Edukira joan

Léran

Wikipedia, Entziklopedia askea
Léran
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Ariège
Izen ofizialaLéran
Posta kodea09600
Geografia
Koordenatuak42°59′19″N 1°54′37″E / 42.9886°N 1.9103°E / 42.9886; 1.9103
Mapa
Azalera11,92 km²
Altitudea375 m, 545 m eta 409 m
MugakideakAigues-Vives, La Bastide-sur-l'Hers, Belloc, Laroque-d'Olmes, Montbel, Le Peyrat, Régat eta Troye-d'Ariège
Demografia
Biztanleria615 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 334 (%54) (%46) 285 alt_right
Dentsitatea52 bizt/km²
leran.fr

Léran (frantsesez eta ofizialki: Léran) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 615 biztanle zituen 11,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aigues-Vives, La Bastide-sur-l'Hers, Belloc, Laroque-d'Olmes, Montbel, Le Peyrat, Régat eta Troye-d'Ariège.

Mapa
Léran eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LéranLéran
Població amb 78 habitants (2000)Régat (1,9 km)
Població amb 523 habitants (2000)Aigues-Vives (3,0 km)
Població amb 65 habitants (2000)Belloc (3,3 km)
Població amb 479 habitants (2000)Le Peyrat (3,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 852 mm-koa da, urtarrilean 9,7 euri-egun eta uztailean 5,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 810,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea3004005006007008009001000110012001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 285 gizon, 334 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.75
 
95+
 
0.00
1.75
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
4.49
3.51
 
80-84
 
7.49
3.51
 
75-79
 
2.99
14.04
 
70-74
 
7.49
8.77
 
65-69
 
14.97
7.02
 
60-64
 
5.99
7.02
 
55-59
 
8.68
8.42
 
50-54
 
10.48
5.26
 
45-49
 
7.49
8.42
 
40-44
 
1.20
0.00
 
35-39
 
2.99
3.51
 
30-34
 
0.00
4.91
 
25-29
 
1.50
1.75
 
20-24
 
1.50
5.26
 
15-19
 
7.19
15.09
 
10-14
 
2.99
0.00
 
5-9
 
8.38
0.00
 
0-4
 
4.19
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Léran udalerrian 611 biztanle zeuden eta 304 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,01 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

611biztanle
304elkarbizitza-unitate
2,01lagun elkarbizitza-unitateko
176familia
Udalerria
% 17
% 29
% 12
% 42
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 176 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (89). Guraso bakarreko 35 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 109 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 49k seme-alaba bakarra zuten etxean, 5k bi, eta 13k hiru edo gehiago.[9]

89
52
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean109
Seme-alaba bat49
Bi seme-alaba5
Hiru seme-alaba9
Lau edo gehiago4

15 urte edo gehiago zituzten 520 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 12,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 60,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 66,1).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 12
25-39% 7
40-54% 22
55-64% 26
65-79% 29
80 +% 60
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 54
40-54% 66
55-64% 64
65-79% 65
80 +% 31

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 4,6 PACS bidez lotuta). % 25,0 ezkongabeak ziren, % 8,1 alargunak eta % 11,5 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 39,0
Ezkongabea% 25,0
Dibortziatuta% 11,5
Izatezko bikotean% 11,5
Alarguna% 8,1
PACS bidez lotuta% 4,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,4), enplegatuak (% 12,8), erdi-mailako lanbideak (% 11,5), goi-mailako langileak (% 9,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,4) Ariège departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 9 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,0).[9]

Udalerria
% 10
% 12
% 13
% 10
% 43
Ariège
% 14
% 16
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 476 etxebizitza zeuden. Horietatik 311 egoitza nagusi ziren, 125 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 41 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (425), eta apartamentuak gutxi ziren (51). Egoitza nagusietatik 221 beren jabearen bizilekuak ziren, 81 alokairuan zeuden, 8 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[10]

476etxebizitza
311egoitza nagusi
425etxe
51apartamentu

Etxebizitza multzoa

311
125
41
Egoitza nagusia (311)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (125)Hutsik (41)

Etxe mota

425
51
Etxea (425)Apartamentua (51)

Jabetza egoera

221
81
Jabeak (221)Alokairuan (81)HLM (8)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (89).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik82
1919-194522
1946-197035
1971-199089
1991-200541
2006-202042

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (161). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (122 etxebizitzatan). 193 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 152 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 122tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela18
3 gela59
4 gela71
5 gela edo gehiago161

Berogailu mota

67
122
102
Gas sarea (3)Fuel-olioa (67)Elektrizitatea (122)Gas botila (17)Bestelakoak (102)

Aparkalekua eta ibilgailuak

193aparkalekua
152ibilgailu 1
122ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 343 biztanleetatik 247 aktibo ziren (% 72,0), horietako 203 lanean (% 59,2) eta 44 langabezian (aktiboen % 17,8).

34315-64 urteko biztanle
% 72,0aktibo
% 59,2lanean
% 17,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 51,8
25-54 urte% 91,2
55-64 urte% 50,0
Gizonak% 75,3
Emakumeak% 69,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,0
BEPC, brebeta% 33,3
CAP-BEP% 19,2
Batxilergoa% 18,0
Goi-mailako +2% 7,7
Goi-mailako +3/4% 14,3
Goi-mailako +5% 14,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

96 ez-aktibotik 19 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 19,8), 42 erretiraturik zeuden (% 43,8) eta 35 bestelako ez-aktibo ziren (% 36,5).

Ez-aktiboak

% 20
% 44
% 36
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 13
% 11
% 11
% 14
% 25
% 25
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 158 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 203 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

158enplegu udalerrian
% 68,4soldatapeko
% 31,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.640 eurokoa zen.

22.640 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.360 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 312 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (94 gizon eta 86 emakume) eta 35 langabezian zeuden (13 gizon eta 22 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[11]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Léran udalerrian 240 unitate fiskal zeuden, 512 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.520 euro zen.[12]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[13]

2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.[14]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.[15]

2000. urtean Léran udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2002ko maiatzaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Léran », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  12. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  13. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  14. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  15. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Léran&oldid=11336946"(e)tik eskuratuta