«Eskorbuto»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
46 bytes added ,  Duela 4 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
{{ohar medikoa}}
[[Fitxategi:Scorbutic_gums.jpg|thumb|right|200px|[[Odol]]etan dagoen hortz-oia, eskorbutoaren sintoma.]]
'''Eskorbutoa''' [[C bitamina]]ren eskasiak eragindako [[gaixotasuneritasun|gaixotasuna]]a da. C bitaminaren izen kimikoak, [[c bitamina|azido askorbikoaskorbikoak]]ak, [[latin]]eko eskorbuto izenean du jatorria, ''scorbutus''.
 
C bitaminaren gabeziak hauskortasun kapilar handia eragiten du, hau beharrezkoa baita [[azido hialuroniko]]aren sintesirako. Izan ere, azido hialuronikoa endotelio baskularraren zelularteko osagai garrantzitsua da.
Eskorbutoaren eraginez larruazalean orbainak, [[hortz-oi]] esponjotsuak eta mintz mukosoetan [[odoljario]]ak agertzen dira. Gaixotasunak aurrera egin ahala, [[zauri]]ak [[zorne]]tu eta [[hortz]]ak erori egiten dira.
 
Garai batean oso ohikoa zen eskorbutoa marinel eta piraten artean. [[Itsaso]]an denbora luzez egoten zirenez ez zituzten [[fruitu|fruta]] eta [[barazki]]ak jaten. Horren ondorioz, C bitaminaren gabezia izaten zuten.
 
[[Animalia]] gehienetan ez da eskorbutorik agertzen, C bitamina sintetizatzeko gaitasuna dutelako. Ez da horrela gertatzen [[gizaki]], [[primate]] eta beste [[espezie]] batzuetan, ez baitago bere sintesirako beharrezkoa den [[entzima]]. Horregatik, bitamina hau dietaren bidez lortu behar dute. Batez ere [[garrazki|zitriko]] ([[laranja]], [[limoiondo|limoi]], [[pomelo]] eta [[lima]]), [[tomate]], [[patata]], [[aza]] eta [[piper]] berdeetan aurkitzen da C bitamina.
 
Euskal marinelen artean eskorbutua ez zegoen beste marinelen artean bezain zabaldua. Arrazoia, euskaldunek haien bidai luzeetan eramaten zuten sagardo kupeletan zetzan: [[sagardo]]ak C bitamina ugari zuen, eta horrek eskorbutuaren agerpena galarazten zuen.
252.705

edits

Nabigazio menua