Itza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Itza

 Nafarroa Garaia
Itzako bandera

Itzako armarria

Izen ofiziala Iza <> Itza[1]
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Iruñeko merindadea
Alkatea José Antonio Vázquez Rodríguez
(IMI, indep.)
Herritarra itzatar
Koordenatuak 42°50′0″N 1°45′0″W / 42.83333°N 1.75000°W / 42.83333; -1.75000Koordenatuak: 42°50′0″N 1°45′0″W / 42.83333°N 1.75000°W / 42.83333; -1.75000

Maps of municipalities of Navarra Itza Zendea.JPG

Eremua 52,03 km2
Garaiera 490 m
Posta kodea 31892
Dentsitatea ERROREA: ezin izan da automatikoki kalkulatu, arazoa konpontzeko egin klik hemen bizt./km²
www.cendeadeiza.com http://www.cendeadeiza.com/eu/inicio.html www.cendeadeiza.com

Itza[2] Nafarroako udalerria da, Iruñeko merindadean kokatua. 51.0 kilometro koadro ditu azalera, eta 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 1.134 biztanle ditu. 1942an, lehengo Itza Zendea eta Gulibarrak batu ziren Nafarroako Diputazioaren erabakiz. Arrazoi demografiko zein administratiboetan oinarritu zen ebazpen hori, geografiaz eta kulturaz oso ezberdinak zirelako.

Iruñerriko Mankomunitatea, zaborra bildu, ur-hornidura eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da, Iruñea inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itza Zendea Iruñeko merindadeko udalerria da, Nafarroako hiriburutik 20 bat kilometrora kokatua Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdean.

Udalerriak Imotzekin egiten du muga iparraldean, Irurtzun, Arakil eta Ollaranekin mendebaldean, Txulapain eta Berriobeitirekin mendebaldean, eta Oltza Zendea eta Orkoienekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itza Iruñerriko gune metropolitarraren mendebaldeko mugan dago, Sakana eta Iruñerriaren arteko gunean. Inguruko udalerriek bezala, klima mediterraneoaren eta ozeanikoaren arteko trantsiziozko klima azpimediterraneoa da nagusi. Urteko batez besteko prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak dira, Iruñean baino zertxobait ugariagoak. Tenperatura 13-14 gradu artekoa da.

Udak lehorrak izaten dira, eta prezipitazio gehienak ekaitz moduan jausten dira, urtarorik euritsuenak udaberria eta udazkena dira. Neguan hamar bat egunetan elurra egiten du.

Herriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondoko herri hauek osatzen dute udalerria: Aginaga, Aldaba, Aldatz, Aritz, Atondo, Eritze (herriburua), Gulia, Itza, Larunbe, Lete, Otxobi, Orderitz, Saratsa, Saratsate, Zia eta Zuasti.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Zuastiko jaurerriko jauregia: XVI. mendean eraiki zen, XX. mendearen amaieran berriztu zen, eta gaur egun Zuastiko golf zelaiko harrera eraikina da, bertan jatetxea, kafetegia, eta ekitaldiak egiteko aretoak daude.
  • San Martin Toursko eliza, Itzan dagoen XIII. mendean eraikitako harrizko egituradun eliza da.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Hegoaldeko goi nafarrera

Testigantza idatziek eta toki izenek adierazten duten bezala, XIX. mendearen bigarren erdira arte, euskara zen Zendeako hizkuntza nagusia, Hegoaldeko goi nafarrera hain zuzen ere. Izan ere, Iruñetik urrun samar egoteak zein aldameneko ibarrak ere euskaldunak izateak azaltzen dute mantentze hori. Gulia ibarrak XX. mendera arte eutsi zion euskarari.

Euskararen Foru Legea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Euskararen Foru Legea

Nafarroako Parlamentuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Itza Zendea eremu mistoko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizialak euskara eta gaztelania dira. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %8,60k zekien euskaraz hitz egiten.

2009ko urtarriletik Itza Zendeako udalerriaren izen ofiziala Iza <> Itza da[3].

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itzako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
873 945 973 958 899 746 1.217 1.015 680 523 635 745 839

2008ko erroldaren arabera, 28 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %3,09 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Muguiroarra autobus konpainiak Itzako Saratsa, Eritze eta Saratsateko kontzejuak Iruñearekin batzen ditu. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999tik 2011ra Itzako alkatea Grupo Independiente de Iza (GII) taldeko María Socorro Pérez Ollo Eritzeko auzokidea izan da. 2007an taldeak lau zinegotzi eskuratu zituen, eta, hortaz, gehiengo osoa udaletxean. Baliogabeko botoak 12 izan ziren (emandako guztien %2,11) eta boto zuriak 10 (%1,80). Abstentzioa %27,67koa izan zen.

Itzako Udala-2007
Alderdia Botoak Zinegotziak
Grupo Independiente de Iza (GII) 289 4
Nafarroa Bai 135 2
Ciudadanos del Valle (CV) 122 1

2011n hauek izan ziren aurkeztutako zerrendak eta lortu zuten zinegotzi kopurua: Itza Herriko Independenteak[4] (IHI edo Independientes Municipio de Iza (IMI, 5), Ciudadanos del Valle (CV, 3), NaBai 2011 (1) eta PSN (0). IHIko José Antonio Vázquez Rodríguez Itzako auzokidea[5] alkate aukeratu zuten.

Itzako Udala-2011
Alderdia Botoak Zinegotziak
IMI 319 5
CV 178 3
NaBai 2011 76 1
PSN 13 0

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Harlangaitzez egindako eraikuntza da, egurrezko egitura, eta bi fatxadetan, inguruko eraikinek duten estilo bera dauka. Kanpoaldeko hormak zarpeaturik daude. XX. mendearen amaieran, eraikina zaharberritzeko proiektu bat aurkeztu zen. Udala alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute.

  • HELBIDEA: San Andres kalea z/g (Eritze kontzejua)

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003 María Socorro Pérez Ollo GII
2003-2007 María Socorro Pérez Ollo GII
2007-2011 María Socorro Pérez Ollo GII
2011- José Antonio Vázquez Rodríguez Itza Herriko Independenteak (IHI-IMI)

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itza Zendeako parrokia Oskiako Ama Birjina da, eta bere omenez, erromeria antolatzen da urtero maiatzaren 15ean Atondon dagoen baselizara. Horrez gain, herri bakoitzak berezko jai-egunak dauzka:

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Itza Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko:Wikiatlasa