Biarnes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bearnera» orritik birbideratua)
Jump to navigation Jump to search

Biarnesa (biarnesez: bearnés edo biarnés), okzitaniera hizkuntzaren barruan, gaskoi dialektoaren azpidialekto bat da, Biarnon (Pirinio Atlantikoak, Frantzia) mintzatua. Zuberoako mugan ere hitz egin izan da, eta etxalde batzuetan oraindik ere badira biarnesaren hiztun gutxi batzuk.[1] Biarnesak izan du okzitanieraren aldaera guztietatik atzerakada gutxien, eta nortasun handikoa da, historikoki Pirinioen testuinguruan Biarnok izandako garrantzi politikoarengatik.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bearnoko bandera.

Biarnesak, hizkuntza idatzi gisa, Bearnoko bizkonderria izan zen bitartean loraldia bizi izan zuen, XIV. mendetik 1620ra. Biarnesa, horrela, lege- eta administrazio-agirietan erabiltzen zen, beste okzitaniar aldaerak jada eremu horietatik at zeudenean. 1620tik aurrera, biarnesaren gainbehera hasi zen pixkanaka. Frantziar Iraultzaren ondoren, 1789tik aurrera, frantsesak ia osoki ordezkatu zuen agiri eta ekitaldi ofizialetan.

1982ko ikerketa baten arabera, Bearnoko biztanleen % 51 biarnesa hitz egiteko gai zen; % 70, ulertzeko gai; eta % 85, hizkuntza babestearen alde zeuden. Gaur egun, biarnesa gaskoiaren aldaerarik indartsuena da, nahiz eta egoera gutxitu argian egon eta hizkuntza-transmisioa gero eta urriagoa izan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. "Euskara bidaide", Nora aldizkaria, 22. alea, 2009ko azaroa

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]