Ameriketako Estatu Batuetako indigenak

Amerikako Estatu Batuetako indigenak, natiboak edo amerindiarrak Estatu Batuetako herri indigenak dira, bereziki 48 estatu kontinentaletakoak eta Alaskakoak. Talde honetan sar daitezke, halaber, Ipar edo Hego Amerikako herri indigenetako edozeinetan jatorria duten estatubatuarrak ere. Ameriketako Estatu Batuetako Errolda Bulegoak «Amerindiar eta Alaskako Natibo»ei buruzko datuak argitaratzen ditu, eta honela definitzen ditu: «jatorria Ipar eta Hego Amerikako jatorrizko herrietako edozeinetan duen... eta afiliazio tribala edo komunitatearekiko lotura mantentzen duen» edozein pertsona[1]. Hala ere, erroldak ez ditu «amerikar natiboak» bere horretan zenbatzen, azken termino horrek talde-multzo zabalagoa har dezakeela adieraziz, adibidez, Hawaiiko natiboak, aparte kontabilizatzen direnak[2].
1492tik aurrera Ameriketako europar kolonizazioak amerikar jatorrizko populazioaren beherakada zorrotza eragin zuen, gerrak, garbiketa etnikoa, esklabotza eta sartu berri ziren gaixotasunak zirela eta, arma gisa erabilitako gaixotasunak eta kolonizatzaileek gerra biologikoa barne[3][4][5][6]. Aditu ugarik kolonizazio prozesuaren elementu batzuk amerikar natiboen aurkako genozidiotzat jo dituzte. Kolonialismo- eta finkatze-politikaren parte gisa, kolono europarrek gerrak egiten eta Amerikako jatorrizko herrien aurkako sarraskiak egiten jarraitu zuten, beren antzinako lurretatik bota zituzten eta gobernu-itun desorekatuen eta gobernu-politika diskriminatzaileen mende jarri zituzten. Mendea ondo sartu arte, politika horiek behartutako asimilazioan zentratu ziren[7][8][9].
Estatu Batuak sortu zirenean, bertako tribu amerikarrak nazio erdiindependentetzat hartzen ziren, zeren eta, oro har, kolono europarrengandik bereizitako komunitateetan bizi baitziren. Gobernu federalak gobernu-itunak sinatu zituen, harik eta 1871ko Indiarrentzako Esleipenen Legeak bertako nazio independenteen aintzatespena amaitu eta lege federal aplikagarrien mendeko «barneko mendeko nazio» gisa tratatzen hasi zen arte. Lege horrek eskubideak eta pribilegioak babestu zituen, baita tribuen subiranotasun-maila handia ere. Hori dela eta, indigenen erreserba askok independenteak izaten jarraitzen dute estatuko legeriarekiko, eta erreserba horietan tribuko herritarrek egiten dituzten ekintzak tribu-auzitegien eta legeria federalaren mende daude soilik. 1924ko Herritartasun Indigenaren Legeak estatubatuar hiritartasuna eman zien AEBetan jaiotako indigena amerikar guztiei. Horrek edukiz hustu zuen Estatu Batuetako Konstituzioak ezarritako «zergapean ez dauden indigenen» kategoria, hauteskundeetan bozkatzeko aukera eman zien indigenei, eta Hamalaugarren Zuzenketaren babesak zabaldu zizkien Estatu Batuetako «jurisdikziopean» zeuden pertsonei. Hala ere, zenbait estatuk Amerikako indigenei boto-eskubidea ukatzen jarraitu zuten hamarkadetan zehar. 1968ko Eskubide Zibilen Legearen II.etik VII.era bitarteko tituluek osatzen dute Indigenen Eskubide Zibilen Legea, Amerikako bertako tribuei aplikatzen zaiena eta Estatu Batuetako Eskubideen Gutunaren berme asko —denak ez badira ere— tribuen barruan aplikagarriak izatea eragiten duena.
