Zubaida bint Ŷaʿfar
| Zubaida bint Ŷaʿfar | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotza | Bagdad, 766 |
| Herrialdea | Abbastar Kaliferria |
| Heriotza | Bagdad, 831ko uztailaren 10a (64/65 urte) |
| Hobiratze lekua | Tarsoko Meskita Handia |
| Familia | |
| Aita | Ja'far ibn Abdallah al-Mansur |
| Ama | Salsal bint Ata |
| Ezkontidea(k) | Harun ar-Raxid |
| Seme-alabak | ikusi
|
| Haurrideak | ikusi
|
| Leinua | Abbastarren dinastia |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | arabiera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | politikaria |
Zubaidah bint Ja'far ibn Mansur (Bagdad, 766 – Ibidem, 831ko uztailaren 26an) abbastar printzesa ezagunena izan zen, baita Harun ar-Rashiden emaztea eta lehengusina bikoitza ere. Bereziki, Bagdadetik Mekara eta Medinara doan bidean zehar erromes musulmanei ura emateko putzu, urtegi eta igerileku artifizialen seriearengatik da ezaguna. Ibilbide horri Darb Zubaidah izena jarri zioten haren omenez. Harun al-Rashid senarraren balentriek Mila eta bat gauetarako oinarria osatu zuten.[1][2][3][4]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zubaidahren jaiotze data ez bada ezagutzen ere, Harun baino urtebete gazteagoa zela jakina da. Aita, Ja'far, abasí al-Mahdi kalifaren anaia-erdia zen. Bere ama, Salsal, al-Khayzuranen ahizpa zaharrena zen, al-Mahdiren bigarren eta boteretsuena, eta geroko Musa Al-Hadi eta Harun al-Rashid kalifen ama.

Zubaidah ezizen maitekorra da, bere aitonak emana, al-Mansur kalifak. Izenak "gurinezko bolatxoa" esan nahi du. Zubaidah-ren benetako izena Sukhainah edo Amat al-'Aziz" zen. Geroago, Zubaidah-k kunya bat lortu zuen, Umm Ja'far (Ja'far-en Ama esan nahi du), bere benetako abizena islatzen zuena, Abu Ja'far al-Mansur kalifaren biloba eta Abu Ja'far Harun al-Rashid kalifaren emazte bezala.
Ezkontza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Abbastar Al-Mansur kalifaren biloba zen, Ja'far semearen bitartez, eta al-Rashiden lehengusina (763. k. edo 766-809. k.),zeinarekin ezkondu zen (Dhu al-Hijah 165 AH/ 782ko uztaila). Muhammad Al-Amin abbastar kalifa, errege leinu bikoitza zuena, Zubaidahren semea zen. Bere semeordea 'Abdullah al-Mamun zen, hau ere gero kalifa izan zena al-Aminekin izandako gerra zibilaren ostean.
Zubaidahren jauregiak erlauntza baten soinua zuela esaten zen, "Korana buruz ikasitako ehun neskame errezitatzen aritzen ziren eta".
Ura jarri Mekarako bidean eta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mekara egin zuen bosgarren erromesaldian ikusi zuen lehorte batek herritarrak suntsitu zituela eta Zamzam putzua ur hari txiki batera murriztu zuela. Putzua sakontzea agindu zuen eta bi milioi dinar gastatu zituen Mekako eta inguruko probintziako ur hornidura hobetzen. "Horren barruan sartu zen Hunayn-eko iturburutik 95 kilometro ekialdera akueduktu bat eraikitzea, baita Arafat lautadan zegoen “Zubaydako iturburu” ezaguna ere, Hajj-ko kokapen erritualetako bat. Ingeniariek gastu handien eta zailtasun teknikoen gainetik aurrea hartu ziotenean, Ibn Khallikan-en arabera “nahiz eta tontor-kolpe bakoitzak dinar bat balio izan” lana egiteko prest zegoela erantzun zuen.
Ibn Battuta, Zubaidah-ri buruz ari zela, zera adierazi zuen: "Mekatik Bagdadera doan errepide honetako urtegi, igerileku edo putzu bakoitza haren eskuzabalari zor zaio...Errepide honen izenean duen kezkarengatik izan ez balitz, ezingo zukeen inork erabili." Zehazki, Birkat al-Marjum eta al-Qarurah urtegiak aipatu zituen.
Berarekin lotutako kalifak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hona hemen horrekin lotutako kalifak:
| Zk. | Kalifa | Zerrenda |
|---|---|---|
| 1 | Al-Mansur | Aitona |
| 2 | Al-Mahdi | Osaba eta aitaginarreba |
| 3 | Al-Hadi | Lehengusua |
| 4 | Harun al-Rashid | Lehengusu eta senarra |
| 5 | Al-Mamun | Semeordeak |
| 6 | Al-Mutásim | |
| 7 | Al-Amin | Semea |
| 8 | Al-Wathiq | Bilobaordeak |
| 9 | Al-Mutawakkil |
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) «121. Zubaydah Bint Ja'far Ibn Abi Ja'far Al-Mansur» al-islam.org 2022-05-05 (kontsulta data: 2025-02-15).
- ↑ (Ingelesez) emma. (2013-08-05). «Zubaidah bint Ja’far» Muslim Girl (kontsulta data: 2025-02-15).
- ↑ «Zubayda bint Ja'far al-Mansur» Muslim Heritage (kontsulta data: 2025-02-15).
- ↑ Zubaida bint Ŷaʿfar. .
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Sayyida al-Hurra
- Al-Khayzuran
- Arwa al-Sulayhi
- Razia Sultana
- Shajar Al-Durr
- Qatr al-Nada
- Asma bint Shihab