Edukira joan

Aydat

Aydat
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
Izen ofizialaAydat
Posta kodea63970
Geografia
Koordenatuak45°39′37″N 2°58′23″E / 45.6603°N 2.9731°E / 45.6603; 2.9731
Mapa
Azalera50,22 km²
Altitudea620 m, 1.142 m eta 904 m
MugakideakSaint-Genès-Champanelle, Aurières, Cournols, Nébouzat, Saint-Nectaire, Saint-Saturnin, Saulzet-le-Froid eta Le Vernet-Sainte-Marguerite
Demografia
Biztanleria2.574 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.258 (%49,4) (%50,6) 1.289 alt_right
Dentsitatea51 bizt/km²
aydat.fr

Aydat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.574 biztanle zituen 50,22 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Genès-Champanelle, Aurières, Cournols, Nébouzat, Saint-Nectaire, Saint-Saturnin, Saulzet-le-Froid eta Le Vernet-Sainte-Marguerite.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AydatAydat
Població amb 222 habitants (2000)Cournols (4,8 km)
Població amb 306 habitants (2000)Aurières (5,9 km)
Població amb 297 habitants (2000)Olloix (7,1 km)
Població amb 365 habitants (2000)Vernines (7,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,6 °C-koa da, 15,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1099 mm-koa da, urtarrilean 1,1 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Vernines udalerrian dago, 6,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 918,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 33,8 °C-koa da, 2020ko uztailaren 31an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 2012ko otsailaren 4an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea6009001200150018002100240027001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.289 gizon, 1.258 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.39
 
90-94
 
0.79
0.78
 
85-89
 
0.79
4.34
 
80-84
 
2.78
1.55
 
75-79
 
1.99
4.73
 
70-74
 
4.05
6.67
 
65-69
 
6.84
7.06
 
60-64
 
5.64
5.51
 
55-59
 
5.64
6.28
 
50-54
 
8.03
8.22
 
45-49
 
8.43
7.06
 
40-44
 
5.25
8.61
 
35-39
 
7.63
8.22
 
30-34
 
7.63
3.96
 
25-29
 
4.45
2.33
 
20-24
 
1.59
3.96
 
15-19
 
3.18
2.33
 
10-14
 
6.84
9.00
 
5-9
 
9.62
9.00
 
0-4
 
8.82
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Aydat udalerrian 2.574 biztanle zeuden eta 1.105 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,33 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,2 ziren, Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

2.574biztanle
1.105elkarbizitza-unitate
2,33lagun elkarbizitza-unitateko
761familia
Udalerria
% 32
% 31
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 761 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (357). Guraso bakarreko 61 familietatik 36etan ama zen guraso bakarra. 373 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 133k seme-alaba bakarra zuten etxean, 209k bi, eta 46k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 357 bikoteetatik 26tan (% 7,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

343
357
61
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean373
Seme-alaba bat133
Bi seme-alaba209
Hiru seme-alaba41
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 2.001 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 85,3).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 7
40-54% 12
55-64% 22
65-79% 31
80 +% 29
Bikotean bizi da
15-24% 4
25-39% 85
40-54% 79
55-64% 72
65-79% 66
80 +% 61

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 25,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,9 izatezko bikotean eta % 13,5 PACS bidez lotuta). % 18,2 ezkongabeak ziren, % 4,1 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 44,4
Ezkongabea% 18,2
PACS bidez lotuta% 13,5
Izatezko bikotean% 11,9
Dibortziatuta% 7,8
Alarguna% 4,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,8), erdi-mailako lanbideak (% 24,1), goi-mailako langileak (% 14,8), eskulangileak (% 12,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,8) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,5).[9]

Udalerria
% 15
% 24
% 12
% 12
% 29
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.593 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.106 egoitza nagusi ziren, 352 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 134 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.490), eta apartamentuak gutxi ziren (79). Egoitza nagusietatik 952 beren jabearen bizilekuak ziren, 129 alokairuan zeuden, 26 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 25 doan lagata.[10]

1.593etxebizitza
1.106egoitza nagusi
1.490etxe
79apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.106
352
134
Egoitza nagusia (1.106)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (352)Hutsik (134)

Etxe mota

1.490
Etxea (1.490)Apartamentua (79)

Jabetza egoera

952
129
Jabeak (952)Alokairuan (129)HLM (26)Doan lagata (25)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (274).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik131
1919-194564
1946-1970171
1971-1990274
1991-2005213
2006-2020252

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (575). 436 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 948 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 403 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 669tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela7
2 gela43
3 gela169
4 gela312
5 gela edo gehiago575

Berogailu mota

148
175
301
436
Gas sarea (148)Fuel-olioa (175)Elektrizitatea (301)Gas botila (47)Bestelakoak (436)

Aparkalekua eta ibilgailuak

948aparkalekua
403ibilgailu 1
669ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.558 biztanleetatik 1.275 aktibo ziren (% 81,8), horietako 1.197 lanean (% 76,8) eta 78 langabezian (aktiboen % 6,1).

1.55815-64 urteko biztanle
% 81,8aktibo
% 76,8lanean
% 6,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 33,1
25-54 urte% 96,2
55-64 urte% 63,8
Gizonak% 82,8
Emakumeak% 80,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 16,3
BEPC, brebeta% 7,4
CAP-BEP% 6,1
Batxilergoa% 8,1
Goi-mailako +2% 3,8
Goi-mailako +3/4% 4,0
Goi-mailako +5% 4,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

283 ez-aktibotik 122 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 43,1), 102 erretiraturik zeuden (% 36,0) eta 59 bestelako ez-aktibo ziren (% 20,8).

Ez-aktiboak

% 43
% 36
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 11
% 20
% 34
% 20
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 311 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 1.197 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

311enplegu udalerrian
% 68,5soldatapeko
% 31,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.490 eurokoa zen, eta biztanleen % 7 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

29.490 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €
% 7,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 14,8

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 89 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 19 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 8 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[12]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.[13]

2000. urtean Aydat udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.584 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 2005ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Vernines », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]