1960ko hamarkadaz geroztik, amerikar natiboen autodeterminazio mugimenduek aldaketa positiboak ekarri dituzte haietako askoren bizitzan, nahiz eta oraindik gaur egungo arazo ugariri aurre egin behar dioten. Gaur egun, bost milioi amerikar baino gehiago daude Estatu Batuetan, eta horietatik % 80 inguru erreserbetatik kanpo bizi da. 2020an, amerikar natiboen ehuneko handiena zuten estatuak Alaska, Oklahoma, Arizona, Kalifornia, Mexiko Berria eta Texas ziren[10].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ameriketako Estatu Batuetako indigenak eta Alaskako Natiboak 1880tik 2020ra, biztanleria osoaren ehuneko gisa:
| Estatua/Lurraldea | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.0% | 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | 0.7% | |
| 98.7% | 79.1% | 46.5% | 39.4% | 48.3% | 50.6% | 44.8% | 26.3% | 19.1% | 16.8% | 16.0% | 15.6% | 15.6% | 14.8% | 21.9% | |
| 37.5% | 34.0% | 21.5% | 14.3% | 9.9% | 10.0% | 11.0% | 8.8% | 6.4% | 5.4% | 5.6% | 5.6% | 5.0% | 4.6% | 6.3% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.4% | 0.5% | 0.7% | 0.8% | 0.9% | |
| 2.4% | 1.4% | 1.0% | 0.7% | 0.5% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.2% | 0.5% | 0.9% | 0.8% | 1.0% | 1.0% | 1.6% | |
| 1.4% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.4% | 0.6% | 0.8% | 1.0% | 1.1% | 1.3% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.5% | 0.5% | |
| 0.3% | 0.0% | 0.1% | 0.0% | 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | 0.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.5% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.3% | 0.5% | 0.3% | 0.3% | 0.3% | |
| 10.0% | 4.8% | 2.6% | 1.1% | 0.7% | 0.8% | 0.7% | 0.6% | 0.8% | 0.9% | 1.1% | 1.4% | 1.4% | 1.4% | 1.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.8% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | |
| 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | |
| 0.2% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.4% | 0.7% | 0.9% | 0.9% | 1.0% | 1.1% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | |
| 0.1% | 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.3% | 0.4% | 0.6% | 0.7% | 0.7% | |
| 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | 0.6% | 0.6% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | |
| 1.1% | 0.3% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.4% | 0.6% | 0.6% | 0.6% | 0.6% | |
| 1.1% | 0.8% | 0.5% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | 0.9% | 1.1% | 1.1% | 1.1% | 1.2% | |
| 0.2% | 0.2% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.3% | 0.4% | 0.4% | 0.5% | 0.5% | |
| 38.3% | 7.8% | 4.7% | 0.8% | 2.0% | 2.8% | 3.0% | 2.8% | 3.1% | 3.9% | 4.7% | 6.0% | 6.2% | 6.3% | 9.3% | |
| 1.0% | 0.6% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | 0.4% | 0.6% | 0.8% | 0.9% | 1.2% | 1.2% | |
| 13.9% | 10.9% | 12.3% | 6.4% | 6.3% | 5.3% | 4.3% | 3.1% | 2.3% | 1.6% | 1.7% | 1.6% | 1.3% | 1.2% | 1.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.6% | |
