Edukira joan

Saint-Lizier

Saint-Lizier
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Ariège
BarrutiSaint-Gironseko barrutia
Kantonamenducanton of Saint-Lizier
Izen ofizialaSaint-Lizier
Austrie-la-Montagne
Posta kodea09190
Geografia
Koordenatuak43°00′06″N 1°08′13″E / 43.0017°N 1.1369°E / 43.0017; 1.1369
Mapa
Azalera9,01 km²
Altitudea368 m, 578 m eta 428 m
MugakideakCaumont, Gajan, Montégut-en-Couserans, Montgauch, Montjoie-en-Couserans, Moulis, Saint-Girons eta Lorp-Sentaraille
Demografia
Biztanleria1.391 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 773 (%55,9) (%44,1) 609 alt_right
Dentsitatea154 bizt/km²
saint-lizier.com

Saint-Lizier (frantsesez eta ofizialki: Saint-Lizier) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.391 biztanle zituen 9,01 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Caumont, Gajan, Montégut-en-Couserans, Montgauch, Montjoie-en-Couserans, Moulis, Saint-Girons eta Lorp-Sentaraille.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Saint-LizierSaint-Lizier
Població amb 6552 habitants (2000)Saint-Girons (1,8 km)
Població amb 296 habitants (2000)Gajan (2,3 km)
Població amb 670 habitants (2000)Ganac (3,6 km)

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[1]

BiztanleriaUrtea8001000120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 609 gizon, 773 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
3.10
2.13
 
90-94
 
6.86
3.78
 
85-89
 
8.93
5.42
 
80-84
 
5.43
6.08
 
75-79
 
7.24
9.36
 
70-74
 
9.57
14.61
 
65-69
 
10.87
7.55
 
60-64
 
5.82
6.24
 
55-59
 
4.27
8.70
 
50-54
 
8.93
2.46
 
45-49
 
2.46
4.93
 
40-44
 
3.88
5.91
 
35-39
 
4.66
0.66
 
30-34
 
2.72
1.48
 
25-29
 
1.81
1.81
 
20-24
 
0.52
7.55
 
15-19
 
3.36
5.91
 
10-14
 
2.85
4.60
 
5-9
 
4.66
0.82
 
0-4
 
2.07
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[2].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Saint-Lizier udalerrian 1.201 biztanle zeuden eta 630 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,91 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 41,9), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[3]

1.201biztanle
630elkarbizitza-unitate
1,91lagun elkarbizitza-unitateko
366familia
Udalerria
% 14
% 34
% 9
% 42
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 366 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (215). Guraso bakarreko 59 familietatik 59etan ama zen guraso bakarra. 244 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 54k seme-alaba bakarra zuten etxean, 59k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[3]

215
93
59
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean244
Seme-alaba bat54
Bi seme-alaba59
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 1.265 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 24,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,9). 80 urte edo gehiagoko 259 biztanleetatik 141 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 118 kolektibitateren batean.[3]

Bakarrik bizi da
15-24% 9
25-39% 10
40-54% 19
55-64% 27
65-79% 23
80 +% 25
Bikotean bizi da
15-24% 4
25-39% 63
40-54% 63
55-64% 59
65-79% 66
80 +% 29

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,4 izatezko bikotean eta % 3,6 PACS bidez lotuta). % 20,9 ezkongabeak ziren, % 15,8 alargunak eta % 7,6 dibortziatuak.[3]

Ezkonduta% 42,6
Ezkongabea% 20,9
Alarguna% 15,8
Izatezko bikotean% 9,4
Dibortziatuta% 7,6
PACS bidez lotuta% 3,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 57,3), enplegatuak (% 14,0), goi-mailako langileak (% 9,4), eskulangileak (% 7,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 57,3) Ariège departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[3]

Udalerria
% 9
% 14
% 57
Ariège
% 14
% 16
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 818 etxebizitza zeuden. Horietatik 645 egoitza nagusi ziren, 128 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 45 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (726), eta apartamentuak gutxi ziren (90). Egoitza nagusietatik 522 beren jabearen bizilekuak ziren, 106 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 17 doan lagata.[4]

818etxebizitza
645egoitza nagusi
726etxe
90apartamentu

Etxebizitza multzoa

645
128
Egoitza nagusia (645)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (128)Hutsik (45)

Etxe mota

726
90
Etxea (726)Apartamentua (90)

Jabetza egoera

522
106
Jabeak (522)Alokairuan (106)Doan lagata (17)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (262).[4]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik61
1919-194541
1946-1970138
1971-1990262
1991-200588
2006-202052

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (350). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (323 etxebizitzatan). 450 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 332 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 274tan bi edo gehiago.[4]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela12
3 gela74
4 gela206
5 gela edo gehiago350

Berogailu mota

323
140
135
Gas sarea (323)Fuel-olioa (30)Elektrizitatea (140)Gas botila (17)Bestelakoak (135)

Aparkalekua eta ibilgailuak

450aparkalekua
332ibilgailu 1
274ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 587 biztanleetatik 418 aktibo ziren (% 71,2), horietako 385 lanean (% 65,6) eta 33 langabezian (aktiboen % 7,9).

58715-64 urteko biztanle
% 71,2aktibo
% 65,6lanean
% 7,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 36,5
25-54 urte% 89,5
55-64 urte% 55,3
Gizonak% 67,1
Emakumeak% 75,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,0
BEPC, brebeta% 10,0
CAP-BEP% 7,3
Batxilergoa% 3,4
Goi-mailako +2% 8,3
Goi-mailako +3/4% 9,0
Goi-mailako +5% 12,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

169 ez-aktibotik 45 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,6), 67 erretiraturik zeuden (% 39,6) eta 57 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,7).

Ez-aktiboak

% 27
% 40
% 34
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 2]

% 22
% 16
% 34
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.471 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 385 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

1.471enplegu udalerrian
% 89,4soldatapeko
% 10,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.240 eurokoa zen.

27.240 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.360 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 91 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[5]

2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.[6]

2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.[7]

2000. urtean Saint-Lizier udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 522 hektarea erabiltzen.[8]

Saint Lizierren aurkitutako erromatar garaiko epigrafea. Akitanierazko (antzinako euskarazko) izena du.

Erromatar garaian bertakoak Consoranniak ziren, akitaniar herria, eta euskal hizkuntzetako bateko lehenenetariko aztarnak utzi zituztenak

Donejakueko bide-sarearen baitan, Piemonte Bidea igaro eta igarotzen den herrietako bat da,.

Herriaren izenari eman ziona Saint Lizier izan zen, Couseranseko K.o. VI. mendeko lehen apezpikuetako bat.

Erdi Aroko monumentu nagusia Saint-Lizier katedral eder eta zaharra da (gaur egun parrokia-eliza baino ez da, 1655ean katedral gisa kendu baitzuten). 1886tik dago Frantziako monumentu nazional izendatuta. Herriaren behealdean dago, erromaniko estilokoa da, XI. mendean hasi eta XII. mendetik XV. mendera arteko berrikuntzekin amaitua. Ez dugu Notre-Dame-de-la-Sède katedralarekin nahastu behar, katedrala titulua duen hiri berean baitago.

Saint Lizierreko katedral zaharreko pintura erromanikoak.

Jatorri erromanikoa izan arren, ondorengo mendeetan eta estiloetan ohikoak diren esku-hartzeak ez dira falta izan, batez ere gotikoan.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  2. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  3. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]