Edukira joan

Carlús

Carlús
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Tarn
BarrutiAlbiko barrutia
Kantonamenducanton of Albi-Sud
Izen ofizialaCarlus
Posta kodea81990
Geografia
Koordenatuak43°53′17″N 2°06′30″E / 43.8881°N 2.1083°E / 43.8881; 2.1083
Mapa
Azalera10,6 km²
Altitudea245 m, 164 m, 282 m eta 219 m
MugakideakLe Séquestre, Albi, Lamillarié, Poulan-Pouzols, Rouffiac eta Saliès
Demografia
Biztanleria664 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 332 (%50,2) (%49,8) 329 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²
Carlus.fr

Carlús (okzitanieraz Carlús, frantsesez eta ofizialki: Carlus) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 664 biztanle zituen 10,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Le Séquestre, Albi, Lamillarié, Poulan-Pouzols, Rouffiac eta Saliès.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CarlusCarlus
Població amb 760 habitants (2000)Saliès (1,7 km)
Població amb 1570 habitants (2000)Le Séquestre (2,8 km)
Població amb 555 habitants (2000)Rouffiac (3,3 km)
Població amb 2837 habitants (2000)Puygouzon (5,0 km)
Població amb 310 habitants (2000)Orban (5,4 km)
Població amb 1013 habitants (2000)Terssac (5,5 km)
Població amb 48889 habitants (2000)Albi (5,5 km)
Població amb 401 habitants (2000)Lamillarié (6,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 16,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 863 mm-koa da, urtarrilean 9,7 euri-egun eta uztailean 5,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Le_Séquestre udalerrian dago, 3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 733,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea2003004005006007001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 329 gizon, 332 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.52
 
85-89
 
1.51
3.34
 
80-84
 
3.31
6.38
 
75-79
 
3.31
12.77
 
70-74
 
12.65
7.60
 
65-69
 
7.83
3.04
 
60-64
 
6.33
4.56
 
55-59
 
6.02
13.68
 
50-54
 
4.52
7.60
 
45-49
 
12.05
6.99
 
40-44
 
7.23
1.52
 
35-39
 
4.52
6.08
 
30-34
 
4.52
3.04
 
25-29
 
1.51
4.56
 
20-24
 
6.02
4.56
 
15-19
 
3.01
5.47
 
10-14
 
5.72
5.78
 
5-9
 
5.72
1.52
 
0-4
 
4.22
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Carlus udalerrian 664 biztanle zeuden eta 301 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,21 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

664biztanle
301elkarbizitza-unitate
2,21lagun elkarbizitza-unitateko
207familia
Udalerria
% 31
% 36
% 30
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 207 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (108). 118 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 44k seme-alaba bakarra zuten etxean, 29k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[9]

108
93
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean118
Seme-alaba bat44
Bi seme-alaba29
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 562 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 51,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 84,8).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 6
40-54% 7
55-64% 26
65-79% 20
80 +% 51
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 75
40-54% 85
55-64% 66
65-79% 79
80 +% 51

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,0 izatezko bikotean eta % 10,5 PACS bidez lotuta). % 20,5 ezkongabeak ziren, % 6,4 alargunak eta % 5,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 48,9
Ezkongabea% 20,5
PACS bidez lotuta% 10,5
Izatezko bikotean% 8,0
Alarguna% 6,4
Dibortziatuta% 5,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,5), goi-mailako langileak (% 14,6), enplegatuak (% 13,0), eskulangileak (% 13,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,5) Tarn departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 15
% 11
% 13
% 13
% 43
Tarn
% 8
% 14
% 15
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 328 etxebizitza zeuden. Horietatik 297 egoitza nagusi ziren, 9 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 23 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (324), eta apartamentuak gutxi ziren (3). Egoitza nagusietatik 258 beren jabearen bizilekuak ziren, 31 alokairuan zeuden, 1 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[10]

328etxebizitza
297egoitza nagusi
324etxe
3apartamentu

Etxebizitza multzoa

297
Egoitza nagusia (297)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (9)Hutsik (23)

Etxe mota

324
Etxea (324)Apartamentua (3)

Jabetza egoera

258
31
Jabeak (258)Alokairuan (31)HLM (1)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (108).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik47
1919-194513
1946-197019
1971-1990108
1991-200560
2006-202044

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (180). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (150 etxebizitzatan). 273 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 117 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 169tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela6
3 gela25
4 gela84
5 gela edo gehiago180

Berogailu mota

64
150
67
Fuel-olioa (64)Elektrizitatea (150)Gas botila (16)Bestelakoak (67)

Aparkalekua eta ibilgailuak

273aparkalekua
117ibilgailu 1
169ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 369 biztanleetatik 295 aktibo ziren (% 79,9), horietako 276 lanean (% 74,8) eta 19 langabezian (aktiboen % 6,4).

36915-64 urteko biztanle
% 79,9aktibo
% 74,8lanean
% 6,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 27,4
25-54 urte% 98,1
55-64 urte% 72,8
Gizonak% 80,0
Emakumeak% 79,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,3
BEPC, brebeta% 12,5
CAP-BEP% 9,0
Batxilergoa% 9,7
Goi-mailako +2% 4,4
Goi-mailako +3/4% 1,9
Goi-mailako +5% 2,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

74 ez-aktibotik 43 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 58,1), 15 erretiraturik zeuden (% 20,3) eta 16 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,6).

Ez-aktiboak

% 58
% 20
% 22
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 9
% 23
% 28
% 26
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 38 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 276 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

38enplegu udalerrian
% 63,2soldatapeko
% 36,8ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.810 eurokoa zen.

26.810 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.420 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.[12]

2000. urtean Carlus udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 570 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1976ko azaroaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Albi », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]