Zatigarritasun-erregela

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Aritmetikan, zatigarritasuna zenbaki oso bat beste zenbaki oso baten zatitzailea izateko duen propietateari deritzo. Adibidez, 12 zenbakia 4 zenbakiaz zatigarria da, 4 zenbakia 12 zenbakiaren zatitzaile delako. Zatigarritasuna aztertzeko, zatigarritasun-erregelak daude.

Zatigarritasun-erregelak
Zatitzailea Zatigarritasun-erregela Adibidea
1 Zenbaki oso guztiak dira 1 zenbakiarekin zatigarriak
2 Azken zifra zenbaki bikoitia da (0, 2, 4, 6 edo 8) 1372 zenbakia 2 zenbakiaz zatigarria, azken zifra (2) bikoitia delako.
3 Zenbakiaren zifren batura 3 zenbakiaz zatigarria da. 144 zenbakia 3 zenbakiaz zatigarria da, 1+4+4=9 zenbakia 3 zenbakiaz zatitu baitaiteke.
4 Batekoen zifra gehi hamarrekoen zifra bider 2 egiten da. Emaitza 4 zenbakiaren zatigarria izan behar da. 144 zenbakia 4 zenbakiaz zatigarria da, 4+2×4=12 4 zenbakiaz zatitu baitaiteke.
Azken bi zifrak 4 zenbakiaz zatigarriak dira. 4012 4 zenbakiaz zatigarria da, 12 4 zenbakiaz zatitu baitaiteke.
5 Azken zifra 0 edo 5 da. 490 5 zenbakiaz zatigarria da, azken zifra 0 baita.
6 Zenbakia 2 eta 3 zenbakiez zatigarria da aldi berean. 96 6 zenbakiaz zatigarria da, 2 zenbakiaz zatigarria (6 zenbaki bikoitiaz bukatzen baita) eta 3 zenbakiaz zatigarria (9+6=15, zeina 3 zenbakiaz zatigarria den) baita aldi berean.
7 Kenketa-batuketa bat osatu hirunaka zifra harturik, eskubitik ezkerrera. Kendu emaitzari bere azken zifra bider 2. Azken emaitza 7 zenbakiaz zatigarria izan behar da. 1.369.851: 851 - 369 + 1 = 483; 483: 48 - (3 × 2) = 42 = 7 x 6.
Kenketa-batuketa bat osatu hirunaka zifra harturik, eskubitik ezkerrera. Emaitzari gehi azken zifra bider 5. Azken emaitza 7 zenbakiaz zatigarria izan behar da. 1.369.851: 851 - 369 + 1 = 483; 483: 48 + (3 × 5) = 63 = 7 x 9.
8 Zenbakiaren azken hiru zifrak hartu. Ehunekoari dagokion zifra bikoitia izanik, azken bi zifrek osatzen duten zenbakia 8 zenbakiaz zatigarria bada izango da hasierako zenbakia zatigarria. Ehunekoari dagokion zifra bakoitia izanik, azken bi zifrek osatzen duten zenbakia gehi 4 egin eta emaitza 8 zenbakiaz zatigarria bada izango da hasierako zenbakia zatigarria. Bi zifrako zenbakia 8az zatigarria den aztertzeko, aski da bigarren zifra gehi lehenengo zifra bider 2 egin eta emaitza 8az zatigarria den aztertu. 34152; 1 bakoitia denez, 52+4=56, zeina 8az zatigarria da, 6+5×2=16 8az zatigarria delako.
Azken hiru zifrak 8az zatigarriak badira, hasierako zenbakia ere 8az zatigarria da. 107.088, 088, hau da, 88 8az zatigarria da, beraz 107.088 8az zatigarria da.
9 Zenbakiaren zifren batura 9 zenbakiaz zatigarria da. 999 453 789, 9+9+9+4+5+3+7+8+9=63, hau ere 9 zenbakiaz ere zatigarria baita (6+3=9).
10 Azken zifra 0 da. 9870 10 zenbakiaz zatigarria da, azken zifra 0 baita.