 seme-alaba Maria Luxenburgokoa 1322 2 seme-alaba |
1328ko otsailaren 1a Vincenneseko gaztelua 34 urte |
Joana II.a 1328–1349 |
![]() |
1312ko urtarrilaren 28a Charenton-le-Pont Luis I.a Nafarroakoa eta Margarita Borgoinakoaren alaba |
Filipe III.a Nafarroakoa 8 seme-alaba |
1349ko urriaren 6a Charenton-le-Pont 37 urte |
1328-1441 Evreuxtarrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/COA_Navarre_Evreux_Charles_II_d%27Evreux_le_Mauvais_%281332-1387%29.svg/100px-COA_Navarre_Evreux_Charles_II_d%27Evreux_le_Mauvais_%281332-1387%29.svg.png)
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Filipe III.a Noblea 1328–1343 |
1306ko martxoaren 27a Luis I.a Evreuxkoa eta Margaret Artoiskoaren semea |
Joana II.a Nafarroakoa 8 seme-alaba |
1343ko irailaren 16a Jerez de la Frontera 37 urte | |
Karlos II.a Gaiztoa 1349–1387 |
![]() |
1332ko urriaren 10a Évreux Filipe III.a Nafarroakoa eta Joana II.a Nafarroakoaren semea |
Joana Frantziakoa 7 seme-alaba |
1387ko urtarrilaren 1a Iruñea 54 urte |
Karlos III.a Noblea 1387–1425 |
22 July 1361 Nantes Karlos II.a Nafarroakoa eta Joana Frantziakoaren semea |
Leonor Gaztelakoa 1375eko maiatzaren 27a 8 seme-alaba |
1425eko irailaren 8a Erriberri 64 urte | |
Zuria I.a 1425–1441 |
Fitxategi:Blanca I de Navarra.jpg | 1385 Gaztela Karlos III.a Nafarroakoa eta Leonor Gaztelakoaren alaba |
Martin I.a Siziliakoa 1402ko abenduaren 26a Seme-alabarik ez Joanes II.a Aragoikoa 1420ko ekainaren 10a 4 seme-alaba |
1441ko apirilaren 1a Santa María la Real de Nieva 56 urte |
1425-1479 Trastamaratarrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Armoiries_Aragon_Navarre.svg/100px-Armoiries_Aragon_Navarre.svg.png)
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Joanes II.a 1425–1479 (de facto) 1425-1441 (de jure) |
![]() |
1397ko ekainaren 29a Medina del Campo Fernando I.a Aragoikoa eta Leonor Alburquerquekoa |
Zuria I.a Nafarroakoa 1419ko azaroaren 6a 4 seme-alaba Joana Enrikez 2 seme-alaba |
1479ko urtarrilaren 20a Bartzelona 81 urte |
Leonor I.a 1479 |
![]() |
1425eko otsailaren 2a Erriberri Joanes II.a Aragoikoa eta Zuria I.a Nafarroakoaren alaba |
Gaston IV.a Foixkoa 11 seme-alaba |
1479ko otsailaren 12a Tutera 54 urte |
- Joanes II.aren aurkako erregenahiak, 1441–1464
Joanes II.a Aragoikoak emaztea hil ondoren beretzat mantendu zuen Nafarroako koroa, baina bere semea eta alaba nagusia erregenahi eta monarkak de jure izan ziren[3].
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Karlos IV.a 1441–1461 |
![]() |
1421eko maiatzaren 29a Peñafiel Joanes II.a Aragoikoa eta Zuria I.a Nafarroakoaren semea |
Ines Clevesekoa Seme-alabarik ez |
1461eko irailaren 23a Bartzelona 40 urte |
Zuria II.a 1461–1464 |
![]() |
1424 Erriberri Joanes II.a Aragoikoa eta Zuria I.a Nafarroakoaren alaba |
Henrike IV.a Gaztelakoa Seme-alabarik ez |
1464ko abenduaren 2a Ortheze 40 urte |
1479-1483 Foixko leinua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Armoiries_Navarre_Foix.svg/100px-Armoiries_Navarre_Foix.svg.png)
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Frantzisko I.a Febus 1479–1483 |
Fitxategi:Francisco I de Navarra.jpg | 1467ko apirilaren 12a Gaston I.a, Vianako printzea eta Maddalen Frantziakoaren semea |
Ez zen inoiz ezkondu | 1483ko otsailaren 12a Paue 16 urte |
Katalina I.a 1483–1517 |
![]() |
1468 Gaston I.a, Vianako printzea eta Maddalen Frantziakoaren alaba |
Joanes III.a Nafarroakoa 13 seme-alaba |
1517ko otsailaren 12a Mendi-Marzana 49 urte |
1483-1572 Albreteko leinua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Armoiries_Navarre-Albret.svg/100px-Armoiries_Navarre-Albret.svg.png)
1512an Fernando II.a Aragoikoak erresuma konkistatu zuen, Nafarroa Garaia Aragoiko koroapean kokatuz. Hori zela eta Aragoi eta Espainiako erregeek de facto erresumaren gehiena zuzendu zuten. Nafarroako erregeek Nafarroa Beherera ihes egin eta seigarren merindadean bere erresuma mantendu zuten[4][5].
