Crandelles

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 423 gizon, 445 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Crandelles
	Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua	Cantal
Barruti	Aurillaceko barrutia
Kantonamendu	canton of Jussac
Izen ofiziala	Crandelles
Posta kodea	15250
Geografia
Koordenatuak	44°57′31″N 2°20′58″E / 44.9586°N 2.3494°E
Azalera	12,46 km²
Altitudea	620 m, 569 m, 744 m eta 651 m
Mugakideak	Jussac, Naucelles, Reilhac, Saint-Paul-des-Landes, Teissières-de-Cornet eta Ytrac
Demografia
Biztanleria	872 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	70 bizt/km²
	crandelles.fr

Crandelles (frantsesez eta ofizialki: Crandelles) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 872 biztanle zituen 12,5 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Jussac, Naucelles, Reilhac, Saint-Paul-des-Landes, Teissières-de-Cornet eta Ytrac.

Mapa — Crandelles eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Crandelles

Teissières-de-Cornet (1,6 km)

Saint-Paul-des-Landes (2,9 km)

Ayrens (3,0 km)

Ytrac (5,1 km)

Naucelles (5,9 km)

Reilhac (6,5 km)

Jussac (7,0 km)

Saint-Victor (7,0 km)

Lacapelle-Viescamp (7,4 km)

Freix-Anglards (7,7 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du^[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe^[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)^[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago^[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,5 °C-koa da, 5,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1207 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik^[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aurillac udalerrian dago, 9,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1134,7 mm-koa delarik^[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -24,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua^{[oh 1]}^[5].

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[6]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	8	0	3	0	5	3	13	5	9	2	9	7	4	4	−2	−2	5	1
Jaiotzak	13	6	9	7	11	9	15	11	10	6	10	11	8	10	4	4	7	3
Heriotzak	5	6	6	7	6	6	2	6	1	4	1	4	4	6	6	6	2	2

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Crandelles udalerrian 837 biztanle zeuden eta 343 elkarbizitza unitate^{[oh 2]}, hau da, 2,44 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 36,2). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,3 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).^[9]

837biztanle

343elkarbizitza-unitate

2,44lagun elkarbizitza-unitateko

270familia

Udalerria

% 35

% 36

% 21

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 270 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (124). Guraso bakarreko 26 familietatik 21etan ama zen guraso bakarra. 124 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 63k seme-alaba bakarra zuten etxean, 65k bi, eta 19k hiru edo gehiago.^[9]

124

120

26

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean124

Seme-alaba bat63

Bi seme-alaba65

Hiru seme-alaba19

Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 684 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 18,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 82,8).^[9]

Bakarrik bizi da

15-24% 0

25-39% 8

40-54% 9

55-64% 18

65-79% 15

80 +% 18

Bikotean bizi da

15-24% 8

25-39% 80

40-54% 83

55-64% 75

65-79% 80

80 +% 68

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 22,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,9 izatezko bikotean eta % 9,6 PACS bidez lotuta). % 19,4 ezkongabeak ziren, % 3,4 alargunak eta % 3,4 dibortziatuak.^[9]

Ezkonduta% 51,5

Ezkongabea% 19,4

Izatezko bikotean% 12,9

PACS bidez lotuta% 9,6

Dibortziatuta% 3,4

Alarguna% 3,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erdi-mailako lanbideak (% 25,9), erretiratuak (% 20,7), enplegatuak (% 20,1), eskulangileak (% 16,3). Talde nagusia (erdi-mailako lanbideak, % 25,9) Cantal departamenduko batez bestekoaren (% 12,1) gainetik dago. 21 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 6,1).^[9]

Udalerria

% 26

% 20

% 16

% 21

Cantal

% 12

% 15

% 13

% 39

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	120	% 35,0
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	124	% 36,2
Guraso bakarrekoak	26	% 7,6
Kide bakarrekoak	73	% 21,3
Bestelakoak	0	% 0,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	124	% 45,9
Seme-alabadun bikoteak	120	% 44,4
Guraso bakarrekoak	26	% 9,6
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	124	% 45,9
Seme-alaba bat	63	% 23,3
Bi seme-alaba	65	% 24,1
Hiru seme-alaba	19	% 7,0
Lau seme-alaba edo gehiago	0	% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	352	% 51,5
Izatezko bikotean	88	% 12,9
PACS bidez lotuta	66	% 9,6
Ezkongabea	133	% 19,4
Alarguna	23	% 3,4
Dibortziatuta	23	% 3,4
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	21	% 6,1
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	11	% 3,2
Goi-mailako langileak	26	% 7,6
Erdi-mailako lanbideak	89	% 25,9
Enplegatuak	69	% 20,1
Eskulangileak	56	% 16,3
Erretiratuak	71	% 20,7
Bestelakoak	0	% 0,0
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 394 etxebizitza zeuden. Horietatik 343 egoitza nagusi ziren, 27 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (393), eta apartamentuak gutxi ziren (1). Egoitza nagusietatik 302 beren jabearen bizilekuak ziren, 37 alokairuan zeuden, 20 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.^[10]

