Lesakako Zubigaineko dantza

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Lesakako Zubigaineko dantza Euskal Herriko dantza ezagunetariko bat da. San Fermin egunarekin batera, uztailaren 7an, Lesakako ezpatadantzariek Zubigainekoa dantzatzen dute Onin ibaiaren ertzeko petrilean. Egun handia da lesakarrentzat, eta zubigainekoa dantzatzen dutenentzat; festa egun horren une hunkigarriena zalantzarik gabe.[1]

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XV. mendean herri horretako auzoek sinaturiko haien arteko bake itunaren oroigarria omen da dantza hau. Dena dela, historiatik kanpo, espezialista batzuek urari buruzko San Juaneko solztizio-errituekin ikusi diote lotura handia. [2] Gerta daiteke tradizio desberdinetatik sortutako erritua izatea.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erritu luzea da eta momentu desberdinak bereizi egiten ditu. Dantza-taldea kapitain batek eta gazteen kopuru bikoitiak osatzen dute. Kapitaina aurrean doa, gainontzeko gazteak bi ilaratan banatuta, atzetik. Normalean hamabost dantzari izaten dira; denal dela, hamahiru zein hemeretzi ere izan daitezke. Zenbait dantzatarako elkarren lotzeko makilak erabiltzen dira. Dantzariak zuriz jantzita doaz, txapela gorriaz, bularraldean gurutzatutako eskapularioak eta kolorezko xingolak eramanez, bai eta oinetan espartinak eta txorkatiletan kaskabiloak ere.[3]

Uztailaren 7an, txistulariak eta ezpata-dantzariak lehendabizi mezara joan ohi dira goizean goiz San Martinen elizara. Mezara iritsita, Santua buru duen segizioaren buru izaten dira. Joan-etorri hauetan barrena, dantzariak makil gurutzea dantzatuz joaten dira, makilekin elkarri hartuta. Makil gurutzeak ez du berezko doinurik gorde eta, joan den mendean, Santiago Irigoien txistulariak konposatutako biribilketa jotzaen da. Beheko Plazan eta Plaza Zaharrean segizioa geratu egiten da, Lesakako erritoko bigarren dantzari ekiteko: zeharkakoa. Beste dantza hau bizia eta urduria da oso. Eskol Txiki etxera heltzerakoan, taldea Onin ibaiaren ondoan ziklo erritualeko hirugarren dantza egiten du: zubi gainekoa. Zubigainekoaren ondoren, banderaren astintzea egiten da, bandera arboltu, zubitik bertatik eta ibaiaren ubidearen gainetik.[4]

Arratsaldean, solemnitate gutxiagoaz, Plaza Zaharrean, bigarren dantza-sorta bat egiten da. Arratsaldeko horretan emakumeek ere hartzen dute parte eta, orokorrean, irekiagoa da.

Emakumeen presentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esan dugunez, goizeko erritoan emakumeek ez dute dantzatzen, bai, aldiz, arratsaldekoan, irekiago baita. Oraindik neskek ez dute dantzatu goizekoan baina bai entseguetan parte hartu. Neska batzuek entseguetan parte hartzen ari dira eta entsegu orokorretan ordezkapenak egin dituzte batzutan, baita buruzagi postuan ere.[5]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]