Edukira joan

Artas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artas
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
BarrutiVienneko barrutia
Kantonamenducanton of Saint-Jean-de-Bournay
Izen ofizialaArtas
Posta kodea38440
Geografia
Koordenatuak45°32′07″N 5°09′52″E / 45.5353°N 5.1644°E / 45.5353; 5.1644
Mapa
Azalera14,15 km²
Altitudea364 m, 507 m eta 442 m
MugakideakChèzeneuve, Charantonnay, Crachier, Four, Meyrieu-les-Étangs, Roche, Saint-Agnin-sur-Bion eta Saint-Jean-de-Bournay
Demografia
Biztanleria1.799 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 916 (%50,5) (%49,5) 899 alt_right
Dentsitatea127 bizt/km²
artas-mairie.fr

Artas Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.799 biztanle zituen 14,15 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Chèzeneuve, Charantonnay, Crachier, Four, Meyrieu-les-Étangs, Roche, Saint-Agnin-sur-Bion eta Saint-Jean-de-Bournay.

Mapa
Artas eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ArtasArtas
Població amb 1866 habitants (2000)Charantonnay (4,4 km)
Població amb 458 habitants (2000)Crachier (4,9 km)
Població amb 476 habitants (2000)Chèzeneuve (5,5 km)
Població amb 358 habitants (2000)Royas (5,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta erdiko Rodano haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko anplitude termiko handia (4-20 °C); aire lehorra urte osoan; mistral haize gogorra; prezipitazio handiak udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da, 17,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1008 mm-koa da, urtarrilean 9,8 euri-egun eta uztailean 6,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bourgoin-Jallieu udalerrian dago, 13,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 844 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,2 °C-koa da, 2012ko otsailaren 5an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea6008001000120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 899 gizon, 916 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.09
0.00
 
85-89
 
1.53
4.12
 
80-84
 
2.07
4.12
 
75-79
 
3.49
7.01
 
70-74
 
5.79
4.23
 
65-69
 
4.69
6.90
 
60-64
 
5.24
6.56
 
55-59
 
6.77
4.78
 
50-54
 
6.88
4.78
 
45-49
 
6.00
7.01
 
40-44
 
6.99
8.01
 
35-39
 
7.42
11.23
 
30-34
 
6.33
3.89
 
25-29
 
5.90
2.22
 
20-24
 
3.38
2.56
 
15-19
 
3.49
6.79
 
10-14
 
9.72
7.01
 
5-9
 
7.42
8.79
 
0-4
 
5.79
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Artas udalerrian 1.794 biztanle zeuden eta 739 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,43 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 24,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.794biztanle
739elkarbizitza-unitate
2,43lagun elkarbizitza-unitateko
555familia
Udalerria
% 33
% 35
% 25
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 555 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (258). Guraso bakarreko 50 familietatik 45etan ama zen guraso bakarra. 298 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 111k seme-alaba bakarra zuten etxean, 109k bi, eta 38k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 247 bikoteetatik 26tan (% 10,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

258
247
50
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean298
Seme-alaba bat111
Bi seme-alaba109
Hiru seme-alaba32
Lau edo gehiago6

15 urte edo gehiago zituzten 1.453 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 36,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 80,9).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 9
40-54% 9
55-64% 16
65-79% 20
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 81
40-54% 79
55-64% 79
65-79% 75
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,1 izatezko bikotean eta % 7,7 PACS bidez lotuta). % 20,7 ezkongabeak ziren, % 5,2 alargunak eta % 5,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 48,0
Ezkongabea% 20,7
Izatezko bikotean% 13,1
PACS bidez lotuta% 7,7
Dibortziatuta% 5,2
Alarguna% 5,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,6), erdi-mailako lanbideak (% 16,9), eskulangileak (% 14,9), enplegatuak (% 13,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,6) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 28,7) gainetik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,0).[9]

Udalerria
% 11
% 17
% 13
% 15
% 33
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 807 etxebizitza zeuden. Horietatik 741 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 42 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (700), eta apartamentuak gutxi ziren (102). Egoitza nagusietatik 548 beren jabearen bizilekuak ziren, 183 alokairuan zeuden, 26 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[10]

807etxebizitza
741egoitza nagusi
700etxe
102apartamentu

Etxebizitza multzoa

741
Egoitza nagusia (741)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (42)

Etxe mota

700
102
Etxea (700)Apartamentua (102)

Jabetza egoera

548
183
Jabeak (548)Alokairuan (183)HLM (26)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (191).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik101
1919-194558
1946-197068
1971-1990187
1991-2005191
2006-2020119

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (415). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (332 etxebizitzatan). 642 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 266 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 450tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela32
3 gela98
4 gela194
5 gela edo gehiago415

Berogailu mota

130
332
244
Gas sarea (10)Fuel-olioa (130)Elektrizitatea (332)Gas botila (26)Bestelakoak (244)

Aparkalekua eta ibilgailuak

642aparkalekua
266ibilgailu 1
450ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.124 biztanleetatik 923 aktibo ziren (% 82,1), horietako 878 lanean (% 78,1) eta 45 langabezian (aktiboen % 4,9).

1.12415-64 urteko biztanle
% 82,1aktibo
% 78,1lanean
% 4,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,0
25-54 urte% 95,8
55-64 urte% 63,5
Gizonak% 83,4
Emakumeak% 80,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 8,3
BEPC, brebeta% 6,9
CAP-BEP% 3,8
Batxilergoa% 6,6
Goi-mailako +2% 4,9
Goi-mailako +3/4% 2,1
Goi-mailako +5% 2,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

201 ez-aktibotik 80 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,8), 68 erretiraturik zeuden (% 33,8) eta 54 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,9).

Ez-aktiboak

% 40
% 34
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 13
% 13
% 24
% 27
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 204 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 878 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

204enplegu udalerrian
% 63,2soldatapeko
% 36,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 28.050 eurokoa zen.

28.050 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.290 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 40 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.[12]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 2 harategiak ziren.[13]

2000. urtean Artas udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 742 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Bourgoin », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Artas&oldid=11333738"(e)tik eskuratuta