Edukira joan

Gabian

Wikipedia, Entziklopedia askea
Gabian
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Hérault
BarrutiBézierseko barrutia
Kantonamenducanton of Roujan
Izen ofizialaGabian
Posta kodea34320
Geografia
Koordenatuak43°30′49″N 3°16′22″E / 43.5136°N 3.2728°E / 43.5136; 3.2728
Mapa
Azalera15,96 km²
Altitudea82 m, 260 m eta 152 m
MugakideakFouzilhon, Montesquieu, Pouzolles, Roquessels, Roujan eta Vailhan
Demografia
Biztanleria886 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 480 (%55,6) (%44,4) 384 alt_right
Dentsitatea56 bizt/km²
mairiedegabian.fr

Gabian (okzitanieraz Gabian, frantsesez eta ofizialki: Gabian) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 886 biztanle zituen 16 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Fouzilhon, Montesquieu, Pouzolles, Roquessels, Roujan eta Vailhan.

Mapa
Gabian eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
GabianGabian
Població amb 192 habitants (2000)Fouzilhon (2,6 km)
Població amb 1018 habitants (2000)Pouzolles (3,2 km)
Població amb 1902 habitants (2000)Roujan (3,4 km)
Població amb 319 habitants (2000)Margon (4,0 km)
Població amb 161 habitants (2000)Vailhan (5,1 km)
Població amb 864 habitants (2000)Neffiès (5,4 km)
Població amb 58 habitants (2000)Montesquieu (5,5 km)
Població amb 131 habitants (2000)Roquessels (5,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da, 16,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 720 mm-koa da, urtarrilean 6,5 euri-egun eta uztailean 2,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Roujan udalerrian dago, 4,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 577,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,9 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -7,8 °C-koa da, 2010ko urtarrilaren 12an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (23,9 °C) eta hotzena urtarrila (7,3 °C). Urteko prezipitazioa 833 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (129 mm) eta lehorrena uztaila (25 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,7 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2015, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (16,4 °C) eta hotzena 1963 (12,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Gabian)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.3 7.6 10.5 13.1 17.1 21.3 23.9 23.4 19.0 15.1 10.7 7.9 14.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 78 56 62 73 64 42 25 41 86 129 99 80 833
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,2+1,3+1,3+1,6+1,9+1,7+1,8+0,1+0,3+0,8+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea600700800900100011001200130014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 384 gizon, 480 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.04
0.00
 
90-94
 
0.00
2.60
 
85-89
 
2.92
3.65
 
80-84
 
3.12
7.55
 
75-79
 
8.96
8.85
 
70-74
 
2.08
8.85
 
65-69
 
8.96
12.50
 
60-64
 
10.00
7.55
 
55-59
 
11.04
8.85
 
50-54
 
8.12
4.95
 
45-49
 
3.12
5.21
 
40-44
 
7.08
2.60
 
35-39
 
4.17
0.00
 
30-34
 
1.04
4.95
 
25-29
 
5.00
3.65
 
20-24
 
5.00
6.51
 
15-19
 
6.04
5.21
 
10-14
 
3.12
3.91
 
5-9
 
3.12
2.60
 
0-4
 
6.04
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Gabian udalerrian 886 biztanle zeuden eta 432 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,05 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 33,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

886biztanle
432elkarbizitza-unitate
2,05lagun elkarbizitza-unitateko
279familia
Udalerria
% 21
% 32
% 12
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 279 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (139). Guraso bakarreko 50 familietatik 45etan ama zen guraso bakarra. 169 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 50k seme-alaba bakarra zuten etxean, 45k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[10]

139
90
50
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean169
Seme-alaba bat50
Bi seme-alaba45
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 759 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 71,5).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 8
40-54% 15
55-64% 20
65-79% 24
80 +% 47
Bikotean bizi da
15-24% 19
25-39% 66
40-54% 66
55-64% 70
65-79% 71
80 +% 47

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,9 izatezko bikotean eta % 6,2 PACS bidez lotuta). % 20,9 ezkongabeak ziren, % 7,4 alargunak eta % 9,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,5
Ezkongabea% 20,9
Izatezko bikotean% 9,9
Dibortziatuta% 9,0
Alarguna% 7,4
PACS bidez lotuta% 6,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,2), enplegatuak (% 20,6), eskulangileak (% 13,9), erdi-mailako lanbideak (% 11,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,2) Hérault departamenduko batez bestekoaren (% 30,6) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 12
% 21
% 14
% 41
Hérault
% 13
% 16
% 16
% 10
% 31
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 618 etxebizitza zeuden. Horietatik 429 egoitza nagusi ziren, 57 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 133 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (552), eta apartamentuak gutxi ziren (65). Egoitza nagusietatik 326 beren jabearen bizilekuak ziren, 90 alokairuan zeuden, 28 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 13 doan lagata.[11]

618etxebizitza
429egoitza nagusi
552etxe
65apartamentu

Etxebizitza multzoa

429
57
133
Egoitza nagusia (429)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (57)Hutsik (133)

Etxe mota

552
65
Etxea (552)Apartamentua (65)

Jabetza egoera

326
90
Jabeak (326)Alokairuan (90)HLM (28)Doan lagata (13)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (115).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik115
1919-194545
1946-197041
1971-199066
1991-200560
2006-202080

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (189). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (287 etxebizitzatan). 270 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 203 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 183tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela27
3 gela84
4 gela126
5 gela edo gehiago189

Berogailu mota

287
103
Fuel-olioa (32)Elektrizitatea (287)Gas botila (6)Bestelakoak (103)

Aparkalekua eta ibilgailuak

270aparkalekua
203ibilgailu 1
183ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 483 biztanleetatik 352 aktibo ziren (% 72,9), horietako 289 lanean (% 59,8) eta 63 langabezian (aktiboen % 17,9).

48315-64 urteko biztanle
% 72,9aktibo
% 59,8lanean
% 17,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 54,7
25-54 urte% 89,1
55-64 urte% 54,6
Gizonak% 73,7
Emakumeak% 72,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,9
BEPC, brebeta% 15,0
CAP-BEP% 18,5
Batxilergoa% 25,3
Goi-mailako +2% 11,6
Goi-mailako +3/4% 8,1
Goi-mailako +5% 21,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

131 ez-aktibotik 29 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,1), 51 erretiraturik zeuden (% 38,9) eta 52 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,7).

Ez-aktiboak

% 22
% 39
% 40
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 23
% 44
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 138 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 289 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

138enplegu udalerrian
% 56,5soldatapeko
% 43,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.230 eurokoa zen.

22.230 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.280 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 46 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Gabian udalerrian 72 nekazaritza-ustiategi zeuden, 408 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2009ko abenduaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Roujan-inra », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Gabian&oldid=11336559"(e)tik eskuratuta