Västerås

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Västerås
 Suedia
Västerås domkyrka September 2014.jpg
Västerås vapen.svg
Administrazioa
Herrialdea  Suedia
Konderria Västmanlandeko konderria
Probintzia Västmanland
Postakodea 72
Geografia
Koordenatuak 59° 37′ 00″ N, 16° 32′ 00″ E / 59.616666666667°N,16.533333333333°E / 59.616666666667; 16.533333333333Koordenatuak: 59° 37′ 00″ N, 16° 32′ 00″ E / 59.616666666667°N,16.533333333333°E / 59.616666666667; 16.533333333333
Västerås hemen kokatua: Suedia
Västerås
Västerås
Västerås (Suedia)
Azalera 52,94 km²
Altuera 17 m
Demografia
Biztanleria 110.877 bizt. (2010eko abenduak 31)
Dentsitatea 2.094,39 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 021
Ordu eremua UTC+01:00
http://www.vasteras.se/

Västerås (suedieraz vɛstɛrˈoːs ahoskatua) Suediako ekialdeko hiria eta Västmanlandeko konderriko hiriburua da. 2010ko erroldaren arabera 110.877 biztanle ditu eta herrialdeko bosgarren hiria da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mälaren aintziraren mendebaldeko ertzean kokaturik dago hiria, Stockholm hiriburutik 100 kilometro mendebaldera. Izenak berak ere kokapenaren berri ematen du, Västra Aros izenak "mendebaldeko bokalea"n esan nahi baitu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Suediako eta Europa iparraldeko hiri zaharrenetakoa da. Mila urte baino gehiago dituzten Bikingoen Aroko asentamenduaren aztarnak aurkitu dira, honen adierazgarri Anundshög eremu arkeologikoa, k.a. 500 urtearen inguruan eraikitako harrespila, harrizko itsasontziaren itxuran egina.

XI mendearen hasieran Suediako bigarren hiri handiena zen eta XII menderako dagoeneko apezpikuaren egoitza ere bihurtu zen. Halakoa zen Västeråsen garrantzia, Gustavo I.a Vasa erregeak ere Erlijio Erreforma aurrera atera zuen Biltzar Nagusia bertan bildu zuela. 1623an Johannes Rudbeckiusek Suediako eskola zaharrena sortu zuen Västeråsen.

XVIII eta XIX mendean luzoker edo pepinoaren ekoizle handia bihurtu zen, hiria Gurkstaden (Pepinoaren hiria) ezizena hartzeraino. 1891ean zentrale hidroelektriko txiki bat eraiki zen, ASEA, gerora haundituz joan zena. Gaur egun hiri erabat industriala bihurtu da.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Västerås (1961–1990))
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura (ºC) -3.8 -3.8 -0.2 4.7 11.1 15.9 17.1 15.8 11.4 7.0 1.5 -2.2 6.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 40.0 29.2 32.3 34.9 39.6 54.4 75.3 71.5 67.4 56.5 56.5 44.7 602.3
[erreferentzia behar]

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Västerås SK Bandy Suediako bandy talde arrakastatsuena da. Bandya neguko kirol bat da, izotz hockeyaren antz handia duena. Munduko Bandy Txapelketaren hainbat edizio jokatu zian dira Västeråsko ABB Arena estadioan.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Västerås Aldatu lotura Wikidatan