Eztabaida:Nafarroako Erresuma

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Eneko Aritza Orreagako Guduan?[aldatu iturburu kodea]

Eneko Aritzak Orreagako Guduarekin zerbait ikustekorik izan ote zuen zalantzak ditut, bera jaio baino hiru urte lehenago gertatu zela kontuan edukita...

Antso Jakitunaren mapa[aldatu iturburu kodea]

Kaixo Xirkan, mapa bat landu berri dut, eta ikusi dut lehendik ere bazegoela hau, zuk euskaratua eta artikulu honetan erabilia. Iturri horrek argitaratu zituen mapak teknikoki onak badira ere, batzuetan ez dira dirudien bezain zehatzak eta zorrotzak. Itxura ematen du egungo Nafarroa Garaiko mugen erreplika bat egiten duela horiek antzinako mugetara eramanez.

Hasteko, Luzaideko koxka hori ez zen existitu 1406 arte beste maparen batean zehaztu dudan bezala; orduan, Zangozako merindadean sartu zen. Bigarrenik, Bizkaiko aldea zuzenean Gaztelan agertzen da, itxura oso zatarra emanez, badakigu zati batean bederen hori ez zela horrela.

Bestetik, 1190eko Londresko euskal kostaldea azaltzen den agiri batean esaten da Nafarroako Erresuma Hondarribitik Castro Urdialesera luzatzen dela (ikus La Navarra marítima). Bestetik, Enkarterriarekin dudak ditut, baina haren erresumaren amaieran Gaztelaren aurrean galdutzat har daitekeela uste dut (1175ean, Alfontso VIII.ak okupatu zuen, Errioxa eta jatorrizko Bizkaiarekin batera).

Terminologiarekin kezka dut: Araba aldeari eta Gipuzkoako zati bati "konkistak" deitzea ez zait egokiena iruditzen, jakinik Antso III.a Handitik beti babestu zutela nafar erregeek horiek berezko nafar lurrak zirela, baita Gaztelako erregeek onartu ere agiri desberdinetan usurpazioak zirela; Gasteizko eta Donostiako foruetan argi eta garbi esaten da tokiko herritarrak nafarrak direla.

Muga naturalen ideia beti zegoen Gaztelarekiko gatazketan nafar erregeek egindako bake eskaeretan. Vita Karoli Magnik, eta hura ez bada, garai bereko karolingiar kronika batean, "nafarrak Ebroren iturbururaino bizi dira" esaten da.

Londresko Laudoa oso ondo dago oso zehatza baita, baina erdaraz eta une jakin baterako (1176-1177). Horregatik, goian aipatu mapa kentzea proposatzen dut, eta beste hau jartzea (Nafarroa Behereko egoera zehaztu dut, jatorrizko mapan guztiz ondo ez zegoelakoan), hor ere lurralde galera askoren urteak zehazteke baleude ere. Goraintzi -Iñaki LL (eztabaida) 10:29, 22 martxoa 2020 (CET)

Egina--Xirkan (eztabaida) 14:55, 22 martxoa 2020 (CET)