394etxebizitza

343egoitza nagusi

393etxe

1apartamentu

Etxebizitza multzoa

343

Egoitza nagusia (343)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (27)Hutsik (24)

Etxe mota

393

Etxea (393)Apartamentua (1)

Jabetza egoera

302

37

Jabeak (302)Alokairuan (37)HLM (20)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (106).^[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik56

1919-19457

1946-19707

1971-1990106

1991-200566

2006-2020100

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (218). 139 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 303 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 128 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 210tan bi edo gehiago.^[10]

Gela kopurua

1 gela1

2 gela3

3 gela20

4 gela100

5 gela edo gehiago218

Berogailu mota

67

113

139

Gas sarea (1)Fuel-olioa (67)Elektrizitatea (113)Gas botila (23)Bestelakoak (139)

Aparkalekua eta ibilgailuak

303aparkalekua

128ibilgailu 1

210ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	343	% 87,1
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	27	% 6,9
Hutsik	24	% 6,1
Etxe mota
Etxeak	393	% 99,7
Apartamentuak	1	% 0,3
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	1	% 0,3
2 gela	3	% 0,9
3 gela	20	% 5,8
4 gela	100	% 29,2
5 gela edo gehiago	218	% 63,6
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	56	% 16,3
1919-1945	7	% 2,0
1946-1970	7	% 2,0
1971-1990	106	% 30,9
1991-2005	66	% 19,2
2006-2020	100	% 29,2
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	302	% 88,0
Alokairuan	37	% 10,8
HLM	20	% 5,8
Doan lagata	4	% 1,2
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	1	% 0,3
Fuel-olioa	67	% 19,5
Elektrizitatea	113	% 32,9
Gas botila	23	% 6,7
Bestelakoak	139	% 40,5
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	303	% 88,3
Ibilgailu bat	128	% 37,3
Bi ibilgailu edo gehiago	210	% 61,2
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 549 biztanleetatik 436 aktibo ziren (% 79,4), horietako 416 lanean (% 75,8) eta 20 langabezian (aktiboen % 4,6).

54915-64 urteko biztanle

% 79,4aktibo

% 75,8lanean

% 4,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 34,0

25-54 urte% 92,7

55-64 urte% 60,3

Gizonak% 80,7

Emakumeak% 78,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0

BEPC, brebeta% 0,0

CAP-BEP% 9,9

Batxilergoa% 5,3

Goi-mailako +2% 2,3

Goi-mailako +3/4% 0,0

Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

113 ez-aktibotik 34 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,1), 35 erretiraturik zeuden (% 31,0) eta 43 bestelako ez-aktibo ziren (% 38,1).

Ez-aktiboak

% 30

% 31

% 38

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 3]}

% 8

% 37

% 28

% 17

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 105 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 416 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 4]}

105enplegu udalerrian

% 75,2soldatapeko

% 24,8ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.980 eurokoa zen.

26.980 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.820 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,9

18-29 urte% 17,0

30-39 urte% 13,0

40-49 urte% 14,0

50-64 urte% 13,0

65-74 urte% 10,5

75 urte eta gehiago% 12,0

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 7,9

Errentariak% 27,7

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 60,0

Pentsio/erretiroak% 35,1

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,5

Zuzeneko zergak−% 13,4

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 50,7, ez-soldatapekoen errenta % 7,7, langabezia-sariak % 1,5.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.^[12]

2000. urtean Crandelles udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.152 hektarea erabiltzen.^[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1945ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aurillac », fiche climatologique. .
↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

(Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
(Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
(Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

Datuak: Q766895
Multimedia: Crandelles / Q766895

[6] Estazioko erregistroak 1945ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.

[10] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[13] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[14] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Joly-1] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-2] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-3] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-4] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM15014004-5] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aurillac », fiche climatologique. .

[7] Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999

[8] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[9] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).

[menages-11] 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-12] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[15] Créations et stock d'établissements par commune en 2009

[16] Nombre d'équipements des services aux particuliers

[17] Exploitations agricoles

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[oh 1]

[6]

[7]

[8]

[oh 2]

[9]

[10]

[oh 3]

[oh 4]

[11]

[12]

[13]