Hiparkia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Hiparkia
Hipparchia of Maroneia Villa Farnesina.jpg
Bizitza
Jaiotza Maroneiac. K. a. 346
Heriotza c. K. a. 300
Familia
Ezkontidea(k) Krates Tebaskoa
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Hizkuntzak antzinako greziera
Jarduerak
Jarduerak filosofoa
Mugimendua Zinismoa

Hiparkia (ιπαρχία, Maronea De Tracia, c. K. a. 346c. K. a. 300) lehen emakume filosofoetako bat izan zen. Eskola zinikoko jarraitzailea izan zen.  Garaiko jendeak barre egiten zion, haren sexuari zegokien lanak zergatik egiten ez zituen galdetuz. Hiparkiak hau erantzuten zuen: "Uste duzu gaizki egiten dudala nire denbora ikasketei eskeintzen, nire sexuagatik josten galdu behar dudala suposatzen denean?".[erreferentzia behar]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiparkia filosofo libertino eta feminista gisa hartzen da. Cratesen dizipulua izan zen eta berarekin ezkondu zen. Filosofoetako bileretara bateratzen zen, bertan haren ideiak erakusten zituen topiko desberdinen gainean eta zinikoen taldeko eztabaidetan parte hartzen zuen. Behinola, oturuntza batean, Teodoro Ateoarekin eztabaida bat izan zuen, hau ez baitzetorren bat emakume batek filosofiari denbora eskeintzearekin, haren etxeko betebeharrak ahaztuta. Hiparkiak sekulako erantzuna eman zion, Teodoro gaizki utziz.

Filosofia zinikoaren ideiarekin bat, Hiparkiak haren jabetzei uko egin zien, eta bizitza xume bat eraman zuen. Behartsuei asko laguntzen zien, gainera.

Emakume honen bizitzako beste anekdota bat, Cratesekin sexua izaten zuela egun argitan da. Biek ziotenez, konbentzio sozial guztiak alde batera uzten zituzten eta inpultso naturalak jarraitzen. 

Haren heriotzaren ondoren, filosofo zinikoek urteko jai bat deklaratu zuten haren ohorean Atenasen, Pórtico Doradon, Kynogamia izendatua edo emakumearen sarrera filosofia munduan. Hiparkiak hiru liburu idatzi zituen, baina haiek bat ere ez da kontserbatzen: "Hipotesi filosofikoak", "Epiqueremas" eta "Teodoro Ateoari galderak". Antípatroren epigrama bat kontserbatzen da,  izenburua "Emakumeei eskeinia " da:

Ni, Hiparkia, ez nituen sexu femeninoaren ohiturak jarraitu. Bihotz gizonduarekin txakur sendoak jarraitu nituen.


Ez zitzaidan atsegin sujetoaren mantua, ezta ere oin jantzia eta nire zinta perfumeaz ahaztu zen. 

Oinutsik noa, makila batekin, jantzi batek estaltzen dit gorputza eta lur gogorra dut ohe baten ordez.

[1]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz)  Gilles Ménage, Historia de las Mujeres Filósofas (2009), Historia de las mujeres filósofas, Herder, https://web.archive.org/web/20130812155911/http://c/. Noiz kontsultatua: 2015ko irailaren 24a .