Zezilia Sobrino Morillas
| Zezilia Sobrino Morillas | |
|---|---|
 | |
| Bizitza | |
| Jaiotza | Valladolid, 1570 (egutegi gregorianoa) |
| Herrialdea |  Espainia |
| Heriotza | Valladolid, 1646ko apirilaren 7a (75/76 urte) |
| Familia | |
| Haurrideak | |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | gaztelania latina |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | idazlea, priorea eta moja |
| Ideologia eta sinesmenak | |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |
| Erlijio-ordena | Karmeldar Oinutsak |
Cecilia Sobrino Morillas (erlijio-izena: Cecilia del Nacimiento; Valladolid, 1570 – ibidem, c.1646ko apirilaren 7a) valladolidtar erlijiosoa, idazlea eta poeta izan zen, Karmeldar oinutsen ordena katolikoaren eraginpean, bertako nagusia izan zen. Bere lana bertsoz eta prosaz idatzita dago, eta, batez ere, bere esperientzia espiritualetan oinarritutako ekoizpen mistikoa da.[1][2][1][3][1][4]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zezilia Sobrino Morillas Valladoliden jaio zen 1570ean. Gurasoak Antonio Sobrino eta Zezilia de Morillasen izan ziren; bederatzi neba-ahizpetatik txikiena izan zen. Horietako lau Karmelon aritu ziren, eta horien artean Zezilia Sobrino bera, bere bizitza espiritualerako Zezilia del Nacimiento izena hartuz, Valladolideko Karmelon izan zen bere bizitza espirituala profesatu zuena. Beste hiru erlijiosoak Francisco (Valladolideko apezpikua), Antonio (idazle eta predikari frantziskotarra) eta María idazlea izan ziren. Bere bizitzaren kronikaria bere neba Fray Diego de San José izan zen, zeinak Zeziliaren bizitzaz gain, bere familia osoarena jasotzeko ardura izan zuen.
Bere heziketaren arduraduna bere ama, “emakume kristaua”, izan zen, “arrasto humanista handikoa”, latina idazten eta irakurtzen irakatsi ziona. Gainera, Bibliako testuak irakasteaz gain, pintura eta musika ezagutzak ere eman zizkion. Ama hil zitzaionean, Valladolideko Errege Huelgen Monasterioan jarraitu zituen musika ikasketak.
Ibilbidea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erlijioso
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1589ko otsailaren 2an, bere ahizpa María Sobrino Morillasekin batera, Valladolideko Concepción del Carmen Komentuan jardun zuen, Santa Teresa Avilakoak sortutako laugarren fundazioan. Bere izaera zela eta, Errioxako Calahorrako komentuaren ardura hartzeko erlijioso perfektua zela pentsatu zen, eta lehen hauteskundeetan priore kargua lortu zuen. Agintaldian zehar, edozein komentutako bizitza espiritualean oinarritzeaz gain, bizitza intelektualaren aldeko apustua egin zuen, bere amak berari irakatsi zion bezala. Hala, bere dizipuluetako batek, Ana de Trinidadek, margolaritzan, poesian, matematikan, latinean eta musikan aditua izatea lortu zuen.
Zezilia del Nacimientok ez zuen bere agintaldiko hiru urteak betetzerik lortu gaixotasun baten ondorioz, baina berriz izendatu zuten priore 1608ko azaroan. Hala ere, kasu horretan ere ez zuen bere agintaldia amaitu, barne agindu arazoengatik.
1646an hil zen, eta Valladolideko komentuan bertan lurperatu zuten; haren gorpuzkien zati bat, María ahizparenarekin batera, erlikitegi baten parte dira.[5]
Idazle
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bere ekoizpen artistikoari dagokionez, azpimarratzekoa da idazle eta poeta izan zela, karmeldar eskolako kidea, eta, beraz, horregatik, Santa Teresa Avilakoaren eta San Joan Gurutzekoaren eragina izan zuen.