| 23.2% | 9.4% | 6.7% | 6.3% | 5.4% | 6.8% | 6.5% | 6.2% | 5.9% | 7.2% | 8.1% | 8.9% | 9.5% | 9.4% | 12.4% | |
| 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.6% | 0.7% | |
| 0.1% | 0.1% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | 0.5% | 0.6% | 0.1% | 0.8% | 0.9% | 1.1% | 1.2% | 1.2% | 1.3% | 1.2% | |
| 13.0% | 4.3% | 2.2% | 1.1% | 1.0% | 1.2% | 1.6% | 1.7% | 1.9% | 2.3% | 3.1% | 4.1% | 4.9% | 5.4% | 7.2% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | |
| 100.0% | 24.9% | 8.2% | 4.5% | 2.8% | 3.9% | 2.7% | 2.4% | 2.8% | 3.8% | 5.6% | 8.0% | 7.9% | 8.6% | 16.0% | |
| 3.5% | 1.6% | 1.2% | 0.8% | 0.6% | 0.5% | 0.4% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | 1.0% | 1.4% | 1.3% | 1.4% | 4.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | |
| 0.0% | 0.1% | 0.0% | 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | 0.6% | 0.7% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | |
| 20.6% | 5.7% | 5.0% | 3.3% | 2.6% | 3.2% | 3.6% | 3.6% | 3.8% | 4.9% | 6.5% | 7.3% | 8.3% | 8.8% | 11.1% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.4% | |
| 0.1% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.6% | 0.7% | 1.0% | |
| 0.9% | 1.6% | 0.9% | 0.8% | 0.6% | 0.6% | 0.7% | 0.6% | 0.8% | 1.1% | 1.3% | 1.4% | 1.3% | 1.2% | 1.3% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.5% | |
| 20.8% | 3.1% | 1.9% | 1.0% | 0.7% | 0.7% | 0.7% | 0.6% | 0.7% | 1.0% | 1.5% | 1.7% | 1.6% | 1.5% | 4.1% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.2% | |
| 0.8% | 0.6% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.4% | 0.6% | 0.8% | 0.9% | 1.0% | 1.0% | |
| 9.6% | 2.9% | 1.8% | 1.0% | 0.7% | 0.8% | 0.9% | 1.1% | 1.2% | 1.5% | 1.5% | 2.1% | 2.3% | 2.4% | 4.8% | |
| 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.0% | 0.1% | 0.1% | 0.2% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.5% | |
| 0.4% | 0.5% | 0.5% | |||||||||||||
| 0.7% | 0.4% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.3% | 0.3% | 0.2% | 0.3% | 0.4% | 0.6% | 0.8% | 0.9% | 0.9% | 1.1% |
Zenbaki absolutuak, AEBko erroldaren abera, 1880 eta 2020 artean:
| Estatua/Lurraldea | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 213 | 1,143 | 177 | 909 | 405 | 465 | 464 | 928 | 1,276 | 2,443 | 9,239 | 16,506 | 22,430 | 28,218 | 33,625 | |
| 32,996 | 25,354 | 29,536 | 25,331 | 26,558 | 29,983 | 32,458 | 33,863 | 42,522 | 50,814 | 64,103 | 85,698 | 98,043 | 104,871 | 111,575 | |
| 22,199 | 29,981 | 26,480 | 29,201 | 32,989 | 43,726 | 55,076 | 65,761 | 83,387 | 95,812 | 154,175 | 203,527 | 255,879 | 296,529 | 319,512 | |
| 195 | 250 | 66 | 460 | 106 | 408 | 278 | 533 | 580 | 2,014 | 12,713 | 12,773 | 17,808 | 22,248 | 27,177 | |
| 20,385 | 16,624 | 15,377 | 16,371 | 17,360 | 19,212 | 18,675 | 19,947 | 39,014 | 91,018 | 227,757 | 242,164 | 333,346 | 362,801 | 631,016 | |
| 2,684 | 1,092 | 1,437 | 1,482 | 1,383 | 1,395 | 1,360 | 1,567 | 4,288 | 8,836 | 20,682 | 27,776 | 44,241 | 56,010 | 74,129 | |
