Adimen anizkunaren teoria

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Psikologia Artikulu hau psikologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
Burmuinetik irteten diren uhinak ikertuz lortutako irudia
Gizakien eta marrazoen burmuinak konparatzen

Adimen anizkunaren teoria edo adimen anizkoitzaren teoria[1] Howard Gardner estatubatuarrak proposatu zuen 1983. urtean garai hartan zegoen inteligentziaren definizioa hobetzeko asmoarekin.

Inteligentzia neurtzeko metodoak ez zirela batere zientifikoak pentsatzen zuen zientzia-komunitatearen gero eta jende gehiagok. Howard Gardnerek, Harvard Universityko irakasleak, burmuinaren fisiologian egiten ari ziren aurkikuntzak psikologiarako ekarpen legez erabiltzen saiatu zen. Bera bi fakultatean zebilen irakasle, psikologian eta medikuntzan, burmuinaren inguruko azken ikerketan berri jakitun.

Howard Gardnerrek defendatu zuen bere garaiko inteligentziaren definizioa ez zela batere egokia giza abilezia guztiak bateratzeko. Inteligentziak dimentsio asko dituela defendatu zuen. Esate baterako, biderketa taulak buruz ikasteko zailtasunak dauzkan ume bat ez du zertan izan behar biderketak ikasteko erraztasuna handia daukan umea baino inteligentzian eskasago. Lehenengo umeak erraztasuna handiagoa izan dezake lehenengo umeak baino inteligentziaren beste alorretan eta beraz, biderketak nekez ikasten duen ikasleari 1) biderketak ikasteko beste metodo bat eman beharko zaio, 2) matematika ez den beste esparru batera bideratu beharko edo 3) biderketa taulak buruz ikasten zailtasun handiak dauzkan umeak agian biderketaren atzetik dagoen oinarria eta sakoneko logika bilatzen dabilelako da biderketa taulak buruz ikasten motela; agian bere matematikarako gaitasuna taulak buruz erraz ikasi dituena baino handiagoa da.

Gardnerren inteligentziaren dimentsioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Howard Gardnerrek 1983 urtetik aurrera argitaratu dituen liburuetan inteligentzia hainbat alorretan banatuta dagoela defendatu du, burmuineko hainbat gunetako neuronak inplikaturik daudelarik. Zortzi inteligentziak edo inteligentziaren zortzi kategoria edo dimentsio sailkatu ditu:

Norberaren gorputza menperatzeko inteligentzia edo inteligentzia kinesikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere gorputza oso ondo menperatzen duten pertsonek, yogako adituak, kirolariak, dantzariak dira inteligentzia hau neurtuko balitz emaitza onena aterako luketenak. Inteligentzi hau oso garaturik daukaten pertsonek bere gorputza mugitzearekin zerikusia daukaten kontuak ikasteko gaitasun handia erakutsiko dute.

Pertsonen arteko harremanetarako inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enpatia handiko pertsonek, besteekiko harremanetarako erraztasun handia daukaten pertsonak oso garatuta daukaten inteligentzia mota hau. Giza harremanak oinarri dituzten lanbideetakoek, esaterako saltzaileak, politikariak, psikologoak, irakasleak, enpresa arduradunak, inteligentzia mota hau garatzen ahalegindu behar dira bereziki.

Giza hizkuntzetarako inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ahoz ondo komunikatzeko gaitasunari lotuta dago batez ere. Kultura idatzia ere badakaten inguruetan, idatziz ondo komunikatzeko gaitasunari ere egingo dio erreferentzia.

Inteligentzia logiko-matematikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Logika eta matematikaren laguntza behar duten problemak ebazteko behar den adimena.

Norberaren burua ezagutzeko eta kudeatzeko inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sokratesek aldarrikatzen zuen adimena "ezagutu ezazu zeure burua". Norberaren burua ezagutzea sentimenduak identifikatzea, sentimenduak bideratzen jakitea... Ikus Daniel Goleman, Emotional Intelligence.

Espazio-ikuste inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espazioaren dimentsioak irudikatzeko adimena. Espazioaren hiru dimentsioak, mugimenduak, lastertasunak, espazioan mugimenduan dauden hainbat elementuren arteko erlazioak-eta irudikatzeko adimena.

Musikarako inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Doinuak eta erritmoak identifikatzeko, erreproduzitzeko, sortzeko behar den adimena. Historiako musikaririk handienek erakutsi zuten adimena.

Naturarekiko inteligentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Howard Gardnerrek zerrendatu zuen azkena. Naturan dauden elementuekin (izaki bizidunekin batez ere) harreman onak lortzeko adimena. Naturan dauden harreman sareak ulertzeko adimena.

Erreferenziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Oliver SACKS (Xabier Olarra euskaratzailea): Antropologo bat Marten. Euskaratzaileak, Xabier Olarrak, adimen anizkoitz erabiltzen zuen multiple inteligences euskaraz emateko.