Edukira joan

Chantelle

Chantelle
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
BarrutiMoulinseko barrutia
Kantonamenducanton of Chantelle
Izen ofizialaChantelle
Chantelle
Posta kodea03140
Geografia
Koordenatuak46°14′17″N 3°09′11″E / 46.2381°N 3.1531°E / 46.2381; 3.1531
Mapa
Azalera10,96 km²
Altitudea258 m, 349 m eta 305 m
MugakideakChezelle, Deneuille-lès-Chantelle, Fleuriel, Fourilles, Monestier, Taxat-Senat eta Ussel-d'Allier
Demografia
Biztanleria1.131 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 569 (%50,9) (%49,1) 548 alt_right
Dentsitatea103 bizt/km²
chantelle-bourbonnais.fr

Chantelle Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.131 biztanle zituen 10,96 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Chezelle, Deneuille-lès-Chantelle, Fleuriel, Fourilles, Monestier, Taxat-Senat eta Ussel-d'Allier.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ChantelleChantelle
Població amb 205 habitants (2000)Fourilles (3,2 km)
Població amb 160 habitants (2000)Chezelle (3,3 km)
Població amb 268 habitants (2000)Monestier (3,5 km)
Població amb 227 habitants (2000)Taxat-Senat (4,6 km)
Població amb 364 habitants (2000)Fleuriel (5,0 km)
Població amb 690 habitants (2000)Étroussat (5,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko erdialdea eta ipar-hegal aurrekoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: aire lehorra udan, eguzkialdi ona)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da, 3,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 725 mm-koa da, urtarrilean 9,7 euri-egun eta uztailean 7,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Chareil-Cintrat udalerrian dago, 7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 676,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41 °C-koa da, 1983ko uztailaren 31an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -24 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea10001200140016001800200022001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 548 gizon, 569 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.74
 
95+
 
0.88
0.91
 
90-94
 
5.98
2.74
 
85-89
 
4.39
3.65
 
80-84
 
2.64
8.03
 
75-79
 
8.79
8.94
 
70-74
 
11.25
8.03
 
65-69
 
4.39
5.29
 
60-64
 
4.22
4.56
 
55-59
 
8.61
8.03
 
50-54
 
3.51
3.65
 
45-49
 
5.98
7.12
 
40-44
 
3.51
6.39
 
35-39
 
6.15
4.56
 
30-34
 
5.10
5.29
 
25-29
 
3.51
2.74
 
20-24
 
1.76
4.56
 
15-19
 
3.51
3.65
 
10-14
 
5.27
3.65
 
5-9
 
7.03
5.47
 
0-4
 
3.51
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Chantelle udalerrian 982 biztanle zeuden eta 520 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,89 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

982biztanle
520elkarbizitza-unitate
1,89lagun elkarbizitza-unitateko
283familia
Udalerria
% 16
% 26
% 12
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 283 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (134). Guraso bakarreko 64 familietatik 50etan ama zen guraso bakarra. 158 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 69k seme-alaba bakarra zuten etxean, 40k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[9]

134
85
64
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean158
Seme-alaba bat69
Bi seme-alaba40
Hiru seme-alaba0
Lau edo gehiago15

15 urte edo gehiago zituzten 980 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 19,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 66,7). 80 urte edo gehiagoko 150 biztanleetatik 55 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 95 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 16
25-39% 19
40-54% 23
55-64% 29
65-79% 30
80 +% 19
Bikotean bizi da
15-24% 20
25-39% 58
40-54% 64
55-64% 67
65-79% 58
80 +% 31

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 38,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,7 izatezko bikotean eta % 4,1 PACS bidez lotuta). % 25,9 ezkongabeak ziren, % 12,9 alargunak eta % 6,5 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 38,9
Ezkongabea% 25,9
Alarguna% 12,9
Izatezko bikotean% 11,7
Dibortziatuta% 6,5
PACS bidez lotuta% 4,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,0), eskulangileak (% 18,1), enplegatuak (% 14,2), erdi-mailako lanbideak (% 10,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,0) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 9
% 10
% 14
% 18
% 41
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 670 etxebizitza zeuden. Horietatik 521 egoitza nagusi ziren, 63 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 87 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (605), eta apartamentuak gutxi ziren (65). Egoitza nagusietatik 337 beren jabearen bizilekuak ziren, 171 alokairuan zeuden, 17 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 12 doan lagata.[10]

670etxebizitza
521egoitza nagusi
605etxe
65apartamentu

Etxebizitza multzoa

521
63
87
Egoitza nagusia (521)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (63)Hutsik (87)

Etxe mota

605
65
Etxea (605)Apartamentua (65)

Jabetza egoera

337
171
Jabeak (337)Alokairuan (171)HLM (17)Doan lagata (12)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (161).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik161
1919-194577
1946-197074
1971-199095
1991-200557
2006-202049

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (252). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (237 etxebizitzatan). 349 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 273 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 193tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela10
2 gela38
3 gela81
4 gela140
5 gela edo gehiago252

Berogailu mota

106
237
140
Gas sarea (3)Fuel-olioa (106)Elektrizitatea (237)Gas botila (35)Bestelakoak (140)

Aparkalekua eta ibilgailuak

349aparkalekua
273ibilgailu 1
193ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 604 biztanleetatik 475 aktibo ziren (% 78,6), horietako 428 lanean (% 70,9) eta 47 langabezian (aktiboen % 9,9).

60415-64 urteko biztanle
% 78,6aktibo
% 70,9lanean
% 9,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 51,8
25-54 urte% 93,4
55-64 urte% 58,3
Gizonak% 83,6
Emakumeak% 73,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,9
BEPC, brebeta% 32,0
CAP-BEP% 9,8
Batxilergoa% 8,2
Goi-mailako +2% 6,1
Goi-mailako +3/4% 4,3
Goi-mailako +5% 9,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

129 ez-aktibotik 31 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,0), 50 erretiraturik zeuden (% 38,8) eta 49 bestelako ez-aktibo ziren (% 38,0).

Ez-aktiboak

% 24
% 39
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 14
% 21
% 27
% 31
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 375 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 428 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

375enplegu udalerrian
% 79,5soldatapeko
% 20,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.130 eurokoa zen.

25.130 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.430 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 65 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.[12]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean Chantelle udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 700 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1951ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Chareil-Cintrat_sapc », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]