Artemisaren tenplua

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artemisaren tenplua
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
Munduko Zazpi Mirariak
Ephesus
Artemision (Ephesus)
Temple of Artemis.jpg
Kokapena
Estatu burujabe Turkia
Turkiako probintziaIzmir probintzia
Turkiako barrutiaSelçuk
Koordenatuak37°56′59″N 27°21′50″E
Historia eta erabilera
ErlijioaAntzinako Greziako erlijioa
IzenaArtemis of Ephesus (en) Itzuli
Arkitektura
ArkitektoaChersiphron (en) Itzuli
Paeonius of Ephesus (en) Itzuli
EstiloaGreziar arkitektura
Azalera45,82 ha
Gizateriaren ondarea
Erreferentzia1018rev-003
Eskualdea[I]Europa eta Ipar Amerika
Izen-emateabilkura)
  1. UNESCOk egindako sailkapenaren arabera

Artemisaren tenplua[1] edo Artemisiona[1] edo Artemisaren Efesoko tenplua[1] (antzinako grezieraz: ἈρτεμίσιονArtemísion; latinez: Artemisium; turkieraz: Artemis Tapınağı) greziar tenplu bat zen, Artemisa jainkosari eskainia. Efeson zegoen, egungo Turkiako Selçuk hiri modernotik hurbil, eta antzinate klasikoko munduko zazpi mirarietako bat da. Hiru aldiz berreraiki zuten osorik, harik eta 401. urtean behin betiko suntsitu zen arte.

Artemisa emankortasunaren jainkosa zen (erromatarrek Diana deitzen zuten). Efeson tenplu bat zuten Artemisa gurtzeko, oraingo Selçuk herri turkotik hurbil. Baina tenplu hura uholde batek deuseztatu zuen K.a. VII. mendean. Kresok (Lidiako erregea eta txanponaren asmatzailea) berreraikitzea erabaki zuen, Kristo aurreko 550. urtearen inguruan; berreraikitze lanek 10 urte iraun zuten. K.a. 356an, bi mende geroago, Erostratok su eman zion, kosta ahala kosta ospea lortu nahian.

20 urte geroago, Alexandro Handiak hiria konkistatu zuen, eta tenplua berreraikitzeko lanak berak ordainduko zituela eskaini zuen. Efesotarrek uko egin zioten eskaintza hari, eta Alexandro hil ondoren berreraiki zuten, eurek ordainduta. K.a. 323an hasi ziren berreraikitze lanak, eta urte askoan aritu ziren. Berreraikitze horrek 600 urtez iraun zuen zutik, eta hasierako kristauek Efesori buruz egindako idazkietan agertzen da. 268. urtean, godoen erasoaldi batek hondatu zuen tenplua. Geroztik ez dago garbi ea berriz berreraiki edo konpondu zuten; hala ere, tenpluko zenbait harri, behintzat, beste eraikin batzuk egiteko erabili zituzten.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]