«Jimmy Carter»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
6.151 bytes removed ,  Duela 8 urte
Orrialdetik eduki guztia ezabatzen
(Orrialdetik eduki guztia ezabatzen)
{{Agintari infotaula
| izena = James Earl Carter
| irudia = Jimmy Carter.jpg
| armarria = Seal Of The President Of The Unites States Of America.svg
| kargua = [[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako]] 39. [[Presidente]]a
| hasiera = [[1977]]
| bukaera = [[1981]]
| presidenteordea = Walter Mondale
| aurrekoa = [[Gerald Ford]]
| ondorengoa = [[Ronald Reagan]]
| kargua2 = [[Georgia (AEB)|Georgiako]] 76. [[Gobernadore]]a
| armarria2 = Seal of Georgia.svg
| hasiera2 = [[1971]]
| bukaera2 = [[1975]]
| gobernadoreordea2 = Lester Maddox
| aurrekoa2 = Lester Maddox
| ondorengoa2 = George Busbee
| jaiodata = [[1924]]ko [[urriaren 1]]a
| jaiolekua = [[Plains]], [[Georgia (AEB)|Georgia]], [[USA|AEB]]
| alderdia = [[Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata|Demokrata]]
| ezkontidea = Rosalynn Smith Carter
| lanbidea = Armadako langilea
| erlijioa = Baptista
| sinadura = Jimmy Carter Signature.svg
}}
'''James Earl "Jimmy" Carter''' ([[1924]]ko [[urriaren 1]]) [[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako]] 39. presidentea izan zen, [[1977]]tik [[1981]] arte. Hori baino lehen, [[Georgia (estatua)|Georgiako]] senataria izan zen ([[1963]]-[[1967]]) eta [[Georgia (estatua)|Georgiako]] gobernatzailea ([[1971]]-[[1975]]). Ustekabean demokratek hautagaia aukeratu zuten eta [[1976]]ko hauteskundeetan doi garaitu zuen [[Gerald Ford]].
 
Boterean, haren lorpen nagusiak energia politikaren sorreran eta gobernuko agentzien finkatzean dautza. Ingurumen gaineko arautegia bultzatu zuen eta emakumei eta gutxiengokoei izugarrizko aupada eman zien gobernuan eta justizia-sisteman postu garrantzitsuenetara iristeko. Kanpoko aferetan, [[Camp David]] hitzarmena, [[Txina]]rekiko harreman diplomatiko osoen normalizatzea eta [[SALT II]] akordioa dira haren lorpen nagusiak. Horretaz gain, giza-eskubideak jarri zituen kanpoko politikako oinarrietan, munduan zehar giza-eskubideen gaineko errespetua aldarrikatuz. Hala ere, [[Iraneko bahituen krisialdi]]ak, halere, Carterren ospea suntsitu zuen. 444 egunetan saiatu zen bahituak aske utz zitzaten. Karguko azken egunean lortu zuen. [[Sobiet Batasuna]]k [[Afganistan]] inbaditu ostean, Carterrek eskuinera egin zuen: [[1980]]eko [[Mosku]]ko Olinpiadei boikot egin zien, eta botere militarra berrindartzeari ekin zion.
 
Ekonomiaren aldetik, interes eta inflazio indizeek gora egin zuten, baita langabeziak ere. Miseria-indizea %50 hazi zen haren agintaldian. Kongresuko demokraten aurka borrokatu zuen, baina ezin izan zuen zerga-sistema aldatu edo osasun plan orokorra burutu. [[1980]]ko hauteskundeetan [[Ronald Reagan]]ek garaitu zuen.
 
Postua utzi ondoren, presidente ohia izateak ematen duen ospea erabieli du Carterrek nazioarteko gatazka batzuetan bitartekari gisa aritzeko. [[Carter Center]] delakoa sortu du, demokrazia eta giza eskubideak bultza ditzan. [[2002]]n, Carterrek [[Bakearen Nobel Saria]] jaso zuen, "nazioarteko gatazketan bakean oinarritutako konponbideak bilatzeko ahaleginengatik". Horretaz gain, [[Habitat for Humanity]] erakundean parte-hartze handia izan du behartsuek etxeak izan ditzaten. Gaur egun ere proiektu horretan dabil buru belarri.
 
