Edukira joan

L'Espitalet (Foix Herria)

L'Espitalet
L'Hospitalet-près-l'Andorre
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Ariège
BarrutiFoixeko barrutia
Kantonamenducanton of Ax-les-Thermes
Izen ofizialaL'Hospitalet-près-l'Andorre
Jatorrizko izenaL'Hospitalet-près-l'Andorre
Posta kodea09390
Geografia
Koordenatuak42°35′27″N 1°48′11″E / 42.5908°N 1.8031°E / 42.5908; 1.8031
Mapa
Azalera26,12 km²
Altitudea1.279 m, 2.816 m eta 2.110 m
MugakideakMerens las Vals, Portè eta Canillo
Demografia
Biztanleria85 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 72 (%77,4) (%22,6) 21 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
mairie-hospitalet.fr

L'Hospitalet-près-l'Andorre (frantsesez eta ofizialki: L'Hospitalet-près-l'Andorre) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 85 biztanle zituen 26,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Merens las Vals, Portè eta Canillo.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
L'Hospitalet-près-l'AndorreL'Hospitalet-près-l'Andorre
Població amb 135 habitants (2000)Porta (7,2 km)
Població amb 96 habitants (2000)Orgeix (14,4 km)
Població amb 197 habitants (2000)Orlu (14,7 km)
Població amb 1467 habitants (2000)Ax-les-Thermes (15,1 km)
Població amb 401 habitants (2000)Latour-de-Carol (15,6 km)
Població amb 127 habitants (2000)Ascou (15,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 6,9 °C-koa da, 10,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 931 mm-koa da, urtarrilean 8,9 euri-egun eta uztailean 8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ascon udalerrian dago, 16,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1258,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22,2 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 4,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (12,3 °C) eta hotzena otsaila (−2,4 °C). Urteko prezipitazioa 924 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (96 mm) eta lehorrena otsaila (57 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (3,7 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (6,1 °C) eta hotzena 1963 (2,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (L'Espitalet)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -1.9 -2.4 -0.2 1.6 5.5 9.7 12.3 12.2 8.3 5.4 1.0 -0.9 4.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 80 57 63 79 96 87 73 79 77 75 93 67 924
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5+0,1+1,1+1,0+1,0+1,2+0,4+0,8−0,8+0,2+0,2+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea801001201401601802001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 21 gizon, 72 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
33.33
 
75-79
 
0.00
0.00
 
70-74
 
9.72
33.33
 
65-69
 
0.00
0.00
 
60-64
 
0.00
0.00
 
55-59
 
30.56
0.00
 
50-54
 
0.00
0.00
 
45-49
 
0.00
0.00
 
40-44
 
20.83
0.00
 
35-39
 
9.72
0.00
 
30-34
 
0.00
0.00
 
25-29
 
0.00
33.33
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
9.72
0.00
 
10-14
 
9.72
0.00
 
5-9
 
9.72
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, L'Hospitalet-près-l'Andorre udalerrian 85 biztanle zeuden eta 52 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,63 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 26 kide bakarrekoak ziren, 13 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 0 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

85biztanle
52elkarbizitza-unitate
1,63lagun elkarbizitza-unitateko
20familia
13Bikotea seme-alabarik gabe etxean
7Guraso bakarrekoak
26Kide bakarrekoa
7Bestelakoak
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 20 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (13). Guraso bakarreko 7 familietatik 7etan ama zen guraso bakarra. 13 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

13
7
Bikotea seme-alabarik gabeGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 120 etxebizitza zeuden. Horietatik 45 egoitza nagusi ziren, 42 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 33 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (61), etxeak baino gehiago (54). Egoitza nagusietatik 10 beren jabearen bizilekuak ziren, 33 alokairuan zeuden, 7 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[11]

120etxebizitza
45egoitza nagusi
54etxe
61apartamentu

Etxebizitza multzoa

45
42
33
Egoitza nagusia (45)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (42)Hutsik (33)

Etxe mota

54
61
Etxea (54)Apartamentua (61)

Jabetza egoera

10
33
7
Jabeak (10)Alokairuan (33)HLM (7)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik5
1919-19452
1946-19703
1971-199023
1991-20056
2006-20203

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (16). Fuel-olioa zen berogailu mota nagusia (19 etxebizitzatan). 31 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 20 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 12tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela7
3 gela14
4 gela16
5 gela edo gehiago8

Berogailu mota

19
17
6
Gas sarea (1)Fuel-olioa (19)Elektrizitatea (17)Gas botila (2)Bestelakoak (6)

Aparkalekua eta ibilgailuak

31aparkalekua
20ibilgailu 1
12ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 59 biztanleetatik 47 aktibo ziren (% 79,7), horietako 37 lanean (% 62,7) eta 9 langabezian (aktiboen % 19,1).

5915-64 urteko biztanle
% 79,7aktibo
% 62,7lanean
% 19,1langabezia-tasa

12 ez-aktibotik 2 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 16,7), 2 erretiraturik zeuden (% 16,7) eta 8 bestelako ez-aktibo ziren (% 66,7).

Ez-aktiboak

% 17
% 17
% 67
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 57 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 37 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

57enplegu udalerrian
% 89,5soldatapeko
% 10,5ez-soldatapeko

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (26 gizon eta 20 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 31 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.[13]

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia eta 1 eraikuntza enpresa.[14]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1959ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Ascou Lavail », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  14. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  15. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]