| 255 | 228 | 153 | 152 | 159 | 162 | 201 | 333 | 923 | 2,222 | 4,822 | 6,654 | 9,639 | 11,256 | 16,051 | |
| 5 | 4 | 9 | 5 | 2 | 5 | 14 | 0 | 597 | 656 | 1,380 | 2,019 | 2,731 | 4,181 | 5,148 | |
| 780[Note 1] | 171 | 358 | 74 | 518 | 587 | 690 | 1,011 | 2,504 | 6,677 | 24,714 | 36,335 | 53,541 | 71,458 | 94,795 | |
| 124 | 68 | 19 | 95 | 125 | 43 | 106 | 333 | 749 | 2,347 | 9,876 | 13,348 | 21,737 | 32,151 | 50,618 | |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 472 | 1,126 | 2,833 | 5,099 | 3,535 | 4,164 | 4,370 | |
| 3,585 | 4,223 | 4,226 | 3,488 | 3,098 | 3,638 | 3,537 | 3,800 | 5,231 | 6,687 | 10,405 | 13,780 | 17,645 | 21,441 | 25,621 | |
| 140 | 98 | 16 | 188 | 194 | 469 | 624 | 1,443 | 4,704 | 11,413 | 19,118 | 21,836 | 31,006 | 43,963 | 96,498 | |
| 246 | 343 | 243 | 279 | 125 | 285 | 223 | 438 | 948 | 3,887 | 9,495 | 12,720 | 15,815 | 18,462 | 26,086 | |
| 821 | 457 | 382 | 471 | 529 | 660 | 733 | 1,084 | 1,708 | 2,992 | 6,311 | 7,349 | 8,989 | 11,084 | 14,486 | |
| 1,499 | 1,682 | 2,130 | 2,444 | 2,276 | 2,454 | 1,165 | 2,381 | 5,069 | 8,672 | 17,829 | 21,965 | 24,936 | 28,150 | 30,995 | |
| 50 | 71 | 102 | 234 | 57 | 22 | 44 | 234 | 391 | 1,531 | 4,497 | 5,769 | 8,616 | 10,120 | 12,801 | |
| 848 | 628 | 593 | 780 | 1,069 | 1,536 | 1,801 | 409 | 3,587 | 5,294 | 12,841 | 18,541 | 25,477 | 30,579 | 31,657 | |
| 625 | 559 | 798 | 892 | 830 | 1,012 | 1,251 | 1,522 | 1,879 | 2,195 | 4,360 | 5,998 | 7,098 | 8,568 | 7,885 | |
| 15 | 44 | 3 | 55 | 32 | 50 | 73 | 314 | 1,538 | 4,239 | 8,946 | 12,972 | 15,423 | 20,420 | 31,845 | |
| 369 | 428 | 587 | 688 | 555 | 874 | 769 | 1,201 | 2,118 | 4,475 | 8,996 | 12,241 | 15,015 | 18,850 | 24,018 | |
| 17,390 | 5,625 | 6,354 | 7,519 | 5,614 | 7,080 | 6,282 | 7,000 | 9,701 | 16,854 | 44,712 | 55,638 | 58,479 | 62,007 | 61,261 | |
| 8,498 | 10,096 | 9,182 | 9,053 | 8,761 | 11,077 | 12,528 | 12,533 | 15,496 | 23,128 | 36,527 | 49,909 | 54,967 | 60,916 | 68,641 | |
| 1,857 | 2,036 | 2,203 | 1,253 | 1,105 | 1,458 | 2,134 | 2,502 | 3,119 | 4,113 | 6,836 | 8,525 | 11,652 | 15,030 | 16,450 | |
| 113 | 128 | 130 | 313 | 171 | 578 | 330 | 547 | 1,723 | 5,405 | 14,820 | 19,835 | 25,076 | 27,376 | 30,518 | |
| 23,313 | 11,206 | 11,343 | 10,745 | 10,956 | 14,798 | 16,841 | 16,606 | 21,181 | 27,130 | 37,623 | 47,679 | 56,068 | 62,555 | 67,612 | |
| 4,541 | 6,431 | 3,322 | 3,502 | 2,888 | 3,256 | 3,401 | 3,954 | 5,545 | 6,624 | 9,059 | 12,410 | 14,896 | 18,427 | 23,102 | |
| 9,603 | 5,156 | 5,216 | 5,240 | 4,907 | 4,871 | 4,747 | 5,025 | 6,681 | 7,933 | 14,256 | 19,637 | 26,420 | 32,062 | 43,932 | |
| 63 | 16 | 22 | 34 | 28 | 64 | 50 | 74 | 135 | 361 | 1,342 | 2,134 | 2,964 | 3,150 | 3,031 | |
| 74 | 84 | 63 | 168 | 106 | 213 | 211 | 621 | 1,699 | 4,706 | 10,028 | 14,970 | 19,492 | 29,026 | 51,186 | |
| 33,224 | 15,044 | 13,144 | 20,573 | 19,512 | 28,941 | 34,510 | 41,901 | 56,255 | 72,788 | 106,585 | 134355 | 173,483 | 193,222 | 212,241 | |
