Wikipedia eztabaida:Egiaztagarritasuna

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Orria sortzeko zirriborroa[aldatu iturburu kodea]

Wikipedian, egiaztagarritasunak esan nahi du entziklopedia erabiltzen duten pertsonek informazio hori iturri fidagarri batetik datorrela egiazta dezaketela, Wikipedia ez baita nork bere ikerketak egiteko tokia. Beraz, bertan agertzen den edukiak argitaratutako materiala behar du, eta ez editoreen sinesmenak edo esperientziak. Nahiz eta zu seguru egon zerbait egia dela, egiaztagarria behar du zuk hura gehitzen duzun unean. Batzuetan, ordea, iturri fidagarriak ez datoz bat eta, orduan, ikuspegi neutrala behar dugu, eta askotariko iturriek zer dioten adieraztea, alde bakoitzari dagokion tartea emanez. Era horretan, oinarri mardulen gainean eraikiko dugu gure wikipedia.

Material guztia Wikipediako artikuluetan, zerrendetan eta argazki-oinetan egiaztagarria izan behar da. Aipuek edo norbaitek egiaztagarritasuna auzitan jarri duen edozein material lerro buruko erreferentzia/aipamena behar du material hori zuzena babesteko. Beharra izanik ere, eduki batek iturririk ez baldin badu, kendu egin daiteke. Mesedez berehala kendu bizirik diren pertsonei buruz edozein material eztabaidagarri baldin eta iturririk ez badu edo iturria eskasa bada.

Aipuak idazteko moduari buruz, ikus Laguntza:Erreferentziak eta Wikipedia:Ikuspegi neutrala. Biek elkarren beharra dute edukia zehazteko orduan eta, beraz, editoreek horien oinarrizko puntuak ulertu behar dituzte. Gainera, artikuluek egile eskubideak bete behar dituzte.

Hala izanik ere, Euskal Wikipediaren asmoa da erabiltzaile albait gehienen ekarpena izatea eta, batez ere, WPn aritzera erakartzea. Beraz, asmo hori gogoan hartuta, WP jabetzen da artikuluetara gehitutako eduki askok, erreferentzia behar izanagatik ere, ez dutela euskal wikilarien artean kontraesanik edo ukapenik planteatzen, eztabaidagarriak ez diren aldetik, eta EU WPk, lehenik eta behin, editatzera animatu nahi ditu WPren erabiltzaileak.

Iturri fidagarriak[aldatu iturburu kodea]

Wikipedian aritzeko eta edukiak sartzeko, iturri fidagarriak behar ditugu. Wikipediak editoreen arteko ulermena eta eztabaida lehenesten ditu, baina gehitutako informazioetarako zein eztabaidarako oinarriak iturriak dira. Horrenbestez, iturri fidagarrien mota sorta bat identifikatu dugu Wikipedia oinarri irmoen gainean eraikitzen joan dadin.

Iturri eta egile guztiek ez dute balio berdina eta, beraz, landutako gaiarekiko gertutasun handiena duten iturriak baliatuko ditugu: gaia zenbat eta zehatzagoa, erreferentziaren espezializazioa orduan eta handiagoa. Bestalde, testuaren gorputzean adierazitako pasarteek albait zintzoen islatuko dute erabilitako iturrian agertzen den testua. Hala ere, eztabaidarik ez duten informazioetan, ez da beharrezkoa testu-gorputzean iturria aipatzea.

Iturri fidagarriak
1 Unibertsitateko argitalpenak, non-nahikoak direla ere.
2 Gaiaren inguruan ibilbide luzea duten egileen lanak, haien blogak eta webgune pertsonalak barne; alabaina, iritzi jitea duten adierazpenetan, erreferentziaz gain, iturria (bloga/egilea) testu-gorputzean aipatuko da, "-ren arabera", "-ren iritziz" eta antzeko formulak erabiliz.
3 Gaiaren inguruan diharduten elkarte espezializatuen argitalpenak eta, Euskal Herriko batez besteko irakurleentzat oso ezagunak ez direnean, iturria testu gorputzean berariaz aipatuz.
5 Euskal Herrian argitaratzen diren egunkari eta kazeta orokorrak zein espezializatuak, betiere iritzi eta editorial sailak bazter utzita.
6 Munduan gainerakoan argitaratzen diren egunkari eta kazeta orokorrak zein espezializatuak, betiere iritzi eta editorial sailak bazter utzita.
7 Euskal Herriko tokian tokiko aldizkariak (Hitza, Txintxarri, etab.).
8 Bigarren mailako iturriak lehenetsiko dira (informazio kontrastatuaren ikuspegia ematen duten azterlanak), eta ez lehen mailako iturriak (aztergai den informazioa lehen aldiz aipatzen duten jatorrizko agiriak, aipuak edo lekukoak).



Editoreen arteko desadostasunak agertuz gero, eztabaida orriak erabiltzea da bigarren pausoa, iritzi desberdinak leuntzeko, hemen azaltzen den bezala. Hasierako ahaleginean editoreak elkarrekin ez ulertuz gero, eztabaidak erreferentziak izango ditu oinarri: WP ez da eztabaida-foro bat.

Jakina da gai jakin batzuen inguruan argitalpenek ikuspegi desberdinak plazaratzen dituztela, eta kontraesanak edo aldeak egon daitezke iturri batetik bestera. Wikipediak politika bat darama erreferentziatzat onar daitezkeen argitalpenei buruz, informazioen objektibotasuna albait gehien segurtatzeko.


__________________________________________

Aupa, Oraina. Bigarren eta lehen mailako iturriei dagokienez, kontua da bigarren mailako iturrietan, ondo eginda baldin badaude, lekukoen bertsioak jasotzen direla, baina baita lekuko horien ezaugarriak ere (adibidez, ea mozkortuta zeuden, ea gai horretan eragina izan dezakeen ideologia jakin batekoak ziren...). Beraz, bigarren mailako iturriek, ondo eginda baldin badaude, lehen mailako iturrien informazioa gehi datu gehiago ekartzen dituzte, gaia hobeto ulertzeko bidea ematen dute. Horregatik ematen zaie lehentasuna bigarren mailako iturriei, arau orokortzat. Baina kasuren batean lehen mailako iturriak erabili behar badira, goiko testuak ez du horretarako bidea ixten; kasu berezia baldin bada, artikuluaren eztabaida orrian eztabaida daiteke, eta lehen mailako iturria erabiltzea onartu.
Hedabideei dagokienez, guztiz ados. Askotan, iritzi ataletik kanpoko albisteak ere iritzi artikuluen estiloan ematen dira... Horregatik da garrantzitsua beti iturria zein hedabide den aipatzea (erraz jakiten da hedabide bakoitzak zer joera duen), eta ahal den guztietan joera guztietako iturriak sartzea, irakurleak ahalik eta ikuspegi osatuena izan dezan. Ez bakarrik zer gertatu den, baizik eta gertatu den hori nola ikusi den alde batean eta bestean... --Xabier Armendaritz Icons-mini-comment new.gif 2017-01-31, 12:57 (UTC)

Zirriborrorako komentarioak[aldatu iturburu kodea]