{{AEBtako presidente aurkibidea}}
 
[[Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak|Carter, Jimmy]]
[[Kategoria:Georgiarrak (AEB)]]
[[Kategoria:1924ko jaiotzak|Carter, Jimmy]]
[[Kategoria:Bakearen Nobel Saridunak|Carter, Jimmy]]
 
{{NA lotura|vi}}
 
[[af:Jimmy Carter]]
[[am:ጂሚ ካርተር]]
[[an:Jimmy Carter]]
[[ar:جيمي كارتر]]
[[arz:جيمى كارتر]]
[[az:Cimmi Karter]]
[[bat-smg:Jimmy Carter]]
[[bcl:Jimmy Carter]]
[[be:Джэймс Эрл Картэр]]
[[be-x-old:Джэймз Эрл Картэр]]
[[bg:Джими Картър]]
[[bn:জিমি কার্টার]]
[[bo:ཇི་མི་ཀར་ཀྲར།]]
[[bs:Jimmy Carter]]
[[ca:James Earl Carter]]
[[ceb:Jimmy Carter]]
[[co:Jimmy Carter]]
[[cs:Jimmy Carter]]
[[cy:Jimmy Carter]]
[[da:Jimmy Carter]]
[[de:Jimmy Carter]]
[[el:Τζίμι Κάρτερ]]
[[en:Jimmy Carter]]
[[eo:Jimmy Carter]]
[[es:Jimmy Carter]]
[[et:Jimmy Carter]]
[[fa:جیمی کارتر]]
[[fi:Jimmy Carter]]
[[fr:Jimmy Carter]]
[[frp:Jimmy Carter]]
[[fy:Jimmy Carter]]
[[ga:Jimmy Carter]]
[[gd:Jimmy Carter]]
[[gl:James Earl "Jimmy" Carter, Jr.]]
[[gv:Jimmy Carter]]
[[he:ג'ימי קרטר]]
[[hi:जिमी कार्टर]]
[[hr:Jimmy Carter]]
[[hu:Jimmy Carter]]
[[hy:Ջիմի Կարտեր]]
[[id:Jimmy Carter]]
[[io:Jimmy Carter]]
[[is:Jimmy Carter]]
[[it:Jimmy Carter]]
[[ja:ジミー・カーター]]
[[jv:Jimmy Carter]]
[[ka:ჯიმი კარტერი]]
[[kk:Джимми Картер]]
[[kn:ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]]
[[ko:지미 카터]]
[[ksh:Jimmy Carter]]
[[ku:Jimmy Carter]]
[[la:Iacobus Earl Carter]]
[[lt:Jimmy Carter]]
[[lv:Džimijs Kārters]]
[[ml:ജിമ്മി കാർട്ടർ]]
[[mr:जिमी कार्टर]]
[[ms:Jimmy Carter]]
[[my:ကာတာ၊ ဂျင်မီ]]
[[new:जिम्मी कार्टर]]
[[nl:Jimmy Carter]]
[[nn:Jimmy Carter]]
[[no:Jimmy Carter]]
[[oc:Jimmy Carter]]
[[pam:Jimmy Carter]]
[[pl:Jimmy Carter]]
[[pms:Jimmy Carter]]
[[pnb:جمی کارٹر]]
[[pt:Jimmy Carter]]
[[qu:Jimmy Carter]]
[[rm:Jimmy Carter]]
[[ro:Jimmy Carter]]
[[ru:Картер, Джимми]]
[[rw:Jimmy Carter]]
[[scn:Jimmy Carter]]
[[sh:Jimmy Carter]]
[[simple:Jimmy Carter]]
[[sk:Jimmy Carter]]
[[sl:Jimmy Carter]]
[[sq:Jimmy Carter]]
[[sr:Џими Картер]]
[[sv:Jimmy Carter]]
[[sw:Jimmy Carter]]
[[ta:ஜிம்மி கார்ட்டர்]]
[[tg:Ҷимми Картер]]
[[th:จิมมี คาร์เตอร์]]
[[tl:Jimmy Carter]]
[[tr:Jimmy Carter]]
[[tt:Джимми Картер]]
[[uk:Джиммі Картер]]
[[ur:جمی کارٹر]]
[[vi:Jimmy Carter]]
[[war:Jimmy Carter]]
[[yi:זשימי קארטער]]
[[yo:Jimmy Carter]]
[[zh:吉米·卡特]]
[[zh-min-nan:Jimmy Carter]]
[[zh-yue:卡特]]
Anonymous user

Nabigazio menua