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Joanes III.a 1484–1516 |
![]() |
1469 Alain I.a Albretekoa eta Frantziska Châtillongoa |
Katalina I.a Nafarroakoa 13 seme-alaba |
1516ko ekainaren 14a Paue 47 urte |
Henrike II.a Zangotzakoa 1517–1555 |
![]() |
1503ko apirilaren 18a Zangoza Joanes III.a Nafarroakoa eta Katalina I.a Nafarroakoaren semea |
Margarita Angulemakoa 1526 2 seme-alaba |
1555eko maiatzaren 25a Hagetmau 52 urte |
Joana III.a 1555–1572 |
1528ko urtarrilaren 7a Saint-Germain-en-Laye Henrike II.a Nafarroakoa eta Margarita Angulemakoaren alaba |
Antonio I.a Nafarroakoa 1548ko urriaren 20a 5 seme-alaba |
1572ko ekainaren 9a Paris 44 urte |
- Nafarroako Errege-erreginak (Claude Buffier, 1672)[6]
1572–1789 Kapeto leinuaren berrezarpena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Grand_Royal_Coat_of_Arms_of_France_%26_Navarre.svg/100px-Grand_Royal_Coat_of_Arms_of_France_%26_Navarre.svg.png)
1572–1789 Borboitarrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Antonio I.a 1555-1562 |
![]() |
22 April 1518 La Fère, Pikardia Karlos I.a Vendômekoa eta Frantziska Alençongoaren semea |
Joana III.a Nafarroakoa 1548ko urriaren 20a 5 seme-alaba |
1562ko azaroaren 17a Les Andelys, Eure 44 urte |
Henrike III.a (Frantziako Henrike IV.a) 1572–1610 |
![]() |
1553ko apirilaren 1a Paue Antonio I.a Nafarroakoa eta Joana III.a Nafarroakoaren semea |
Maria Medici 1600eko abenduaren 16a 6 seme-alaba |
1610eko maiatzaren 14a Paris 57 urte |
Luis II.a Zuzena 1610–1643 |
![]() |
1601eko irailaren 27a Fontainebleauko jauregia Henrike III.a Nafarroakoa eta Maria Mediciren semea |
Ana Austriakoa 1615eko azaroaren 24a 6 seme-alaba |
1643ko maiatzaren 14a Paris 41 urte |
Luis III.a Handia (Frantziako Luis XIV.a) 1643-1715 |
![]() |
1638ko irailaren 5a Saint-Germain-en-Laye Luis II.a Zuzena eta Ana Austriakoaren semea |
Maria Teresa Austriakoa 1660eko ekainaren 9a 6 seme-alaba |
1715eko irailaren 1a Versailles 76 urte |
Luis IV.a Maitatua (Frantziako Luis XV.a) 1715–1774 |
![]() |
1710eko otsailaren 15a Versaillesko jauregia Luis Dofin Handia eta Maria Adelaida Savoiakoaren semea |
Maria Leszczyńska 1725eko irailaren 5a 10 seme-alaba |
1774ko maiatzaren 10a Versaillesko jauregia 64 urte |
Luis V.a Ongilea (Frantziako Luis XVI.a) 1774–1789 |
![]() |
1754ko abuztuaren 23a Versaillesko jauregia Luis Dofina eta Maria Josefa Saxoniakoaren semea |
Marie Antoinette 1770eko maiatzaren 16a 4 seme-alaba |
1793ko urtarrilaren 21a Concorde plaza, Paris 38 urte |
Henrike III.a Henrike IV.a Frantziakoa bilakatu zenean koroak Frantziakoarekin bat egin zuen. Hala ere erresuma biak ez zituzten uztartu 1620ko urriaren 20an Luis II.ak "Frantziako koroari Nafarroa, Bearno, Andorra eta Donezanen batze agiria"[7] plazaratu zuen arte. Luis XIV.a Frantziakoak (Nafarroako III.ak), Luis XV.a Frantziakoak (Nafarroako IV.ak), eta Luis XVI. Frantziakoak (Nafarroako V.ak) Nafarroako erregea titulua 1791 arte erabiltzen jarraitu zuten[8].
Izena | Irudia | Jaiotza | Ezkontza(k) | Heriotza |
---|---|---|---|---|
Luis Desiratua (Frantziako Luis XVIII.a) 1814-1824 |
![]() |
1755eko azaroaren 17a Versaillesko jauregia Luis Dofina eta Maria Josefa Saxoniakoaren semea |
Maria Josefina Savoiakoa 1771eko apirilaren 16a Seme-alabarik ez |
1824ko irailaren 16a Louvre jauregia 68 urte |
Karlos IV.a Artoiskoa (Frantziako Karlos X.a) 1824–1830 |
![]() |
1757ko urriaren 9a Versaillesko jauregia Luis Dofina eta Maria Josefa Saxoniakoaren semea |
Maria Teresa Savoiakoa 1773ko azaroaren 16a 4 seme-alaba |
1836ko azaroaren 6a Gorizia 79 urte |
"Nafarroako erregea" titulua berriro 1814 eta 1830 arteko Borboien berrezarpenean erabiltzen jarraitu zuten. Geroago Henrike Artoiskoa bilakatu zen erregenahi berria, eta bere jarraitzaileek ere Nafarroako errege bezala izenpetu zuten nafar erresumako ondare eskubideen jaraunsle bezala.
