Edukira joan

Lempdes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Lempdes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiClermont-Ferrandeko barrutia
Izen ofizialaLempdes
Posta kodea63370
Geografia
Koordenatuak45°46′16″N 3°11′37″E / 45.7711°N 3.1936°E / 45.7711; 3.1936
Mapa
Azalera12,3 km²
Altitudea317 m, 505 m eta 355 m
MugakideakAulnat, Clermont-Ferrand, Cournon-d'Auvergne, Pont-du-Château eta Mur-sur-Allier
Demografia
Biztanleria8.709 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 4.622 (%53,4) (%46,6) 4.029 alt_right
Dentsitatea708 bizt/km²
ville-lempdes.fr

Lempdes (frantsesez eta ofizialki: Lempdes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 8.709 biztanle zituen 12,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aulnat, Clermont-Ferrand, Cournon-d'Auvergne, Pont-du-Château eta Mur-sur-Allier.

Mapa
Lempdes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LempdesLempdes
Població amb 1305 habitants (2000)Dallet (3,4 km)
Població amb 1758 habitants (2000)Mezel (3,6 km)
Població amb 4308 habitants (2000)Aulnat (3,9 km)
Població amb 1035 habitants (2000)Malintrat (5,0 km)
Població amb 4676 habitants (2000)Le Cendre (5,5 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 634 mm-koa da, urtarrilean 8,5 euri-egun eta uztailean 6,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Clermont-Ferrand udalerrian dago, 3,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 563,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,9 °C-koa da, 2019ko ekainaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -29 °C-koa da, 1929ko otsailaren 14an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea0200040006000800010.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 4.029 gizon, 4.622 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.12
 
95+
 
0.56
0.77
 
90-94
 
1.34
2.53
 
85-89
 
2.92
3.05
 
80-84
 
4.48
3.95
 
75-79
 
4.80
5.06
 
70-74
 
5.99
6.68
 
65-69
 
6.43
5.83
 
60-64
 
7.23
6.88
 
55-59
 
5.43
7.94
 
50-54
 
8.05
4.84
 
45-49
 
6.40
5.26
 
40-44
 
4.41
5.26
 
35-39
 
4.93
7.05
 
30-34
 
5.21
5.21
 
25-29
 
4.87
7.07
 
20-24
 
8.96
6.43
 
15-19
 
4.98
5.56
 
10-14
 
4.07
4.05
 
5-9
 
4.15
6.45
 
0-4
 
4.78
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lempdes udalerrian 8.389 biztanle zeuden eta 4.064 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,06 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 39,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

8.389biztanle
4.064elkarbizitza-unitate
2,06lagun elkarbizitza-unitateko
2.432familia
Udalerria
% 21
% 28
% 10
% 39
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.432 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.158). Guraso bakarreko 412 familietatik 285etan ama zen guraso bakarra. 1.261 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 531k seme-alaba bakarra zuten etxean, 482k bi, eta 157k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 862 bikoteetatik 155tan (% 18,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

1.158
862
412
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.261
Seme-alaba bat531
Bi seme-alaba482
Hiru seme-alaba121
Lau edo gehiago36

15 urte edo gehiago zituzten 7.394 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 70,2). 80 urte edo gehiagoko 696 biztanleetatik 628 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 68 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 15
40-54% 16
55-64% 25
65-79% 28
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 7
25-39% 67
40-54% 68
55-64% 68
65-79% 70
80 +% 46

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,5 izatezko bikotean eta % 7,2 PACS bidez lotuta). % 28,0 ezkongabeak ziren, % 7,1 alargunak eta % 7,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 40,2
Ezkongabea% 28,0
Izatezko bikotean% 9,5
Dibortziatuta% 7,9
PACS bidez lotuta% 7,2
Alarguna% 7,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,1), enplegatuak (% 18,3), erdi-mailako lanbideak (% 14,7), eskulangileak (% 13,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,1) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[9]

Udalerria
% 11
% 15
% 18
% 14
% 35
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 4.361 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.056 egoitza nagusi ziren, 92 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 214 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.952), eta apartamentuak gutxi ziren (1.358). Egoitza nagusietatik 2.467 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.534 alokairuan zeuden, 834 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 54 doan lagata.[10]

4.361etxebizitza
4.056egoitza nagusi
2.952etxe
1.358apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.056
Egoitza nagusia (4.056)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (92)Hutsik (214)

Etxe mota

2.952
1.358
Etxea (2.952)Apartamentua (1.358)

Jabetza egoera

2.467
1.534
834
Jabeak (2.467)Alokairuan (1.534)HLM (834)Doan lagata (54)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.729).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik108
1919-1945108
1946-1970804
1971-19901.729
1991-2005529
2006-2020621

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.679). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (2.308 etxebizitzatan). 3.026 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.923 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.750tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela115
2 gela306
3 gela698
4 gela1.258
5 gela edo gehiago1.679

Berogailu mota

2.308
1.247
334
Gas sarea (2.308)Fuel-olioa (152)Elektrizitatea (1.247)Gas botila (14)Bestelakoak (334)

Aparkalekua eta ibilgailuak

3.026aparkalekua
1.923ibilgailu 1
1.750ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 5.205 biztanleetatik 3.913 aktibo ziren (% 75,2), horietako 3.579 lanean (% 68,8) eta 334 langabezian (aktiboen % 8,5).

5.20515-64 urteko biztanle
% 75,2aktibo
% 68,8lanean
% 8,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 39,6
25-54 urte% 94,0
55-64 urte% 64,7
Gizonak% 77,9
Emakumeak% 72,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 17,2
BEPC, brebeta% 21,8
CAP-BEP% 9,4
Batxilergoa% 8,3
Goi-mailako +2% 4,4
Goi-mailako +3/4% 6,0
Goi-mailako +5% 6,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.291 ez-aktibotik 698 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 54,1), 302 erretiraturik zeuden (% 23,4) eta 291 bestelako ez-aktibo ziren (% 22,5).

Ez-aktiboak

% 54
% 23
% 23
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 17
% 28
% 29
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 5.631 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 3.579 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

5.631enplegu udalerrian
% 93,2soldatapeko
% 6,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.680 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

26.680 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 14,8

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 422 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 76 eraikuntza enpresak ziren, 147 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 20 garraio enpresak ziren, 16 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 17 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 47 administrazio publikoko enpresak ziren eta 29 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 113 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 18 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 7 igeltseroak, 5 margolariak, 15 zurginak, 13 iturginak, 11 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 10 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 9 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 6 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 64 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 16 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 9 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 2 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 3 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Lempdes udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 488 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 4 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lempdes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 620 ikaslekin.

ingenieritza eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1923ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Clermont-Ferrand », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Lempdes&oldid=11340639"(e)tik eskuratuta