| 5,958 | 6,044 | 5,257 | 6,046 | 5,503 | 6,973 | 8,651 | 10,640 | 16,491 | 28,355 | 43,508 | 62,651 | 82,461 | 106,906 | 149,690 | |
| 1,230 | 1,516 | 5,687 | 7,851 | 11,824 | 16,579 | 22,546 | 3,742 | 38,129 | 44,406 | 65,808 | 80,155 | 99,551 | 122,110 | 130,032 | |
| 8,329 | 8,174 | 6,968 | 6,486 | 6,254 | 8,387 | 10,114 | 10,766 | 11,736 | 14,369 | 19,905 | 25,917 | 31,329 | 36,591 | 38,914 | |
| 130 | 206 | 42 | 127 | 151 | 435 | 338 | 1,146 | 1,910 | 6,654 | 15,300 | 20,358 | 24,486 | 25,292 | 30,720 | |
| 82,334[Note 2] | 64,456 | 64,445 | 74,825 | 57,337 | 92,725 | 63,125 | 53,769 | 64,689 | 98,468 | 171,092 | 252,420 | 273,230 | 321,687 | 332,791 | |
| 6,249 | 4,971 | 4,951 | 5,090 | 4,590 | 4,776 | 4,594 | 5,820 | 8,026 | 13,510 | 29,783 | 38,496 | 45,211 | 53,203 | 62,993 | |
| 184 | 1,081 | 1,639 | 1,503 | 337 | 523 | 441 | 1,141 | 2,122 | 5,533 | 10,928 | 14,733 | 18,348 | 26,843 | 31,052 | |
| 77 | 180 | 35 | 284 | 110 | 318 | 196 | 385 | 932 | 1,390 | 3,186 | 4,071 | 5,121 | 6,058 | 7,385 | |
| 131 | 173 | 121 | 331 | 304 | 959 | 1,234 | 554 | 1,098 | 2,241 | 6,655 | 8,246 | 13,718 | 19,524 | 24,303 | |
| 20,230 | 19,854 | 20225 | 19,137 | 16,384 | 21,833 | 23,347 | 23,344 | 25,794 | 32,365 | 45,525 | 50,575 | 62,283 | 71,817 | 77,748 | |
| 352 | 146 | 108 | 216 | 56 | 161 | 114 | 339 | 638 | 2,276 | 6,946 | 10,039 | 15,152 | 19,994 | 28,044 | |
| 992 | 708 | 470 | 702 | 2,109 | 1,001 | 1,103 | 2,736 | 5,750 | 17,957 | 50,296 | 65,877 | 118,362 | 170,972 | 278,948 | |
| 1,257 | 3,456 | 2,623 | 3,123 | 2,711 | 2,869 | 3,611 | 4,201 | 6,961 | 11,273 | 19,994 | 24,283 | 29,684 | 32,927 | 41,644 | |
| 11 | 34 | 5 | 26 | 24 | 36 | 16 | 30 | 57 | 229 | 1,041 | 1,696 | 2,420 | 2,207 | 2,289 | |
| 85 | 349 | 354 | 539 | 824 | 779 | 198 | 1,056 | 2,155 | 4,853 | 9,867 | 15,282 | 21,172 | 29,225 | 40,007 | |
| 18,594 | 11,181 | 10,039 | 10,997 | 9,061 | 11,253 | 11,394 | 13,816 | 21,076 | 33,386 | 61,233 | 81,483 | 93,301 | 103,869 | 121,468 | |
| 29 | 9 | 12 | 36 | 7 | 18 | 25 | 160 | 181 | 751 | 2,317 | 2,458 | 3,606 | 3,787 | 3,706 | |
| 10,798 | 9,930 | 8,372 | 10,142 | 9,611 | 11,548 | 12,265 | 12,196 | 14,297 | 18,924 | 30,553 | 39,387 | 47,228 | 54,526 | 60,428 | |
| 2,203 | 1,844 | 1,686 | 1,486 | 1,343 | 1,845 | 2,349 | 3,237 | 4,020 | 4,980 | 8,192 | 9,479 | 11,133 | 13,336 | 13,898 | |
| 5 | 25 | 22 | 68 | 37 | 40 | 190 | 330 | 587 | 956 | 986 | 1,466 | 1,713 | 2,079 | 3,193 | |
345,888 |
273,607 | 266,732 | 291,014 | 270,995 | 362,380 | 366,427 | 377,273 | 551,669 | 827,268 | 1,519,995 | 1,959,234 | 2,475,956 | 2,932,248 | 3,727,135 | |
| Ez-hispano | 345,888 | 273,607 | 266,732 | 291,014 | 270,995 | 362,380 | 366,427 | 377,273 | 551,669 | 800,409 | 1,425,250 | 1,793,773 | 2,068,883 | 2,247,098 | 2,251,699 |
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ In Florida in 1880 there were reported 180 taxed Indians and 600 inhabitants of unknown race, possibly also Indians.
