Aydat
| Aydat | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Izen ofiziala | Aydat | ||||||||||
| Posta kodea | 63970 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 45°39′37″N 2°58′23″E / 45.6603°N 2.9731°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 50,22 km² | ||||||||||
| Altitudea | 620 m, 1.142 m eta 904 m | ||||||||||
| Mugakideak | Saint-Genès-Champanelle, Aurières, Cournols, Nébouzat, Saint-Nectaire, Saint-Saturnin, Saulzet-le-Froid eta Le Vernet-Sainte-Marguerite | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 2.574 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 51 bizt/km² | ||||||||||
| aydat.fr | |||||||||||
Aydat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.574 biztanle zituen 50,22 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Genès-Champanelle, Aurières, Cournols, Nébouzat, Saint-Nectaire, Saint-Saturnin, Saulzet-le-Froid eta Le Vernet-Sainte-Marguerite.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,6 °C-koa da, 15,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1099 mm-koa da, urtarrilean 1,1 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Vernines udalerrian dago, 6,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 918,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 33,8 °C-koa da, 2020ko uztailaren 31an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 2012ko otsailaren 4an lortua[oh 1][5].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 1.289 gizon, 1.258 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Aydat udalerrian 2.574 biztanle zeuden eta 1.105 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,33 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,2 ziren, Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]
Udalerrian 761 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (357). Guraso bakarreko 61 familietatik 36etan ama zen guraso bakarra. 373 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 133k seme-alaba bakarra zuten etxean, 209k bi, eta 46k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 357 bikoteetatik 26tan (% 7,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]
15 urte edo gehiago zituzten 2.001 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 85,3).[9]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 25,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,9 izatezko bikotean eta % 13,5 PACS bidez lotuta). % 18,2 ezkongabeak ziren, % 4,1 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.[9]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,8), erdi-mailako lanbideak (% 24,1), goi-mailako langileak (% 14,8), eskulangileak (% 12,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,8) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,5).[9]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.593 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.106 egoitza nagusi ziren, 352 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 134 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.490), eta apartamentuak gutxi ziren (79). Egoitza nagusietatik 952 beren jabearen bizilekuak ziren, 129 alokairuan zeuden, 26 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 25 doan lagata.[10]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (274).[10]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (575). 436 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 948 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 403 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 669tan bi edo gehiago.[10]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 1.558 biztanleetatik 1.275 aktibo ziren (% 81,8), horietako 1.197 lanean (% 76,8) eta 78 langabezian (aktiboen % 6,1).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
283 ez-aktibotik 122 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 43,1), 102 erretiraturik zeuden (% 36,0) eta 59 bestelako ez-aktibo ziren (% 20,8).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 3]
Udalerrian 311 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 1.197 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.490 eurokoa zen, eta biztanleen % 7 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zerga zuzenak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 61,8, ez-soldatapekoen errenta % 4,8, langabezia-sariak % 2,0. |
Ekonomia jarduerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an zeuden 89 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 19 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 8 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[12]
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.[13]
2000. urtean Aydat udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.584 hektarea erabiltzen.[14]
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 2005ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
- ↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Vernines », fiche climatologique. .
- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
- ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
- ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
- ↑ Exploitations agricoles
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)Résumé statistique[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
- (Frantsesez)Évolution et structure de la population[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
- (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