Borboi erregenahi karlistek ere titulua aldarrikatu zuten, baina Espainiako koroak duen beste tituluekin batera.
Egungo erregenahiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Pello II.a Borboi Bi Sizilietakoa, Calabriako dukeak, bere amona Alizia Borboi Parmakoa Espainiako Infanta eta Calabriako dukesa alargunaren hilotzaren ondoren[9] erresuma aldarrikatzen du Nafarroako erregeen oinordetzarako legeetan ohikoak diren ordezkaritza printzipio eta gizonezko premutasunaren arabera. Bere aitaren webgunean horrela aldarrikatu eta azaltzen zen[10]. Nafar legitimisten aburuz ohitura eta usadio zaharren arabera Pello Borboi Bi Sizilia eta Orleansekoa litzateke Nafarroako Erregeen oinordeko zehatzena.[11]
- Domingo Habsburgo-Toscanakoa, Austriako artxidukea. 1512ko Nafarroako konkista eta Fernando II.a Aragoikoaren ondorengoek Nafarroa Garaiko errege bilakatu ondoren, 1841eko Nafarroako Foruak Eraldatzeko Legeaz bailiatuz Elisabet II.a Espainiakoa eta bere ama Maria Cristina Borboikoa Nafarroako Erresuma abolitu zuten. Hauen kontra Karlos Maria Borboi Austria-Estekoa, Karlos VII.a karlisten erregenahia, altzatu zen. Kontutan hartuz Filipe Borboi eta Greziakoa eta Louis Alfontso Frantziakoa Nafarroako Erresuma abolitu zutenen oinordekoak direla, batzuen ustez ezatabaigarriak dira hauen eskubideak erregenahi izateko. Domingo Habsburgokoa litzateke Carlos VII-ren oinordeko zehatzena Iñaki Anasagasti politikariaren aburuz. [12]
- Luis Alfontso Borboikoa, Anjouko kondeak Nafarroa eta Frantziako erresumak aldarrikatzen ditu, Luis XX.aren izenaz. "Frantziari Nafarroa eta Bearnoren batze agiria" eta lege salikoa dira bere aldarrikapenaren oinarriak[13].
- Filipe VI.a Espainiakoak Nafarroako errege titulua erabiltzen du, Espainiako gaur egungo erregea izanik aldarrikapen hau 1512an Fernando II.a Aragoikoak egindako konkistan dago oinarrituta.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Sánchez Albornoz, Claudio. (1959). Problemas de la historia Navarra del siglo IX. 20 Vianako Printze Erakundea, 5-62 or..
- ↑ Lema Pueyo, José Ángel. (2008). Alfonso I el Batallador, rey de Aragón y Pamplona (1104-1134). Xixon: Trea, 32-33 or. ISBN 978-84-9704-399-1..
- ↑ Ramírez Vaquero, Eloísa. (1990). Juan II, Leonor y Gastón de Foix, Francisco Febo. in: Reyes de Navarra. XVII Iruñea:: Mintzoa ISBN 84-85891-24-4..
- ↑ Serrano Izko, Bixente. (2006). Nafarroa. Historiaren hariak. Iruñea: Euskara Kultur Elkargoa ISBN 84-932845-9-9..
- ↑ Esarte Muniain, Pedro. (2001). Navarra, 1512-1530. Iruñea: Pamiela ISBN 84-7681-340-6..
- ↑ (Gaztelaniaz) «Nuevos elementos de la Historia universal, sagrada y profana, de la esfera, y geographia : con un breve compendio de la historia de España y Francia / sacados de los que escrivio en frances el Padre Claudio Buffier ... por otro de la misma Compañia... - BVMC.Labs» Laboratorio de la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2022-08-09).
- ↑ (Frantsesez) Frantziako koroari Nafarroaren batze agiria
- ↑ Zirakzadeh, Cyrus Ernesto. A rebellious people: Basques, protests, and politics. Reno: University of Nevada Press, 27 or. ISBN 0-87417-220-9..
- ↑ Alizia Borboi Parmakoaren eskela
- ↑ The Royal House of Bourbon-Two Sicilies
- ↑ Normas de sucesión a la titularidad del Reino de Navarra y árbol genealógico comentado. Nafarroako Errege Etxearen Seneskalia, 7 or..
- ↑ http://www.nabarralde.com/es/nabarmena/8228-nabarra-estado-soberano-ironias-del-destino-desde-1936-la-corona-navarra-y-la-corona-espanola-estan-separadas
- ↑ Ardisson, Thierry. (1986). Louis XX. Contre-enquête sur la monarchie. Olivier Orban ISBN 2-85565-334-7..
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]