Manuel de San Jeronimok, bere gaitasun intelektualarengatik, berari eta bere ahizpari buruz hitz egin zuen bere lanetako batean, zera esanez
“Erreformako bi erlijiosorik ospetsuenetakotzat dauzkat”.
Gainera, Manuel de San Jeronimo, bere intelektoa alde batera utzita, Zezilia del Nacimientori buruzko biografiaren saiakera bat ere egin zuen, bere komentuko kide zen María de San Albertok lehendik eginak zituen idazkietan oinarrituta. Bere lanetan, Zezilia del Nacimientok, San Joan Gurutzekoa imitatuz idatziz utzi zituen bere esperientzia espiritualak. Hala ere, batzuek diote erlijiosoak, santu horren eragina ez ezik, emakumeen sormena ere bizi izan zuela, amaren beraren ideiek bultzatuta.
Haren idatziak bertsotan eta prosan eginak dira. Antzekotasun horiek ikus daitezke “Trasformación del alma en Dios (Jainkoaren arimaren eraldaketa)” bezalako lanetan, non San Joan Gurutzekoaren antzeko metodo bat erabili zuen, konposizio teologiko-espiritual baten bidez
Erlijiosoaren obra poetikoak hainbat joera jarraitu zituen, lehen aipatutako eraginak gorabehera, guztiak Santa Teresa Ávilakoak hasitakoak: “bere esperientzia mistikoen eta noizbehinkako poemen kontaketa metaforikoa hainbat gertaeratarako”.
Valladolideko komentuan, bere bi lanen kopiak daude: “Cántico espiritual” eta “La noche oscura”. Biak XVI. mende amaierakoak dira. Hala ere, horiek ez dira bere lanaren aztarna bakarrak, ez baitzen bakarrik poesian oinarritutako bere lan mistikoan oinarritu. Zezilia del Nacimientok bere biografia propioa sartu zuen bere lanean, eta horri esker bere bizitzako xehetasunak ezagutu ditzakegu. Gainera, bere ekoizpenean izaera historikoko lanak ere badaude, nahiz eta azken hauen kasuan ez diren osorik argitaratu, bere gutunetan aipamen batzuk baino ez baitzituen utzi.
Hain zuzen ere, haren gutunek erakusten dituzte erlijioaren ezaugarririk bereizgarrienak, lehen aipatzen zen mistizismoarenak hain zuzen ere, nahiz eta beste moja batzuengandik guregana heldu diren gutunen aldean gutxi diren. Horietako batzuk 400 baino gehiago dira, baina Zezilia Sobrinoren bederatzi baino ez ditugu ezagutzen. Gutun horietan neba teologoarekin eta mistikoarekin izandako gutuneria agertzen da. Horrek, era berean, Zeziliaren obra poetikoa ulertzen laguntzen du.
Bere lanaren ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zezilia del Nacimientoren lana bat dator emakumeen karmeldar oinutsen ordenaren berezko idazketa-tradizioekin. Bere bizitza izpiritualaren kontaketak, testu didaktikoak eta poemak idatzi zituen, kasu batzuetan prosazko exegesi batekin batera daudenak; gainera, bere korrespondentziaren zati bat gordetzen da. Poeta gisa, bere bertsogintza askotarikoa eta landua, bere ideia-zabaltasuna eta bere irudimen handia ditu ezaugarri. Karmeldarren ordenaren tradizioak eta San Joan Gurutzekoak utzitako aztarnak markatutako konposizioak dira, lira-ren erabileran eta maitasunezko entregaren adierazpenean jarraitzen diotenak.
Sobrino Morillasen poesietan ohikoa da fede nagusitasunaren arrastoa aurkitzea. Bere ahapaldietatik, hain zuzen ere horregatik, bere poemetako batzuk San Joan Gurutzekoari egotzi zitzaizkion, batez ere bere konposiziorik ospetsuenetako baten kasuan, “La transformación del alma de Dios (Jainkoaren arimaren eraldaketa)”. Hala ere, badakigu lan hau berak idatzi zuela, erlijiosoak berak bere gutunetan hori jasota utzi zuelako. Dena den, egia bada Zezilia del Nacimientoren liretan posible dela San Joan Gurutzekoaren abestiei erantzunak aurkitzea.