- ↑ For Oklahoma one count reported 76,585 Indians in 1880 (including 59,187 in Five Civilized Tribes), another count reported 79,769 or 79,469 (including 64,000 in Five Civilized Tribes) and yet another reported 82,334 (including 64,000 in Five Civilized Tribes) as of 1884.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) Bureau, US Census. «=About the Topic of Race» Census.gov (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) Bureau, US Census. «=History of the U.S. Census Bureau» Census.gov (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ Alibek, Ken. (2004-10). «=Smallpox: a disease and a weapon» International Journal of Infectious Diseases 8: 3–8. doi:. ISSN 1201-9712. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ «=#variables.PageTitle# | The Colonial Williamsburg Official History & Citizenship Site» research.colonialwilliamsburg.org (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ Fenn, Elizabeth A.; Fenn, Elizabeth Anne. (2002-10-02). =Pox Americana: The Great Smallpox Epidemic of 1775-82. Hill and Wang ISBN 978-0-8090-7821-9. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ Fenn, Elizabeth A.. (2000-03-01). «=Biological Warfare in Eighteenth-Century Ipar America: Beyond Jeffery Amherst» Journal of American History 86 (4): 1552–1580. doi:. ISSN 0021-8723. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ Wolfe, Patrick. (2006-12-01). «=Settler colonialism and the elimination of the native» Journal of Genocide Research (Routledge) 8 (4): 387–409. doi:. ISSN 1462-3528. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) Hixson, W.. (2013-12-05). =American Settler Colonialism: A History. Springer ISBN 978-1-137-37426-4. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) Whitt, Laurelyn; Clarke, Alan W.. (2019-08). =Ipar American Genocides: Indigenous Nations, Settler Colonialism, and International Law. Cambridge University Press ISBN 978-1-108-42550-6. (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) Bureau, US Census. «=A Look at the Largest American Indian and Alaska Native Tribes and Villages in the Nation, Tribal Areas and States» Census.gov (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ Historical Census Statistics on Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For The United States, Regions, Divisions, and States. Census.gov jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2012ko abuztuaren 12a).
- ↑ The American Indian and Alaska Native Population: 2000. Census.gov jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016ko martxoaren 30a).
- ↑ State and County QuickFacts. Quickfacts.census.gov February 20, 2013 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2012ko martxoaren 4a).
- ↑ (Ingelesez) Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census. Census.gov August 12, 2021.
- ↑ Report on Indians taxed and Indians not taxed in the United States (except Alaska). , 23–24 or..
- ↑ Rogers, George W.. (2011). The Future of Alaska: Economic Consequences of Statehood. New York, London, 61, 75 or. ISBN 978-1-135-99946-9..
- ↑ Sex, General Nativity, And Color. census.gov, 486–487 or..
- ↑ Annual report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution. II Washington, 853–861 or..
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Bureau of Indian Affairs. AEBetatako gobernua
- Indian Americans: A Survey Data Snapshot. Pew Research Center
- National museum of American Indians Smithsonian
- National Congress of American Indians (NCAI)