Izon hizkuntza

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Izon hizkuntza
Datu orokorrak
Hizkuntza familia
giza hizkuntza
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo languages Itzuli
Volta–Congo languages Itzuli
Kwa languages Itzuli
Ijaw languages Itzuli
Informazio filologikoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-3 ijc
Ethnologue ijc
Glottolog izon1238

Izon (Ịzọn), mendebaldean Ijo, Ijaw edota Uzo ere deitua, Ijaw hizkuntzako hizkuntz nagusia da. Nigeriako Ijaw biztanle gehienek hitz egiten duten hizkuntza da.

Gutxi gorabehera hogeita hamar dialekto ditu, elkarrekiko ulergarritasun osoa dutenak. Dialektoen artean: Gbanran, Epetiama eta Kolokuma dira garrantzitsuenak. Azken honek, hezkuntzarako erabiltzen dute[1].

2013ko ekainean, Izon Fie liburua eta CDa argitaratu zuten Bayelsa lurraldeko gobernuak ospatu zen zeremonia batean.

Informazio Orokorra/Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ijo hizkuntzaren hiztunak 1.700.000 dira Nigeria osoan, baina pentsatzen da horietako milioi batek izonez hitz egiten duela. Izon desagertze arriskuan dago %20an, eta jakinda dago Nigeria Delta aldetik sartu zela duela 7000 urte.

Hizkuntza berreskuratzeko esfortzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bayelsa lurraldeko gobernuak irtenbideak hasi da bilatzen. Izon hizkuntza lurraldeko ikastoletan irakasteko helburua jarri diote hogei irakasle baino gehiagori[2]. Kultura eta Ijwal Nazionaleko Arriskuak neurtzen duen zinegotzia, Dr. Felix Tuodolo, salatzen du lurraldeko familien pasibotasuna, beraien seme alabei Izon hizkuntzarekin hazi ez dietelako.

Sintaxia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izon hizkuntzak ez du bereizten pluralean edo singularrean dauden aditzak, eta generoak bereizten ditu, euskarak ez bezala.

Hona hemen adibide batzuk:

Izon esaldiko adibideak Euskarazko itzulpena Ingeleseko itzulpena
Kiri ma se ke u sei mini ye. Beti dago dantzatzen (mutila) He dances at all times
Kiri ma se ke a sei mini ye. Beti dago dantzatzen (neska) She dances at all times
Kiri ma se ke wo sei mini ye. Beti gaude dantzatzen We dance at all times
Kiri ma se ke oni sei mini ye. Beti daude dantzatzen They dance at all times

Hiztegi laburra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izon hitzak Euskarazko itzulpena Ingeleseko itzulpena
abadí ̣ itsasoa sea
agbaị-áràụ neskalaguna girlfriend
báka harrituta confounded
dụlụkpụụ́ zikina dirty
fịkịmí persona hila dead person
gbísì katua cat
ingbekeé oso handia unsually big
ịngịọrịí ̣ poztu to rejoice
kọrọngbọọ́ ̀ argal thin
músu heze be damp
peuu ondo eraikita dagoen etxea well-roofed house

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  «Izon» Ethnologue . Noiz kontsultatua: 2019-02-18 .
  2. (Ingelesez)  Eribake, Akintayo (2015-11-03) «Bayelsa moves to save Izon language from extinction» Vanguard News Nigeria . Noiz kontsultatua: 2019-02-19 .