Edukira joan

Laguiole

Laguiole
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Aveyron
BarrutiRodezeko barrutia
Kantonamenducanton of Laguiole
Izen ofizialaLaguiole
Posta kodea12210
Geografia
Koordenatuak44°41′03″N 2°50′50″E / 44.6842°N 2.8472°E / 44.6842; 2.8472
Mapa
Azalera63,06 km²
Altitudea868 m, 1.342 m eta 1.091 m
MugakideakArgences-en-Aubrac, Cassuéjouls, Curières, La Trinitat, Montpeyroux, Soulages-Bonneval eta Saint-Urcize
Demografia
Biztanleria1.207 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 604 (%50) (%50) 603 alt_right
Dentsitatea19 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakScarperia
laguiole12.fr

Laguiole (frantsesez eta ofizialki: Laguiole) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.207 biztanle zituen 63,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Argences-en-Aubrac, Cassuéjouls, Curières, La Trinitat, Montpeyroux, Soulages-Bonneval eta Saint-Urcize.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LaguioleLaguiole
Població amb 256 habitants (2000)Curières (3,7 km)
Població amb 566 habitants (2000)Montpeyroux (5,0 km)
Població amb 139 habitants (2000)Cassuéjouls (5,2 km)
Població amb 244 habitants (2000)Huparlac (7,7 km)
Població amb 167 habitants (2000)La Terrisse (8,2 km)
Població amb 80 habitants (2000)Alpuech (8,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,4 °C-koa da, 7,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1279 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Côme-d'Olt udalerrian dago, 18,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 951,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,9 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea1200140016001800200022001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 603 gizon, 604 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.83
 
95+
 
2.48
0.00
 
90-94
 
5.79
2.49
 
85-89
 
6.79
6.63
 
80-84
 
10.10
8.46
 
75-79
 
6.79
6.80
 
70-74
 
5.96
4.15
 
65-69
 
4.97
5.80
 
60-64
 
6.62
6.63
 
55-59
 
8.28
6.63
 
50-54
 
4.14
7.46
 
45-49
 
3.31
3.32
 
40-44
 
6.62
4.15
 
35-39
 
1.66
9.12
 
30-34
 
3.31
7.63
 
25-29
 
5.13
6.63
 
20-24
 
4.14
6.63
 
15-19
 
3.31
1.66
 
10-14
 
7.28
3.32
 
5-9
 
0.00
1.66
 
0-4
 
3.31
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Laguiole udalerrian 1.134 biztanle zeuden eta 570 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,99 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

1.134biztanle
570elkarbizitza-unitate
1,99lagun elkarbizitza-unitateko
335familia
Udalerria
% 18
% 36
% 40
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 335 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (205). Guraso bakarreko 25 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 240 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 40k seme-alaba bakarra zuten etxean, 30k bi, eta 25k hiru edo gehiago.[9]

205
105
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean240
Seme-alaba bat40
Bi seme-alaba30
Hiru seme-alaba20
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.065 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 19,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 32,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,0). 80 urte edo gehiagoko 146 biztanleetatik 91 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 55 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 19
25-39% 22
40-54% 20
55-64% 19
65-79% 20
80 +% 33
Bikotean bizi da
15-24% 23
25-39% 65
40-54% 75
55-64% 74
65-79% 70
80 +% 28

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 25,5 ezkongabeak ziren, % 11,4 alargunak eta % 3,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 42,0
Ezkongabea% 25,5
Izatezko bikotean% 11,5
Alarguna% 11,4
PACS bidez lotuta% 6,5
Dibortziatuta% 3,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,8), eskulangileak (% 14,0), enplegatuak (% 13,2), nekazariak (% 13,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,8) Aveyron departamenduko batez bestekoaren (% 37,5) azpitik dago. 75 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 13,2).[9]

Udalerria
% 13
% 13
% 14
% 37
Aveyron
% 13
% 14
% 13
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.095 etxebizitza zeuden. Horietatik 574 egoitza nagusi ziren, 326 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 195 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (618), eta apartamentuak gutxi ziren (474). Egoitza nagusietatik 361 beren jabearen bizilekuak ziren, 180 alokairuan zeuden, 12 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 33 doan lagata.[10]

1.095etxebizitza
574egoitza nagusi
618etxe
474apartamentu

Etxebizitza multzoa

574
326
195
Egoitza nagusia (574)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (326)Hutsik (195)

Etxe mota

618
474
Etxea (618)Apartamentua (474)

Jabetza egoera

361
180
Jabeak (361)Alokairuan (180)HLM (12)Doan lagata (33)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (173).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik119
1919-194541
1946-197077
1971-1990173
1991-200588
2006-202058

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (230). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (228 etxebizitzatan). 377 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 297 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 219tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela18
2 gela78
3 gela102
4 gela146
5 gela edo gehiago230

Berogailu mota

157
228
183
Gas sarea (1)Fuel-olioa (157)Elektrizitatea (228)Gas botila (5)Bestelakoak (183)

Aparkalekua eta ibilgailuak

377aparkalekua
297ibilgailu 1
219ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 689 biztanleetatik 585 aktibo ziren (% 84,9), horietako 565 lanean (% 82,0) eta 20 langabezian (aktiboen % 3,4).

68915-64 urteko biztanle
% 84,9aktibo
% 82,0lanean
% 3,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 60,5
25-54 urte% 95,8
55-64 urte% 76,5
Gizonak% 86,6
Emakumeak% 82,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 7,7
CAP-BEP% 5,6
Batxilergoa% 4,3
Goi-mailako +2% 1,0
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 1,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 3,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

104 ez-aktibotik 46 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 44,2), 25 erretiraturik zeuden (% 24,0) eta 33 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,7).

Ez-aktiboak

% 44
% 24
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 22
% 13
% 11
% 18
% 28
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.160 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 565 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

1.160enplegu udalerrian
% 77,3soldatapeko
% 22,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.100 eurokoa zen.

26.100 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.780 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 173 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 51 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 9 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 6 igeltseroak, 2 margolariak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 5 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 5 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean Laguiole udalerrian 65 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.684 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an osasun-zentro 1 , 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Laguiole udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 106 ikaslekin.

  1. Estazioko erregistroak 2002ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « St-come-d'olt », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]