Hamurabiren Kodea

Wikipedia(e)tik
Hammurabi Kodea» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Hammmurabi kodea (Louvre museoa, Paris)

Hamurabiren Kodea ezagutzen den lege bilduma zahar eta osoena da, K. a. 1760an Hamurabi Babiloniako seigarren erregeak erresuma gobernatzeko lege kodea idatzia asmatu zuen. Arauez osatutako kodea da, geroko kodeentzako eredu izan zuena, oso garrantzitsua suertatu zen dokumentu hau Mesopotamiako gizartea ikertzeko. Bere heriotzaren ondoren anarkia ezarri zen urte batzuetan, pertsonai ezezagun batzuk tronuarengatik borrokan aritu ziren eta.

Lehendik bildutako legeak Ur-Nammu Kodea (Urko erregea, K. a. 2050), Eshnunnako Kodea (K. a. 1930) eta Lipit-Ishtar Kodea (Isin, K. a. 1870) dira.

Zutarria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zutarria basaltozkoa da eta goialdean babiloniar jainko bat agertzen da (agian Marduk edo Shamash), Babiloniako erregea jainkoaren aurrean aurkezten, eskua ahoan duela begirunea adierazteko. Arauen testuak behealde eta atzealde osoa hartzen ditu, idazkera kuneiformez idatzia.

Edukia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kodeko artikuluek eguneroko bizitzako hainbat arau ezartzen ditu. Batez ere honakoak arautzen ditu:

  • gizartearen hierarkia: hiru talde auarutuz (gizon askeak, mendekoak eta esklaboak
  • gizarte babesa: esklabo bat ez da inoiz emazte eta seme-alaben gazteengandik banatu behar
  • soldatak: egindako lanaren araberakoak dira
  • sendagileak: sendagileen ordain saria gaixoaren araberakoa da, berau askea edo esklaboa den arabera
  • laneko betebeharra: arkitekto batek etxe bat eraiki eta honek lurra jotzen badu bertakoak hilaraziz, arkitektoak heriotza zigorra jasoko du
  • justiziaren jarraibideak: justizia epaimahaiek egiten dute eta erregerengana eraman daiteke auzia, epaiak idatzi egingo dira
  • zigorrak: delitu eta krimenaren arabera sailkatuak daude, oinarria Talionen legea izanik

Hamurabiren Kodearen zati batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

- Gizon batek, frogarik gabe, beste bati hilketa bat leporatzen badio, exekutatua izango da.

- Gizon batek lapurreta egin badu, (...) exekutatua izango da.

- Seme batek aita jotzen badu, eskua moztuko zaio.

- Gizon batek beste gizon baten semeari begia ateratzen badio, begia aterako zaio.

- Gizon batek semea herentziarik gabe uztea erabakitzen badu, eta epailearen aurrean "semea herentziarik gabe utzi dut" esaten badu, epaileak auzia aztertu egingo du. Semeak huts larririk egin ez badu, aitak ez du zilegi izango semea herentziarik gabe uztea.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Hamurabiren Kodea