Burtsa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu


Brokerrak, New Yorkeko burtsan.

Burtsak akzioak eta beste finantza aktiboak, lehengaiak, dibisak eta horiei buruzko kontratu eta produktu deribatuak saltzea eta erostea bideratu eta horrela prezioak finkatzen dituen merkatu antolatuak dira, erosle eta saltzaileentzat bitartekaritzaren bitartez. Finantza aktiboak saldu eta erosi egiten diren burtsari balore-burtsa deitzen zaio; dibisen trukaneurria finkatzen den merkatua, berriz, dibisa-merkatua da. Saldu eta erosteko gune gisa, finantza aktiboei dagokienean, enpresak eta inbertitzaileak harremanetan jartzen ditu, eta horrela enpresei finantza baliabideak eskaini eta aurrezlei euren aurrezkiak inbertitzeko aukera ematen die. Baina espekulazio gune ere izan da historian zehar, inbertitzaileak euren aktiboak merke erosi eta garesti salduta, irabazi handiak eskuratuz eta diru-gosez burbuilak sortuz, azkenean lehertu eta krisialdi ekonomikoak sorrarazteko.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burtsa izenaren etimologiak Brujas hiriko Huis ter Beurze etxea du jatorri, non XIII. mendean merkatariak euren arteko aferak kitatzeko biltzen ziren, Van der Beurze familiak aholkularitzapean. Ez zen mota horretako lehen gunea: XII. mendean Parisko Pont au Change izeneko zubian txanponak aldatu eta nekazaritza komunitateen zorrak negoziatzen zituzten. Formalki eratutako lehen burtsa Brujas hirikoa izan zen 1409 urtean. XV. mendean bertan beste hiri batzuek eratu zituzten burtsak; 1460. urtean Anberesen eratu zen eta hortik gutxira Lyonen. Burtsa horietan ondasunak eta kreditu-tituluak negoziatzen ziren. XVI. menderako, ordea, Alemaniako meategien gaineko partaidetza eta akzioak negoziatzen zirelako erreferentziak badaude. Lehen balore-burtsak (akzioak saldu eta erosi diren burtsak) Anberesen eta Amsterdamen sortu ziren 1602 eta 1611 urteetan, hurrenik hurren.[1] 1724 urtean, Parisko Burtsa sortu zen eta, 1792an, New Yorkeko Wall Streeteko Burtsa, egun munduko burtsa garrantzitsuenetako bat. Espainian Madrilgo Burtsa 1831n eratu zen eta Bilboko Burtsa 1890ean.[2]

Funtzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burtsek finantza-aktiboen eta beste ondasunei buruzko salerosketak eta kontratuak bideratu eta erregulatu egiten dituzte, merkatu horretan parte hartu eta jarduteko moduari nahiz merkatutik ateratzen den informazioari buruz. Burtsen funtzioak bi dira nagusiki:

  • saldu, erosi edo kontratatu nahi dutenentzat, eragiketa modu azkar, garbi eta efiziente batez egitea;
  • salerosketak burutu diren prezioetan oinarritua, akzio, titulu eta beste ondasunei buruzko merkatuko prezioa edo kotizazioa finkatzea, publikoarentzat jakingarri izan daitekeena eta maiz egoera ekonomikoaren adierazle gisa har daitekeena
  • balore-burtsen kasuan, burtsak enpresak finantzatzen laguntzen du, enpresako kapitaleko akzioak edo partaidetzak inbertsoreei eskainiz.[3]

Burtsako merkatu-motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Korro-merkatua eta merkatu jarraitua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Korro-merkatuak burtsako eragiketak burutzeko eragiketa modu tradizionalak dira. Korroak iraupen mugatuko aldiak dira, non bitartekariak saldu eta erosteko euren eskaintzak plazaratu, eta, adostuz gero, salerosketak gauzatzen diren prezio edo kotizazio jakin batean. Merkatu jarraituak teknologia informatikoak eta telematikoak erabiliz antolatzen diren merkatuak dira. Egun, korro-merkatuen jarduera oso txikia da eta eragiketa kopuru handiena merkatu jarraituetan burutzen da.

Lehen mailako eta bigarren mailako merkatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Balore-burtsetako lehen mailako merkatuetan enpresak jaulki berri dituen akzioak eta tituluak merkaturatzen dira; horietan, akzio eta tituluak eskuratzeko horien balio nominala ordaintzen ud, batzuetan sari batekin batera. Bigarren mailako merkatuak bigarren eskuko merkatuak dira, nolabait esateko, eta inbertitzaileek euren eskuetan dituzten beste enpresetako tituluak salerosten dira, kotizazio deritzon prezio batean.

Lehen merkatuak eta bigarren merkatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Balore-burtsetan, lehen merkatuak merkatu nagusiak dira, instituzionalizatuak eta erregulatuak; horietan parte hartzeko, baldintza hertsi eta zorrotzak ezartzen dira, eragiketak burutzeko moduari eta informazioari dagokionean. Akzioei dagokienean, enpresa handiek hartzen dute parte gehienetan merkatu horietan.

Enpresa txikiek, ordea, ez dute merkatu horretara sartzeko aukera handirik izaten. Aukeran, over-the-counter (OTC) edo off-exchange negoziaketa egin dezakete, bigarren merkatuetan, hau da, finantza-baliabideak bilatzen dituen enpresak eta inbertitzaileak zuzenean harremanetan jarriz.[4] 0 Reseñas

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Burtsa Aldatu lotura Wikidatan