Gainera, bere ekoizpen artistikoaren barruan beste metro batzuk ere badaude: erromantze eta glosa ugari. “Generoaren konbentzionaltasunaren barruan, eta euren egituran bertan daramatzaten trabak, arruntak ez diren erraztasuna eta grazia eskaintzen dituzte. Erromantzeak hiperbole barik har daitezke benetako eredutzat”.
Zalantza barik, heziketa familiarra jaso zuen eta bere sasoiko poesiaren ezagutza ona zuen, eta horrek bere sorkuntzara eraman zuen, non bere sasoiko idazle profesionalekin pareka daitekeen. Glosen kasuan, ez ziren gehiegi bereizten generoko gainerako ekoizleak. “Glosetako bertso tematikoak behartuak izaten ziren, bai horretarako ahapaldi ezagunen bat balio zuelako, bai poesia-lehiaketen antolatzaileek seinalatzen zituztelako. Poetak, beraz, bere aldeko ezer gutxi jar zezakeen, zeren eta, bere burua behartuta ikusten baitzuen bertso glosatuen pentsamendua helburu berarekin lantzera. Horrelaxe azaltzen dira kointzidentzia asko, Zeziliak eta bere ahizpa Maríak gai berberei buruzko glosak dituzte eta”.
Ekoizpena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bestea bete, Lan huexek egin zituen:[6]
- La transformación del alma de dios
- Definición del amor
- Al espíritu santo
- Philomena (atribuida erróneamente a San Buenaventura)
- Romance al nacimiento.
- Romance del santísimo sacramento.
- A santa Teresa.
Glosak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Glosa (5 guztira)
- El Infante que desciende, Niño, si cuando nacéis y Vivo sin vivir en mí.
Gabon-kantak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Otro para brizar al niño Jesús.
- Segundo villancico a Santa Teresa
Biribilkietan eta kintiletan egindako konposizioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Letras sobre los nombres de cristo.
- La gitana.
Komentu-antzerkia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Festecica para una profesión religiosa.
Edizioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Cecilia del Nacimiento, Obras completas, ed. de José M. Díaz Cerón, José M., Madril: Editorial de Espiritualidad, 1971
- Donnelly, Kevin; Sider, Sandra, Journeys of a Mystic Soul in Poetry and Prose, Toronto: Iter Inc. / Centre for Reformation and Renaissance Studies, 2012 (col. The Other Voice in Early Modern Europe: The Toronto Series; 18)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 «Zezilia Sobrino Morillas» Bing (kontsulta data: 2024-12-22).
- ↑ Fruizper. (jueves, 7 de mayo de 2020). «J Ruiz en la red: Mujeres olvidadas. Cecilia Sobrino Morillas» J Ruiz en la red (kontsulta data: 2024-12-22).
- ↑ (Gaztelaniaz) MJ. (2021-02-22). ««Cecilia del Nacimiento»: Mujer y sociedad en la literatura del Siglo de Oro» Teresa, de la rueca a la pluma (kontsulta data: 2024-12-22).
- ↑ (Gaztelaniaz) González, Juana Coronada Gómez; Ménguez, Isabel Díez. (2024-06-04). «Prosa en el Carmelo de Valladolid: vida y obra de la Madre Cecilia del Nacimiento» Hipogrifo. Revista de literatura y cultura del Siglo de Oro 12 (1): 559–580. doi:. ISSN 2328-1308. (kontsulta data: 2024-12-22).
- ↑ Las calaveras de las hermanas Sobrino. 25 de agosto de 2015.[Betiko hautsitako esteka]
- ↑ BIESES. Bibliografía de escritoras españolas. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Datuak: Q55835603
Multimedia: Cecilia Sobrino Morillas / Q55835603