Saint-Lizier
| Saint-Lizier | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Barruti | Saint-Gironseko barrutia | ||||||||||
| Kantonamendu | canton of Saint-Lizier | ||||||||||
| Izen ofiziala | Saint-Lizier Austrie-la-Montagne | ||||||||||
| Posta kodea | 09190 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°00′06″N 1°08′13″E / 43.0017°N 1.1369°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 9,01 km² | ||||||||||
| Altitudea | 368 m, 578 m eta 428 m | ||||||||||
| Mugakideak | Caumont, Gajan, Montégut-en-Couserans, Montgauch, Montjoie-en-Couserans, Moulis, Saint-Girons eta Lorp-Sentaraille | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.391 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 154 bizt/km² | ||||||||||
| saint-lizier.com | |||||||||||
Saint-Lizier (frantsesez eta ofizialki: Saint-Lizier) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.391 biztanle zituen 9,01 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Caumont, Gajan, Montégut-en-Couserans, Montgauch, Montjoie-en-Couserans, Moulis, Saint-Girons eta Lorp-Sentaraille.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[1]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 609 gizon, 773 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[2]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Saint-Lizier udalerrian 1.201 biztanle zeuden eta 630 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,91 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 41,9), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[3]
Udalerrian 366 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (215). Guraso bakarreko 59 familietatik 59etan ama zen guraso bakarra. 244 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 54k seme-alaba bakarra zuten etxean, 59k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[3]
15 urte edo gehiago zituzten 1.265 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 24,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,9). 80 urte edo gehiagoko 259 biztanleetatik 141 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 118 kolektibitateren batean.[3]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,4 izatezko bikotean eta % 3,6 PACS bidez lotuta). % 20,9 ezkongabeak ziren, % 15,8 alargunak eta % 7,6 dibortziatuak.[3]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 57,3), enplegatuak (% 14,0), goi-mailako langileak (% 9,4), eskulangileak (% 7,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 57,3) Ariège departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[3]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 818 etxebizitza zeuden. Horietatik 645 egoitza nagusi ziren, 128 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 45 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (726), eta apartamentuak gutxi ziren (90). Egoitza nagusietatik 522 beren jabearen bizilekuak ziren, 106 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 17 doan lagata.[4]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (262).[4]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (350). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (323 etxebizitzatan). 450 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 332 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 274tan bi edo gehiago.[4]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 587 biztanleetatik 418 aktibo ziren (% 71,2), horietako 385 lanean (% 65,6) eta 33 langabezian (aktiboen % 7,9).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
169 ez-aktibotik 45 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,6), 67 erretiraturik zeuden (% 39,6) eta 57 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,7).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 2]
Udalerrian 1.471 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 385 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.240 eurokoa zen.
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zerga zuzenak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 50,7, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,7. |
Ekonomia jarduerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an zeuden 91 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[5]
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.[6]
2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.[7]
2000. urtean Saint-Lizier udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 522 hektarea erabiltzen.[8]
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Erromatar garaian bertakoak Consoranniak ziren, akitaniar herria, eta euskal hizkuntzetako bateko lehenenetariko aztarnak utzi zituztenak
Donejakueko bide-sarearen baitan, Piemonte Bidea igaro eta igarotzen den herrietako bat da,.
Herriaren izenari eman ziona Saint Lizier izan zen, Couseranseko K.o. VI. mendeko lehen apezpikuetako bat.
Erdi Aroko monumentu nagusia Saint-Lizier katedral eder eta zaharra da (gaur egun parrokia-eliza baino ez da, 1655ean katedral gisa kendu baitzuten). 1886tik dago Frantziako monumentu nazional izendatuta. Herriaren behealdean dago, erromaniko estilokoa da, XI. mendean hasi eta XII. mendetik XV. mendera arteko berrikuntzekin amaitua. Ez dugu Notre-Dame-de-la-Sède katedralarekin nahastu behar, katedrala titulua duen hiri berean baitago.

Jatorri erromanikoa izan arren, ondorengo mendeetan eta estiloetan ohikoak diren esku-hartzeak ez dira falta izan, batez ere gotikoan.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
- ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
- ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
- ↑ Exploitations agricoles
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)Résumé statistique[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
- (Frantsesez)Évolution et structure de la population[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
- (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

