Nafar subiranisten barkamena (1522-1524)

Nafar subiranisten barkamena Noaingo guduaren ondoren Karlos V.a enperadoreak eman zituen lau agindu izan ziren, Hondarribiko setioan irabazle ateratzeko eta Nafarroako eliteak bere aldera ekartzeko, 1522ko maiatzetik 1524ko maiatzera. Haien bitartez, enperadoreak barkamen partzialak eta azken orokor bat eskaini zizkien Nafarroako Erresumaren burujabetza babestu zuten etsaiei.

Barkamen horiek 1512-1529ko Nafarroako konkista gerraren azkenetan gertatu ziren, eta Henrike II.a erregeari leial lotu zitzaizkion eliteak (legitimistak) neutralizatu eta otzantzea izan zuen helburu, horiek espainiar ordena berrian integratuz.

Testuingurua

Nafarroa berreskuratzeko 1521eko nafar-frantses espedizioan, nafarrak, agaramontar zein beaumontar asko, espedizio askatzailearen alde altxa ziren Erresumako hainbat bazterretan. Haatik, hala espedizioak nola altxamenduak porrot egin zuten gaztelar espedizio batek kontraerasoa jo zuenean, eta Noaingo Guduan erabaki zen borrokaren emaitza (1521eko ekainaren 30an). Nafarren ahulezia hori probestuz, Orti Gartzia Ertzillakoa bermeotarrak, Nafarroako Errege Kontseiluko bisorraiak,^[1] Nafarroako errege erakundeen erreforma prestatu zuen, Gaztelako erregearen boterea haietan sendotzeko eta Erresumako foruetan hura mugatzen zuten disposizioak kentzeko.^[2]

Hondarribiko setioa

Hiru agindu horietako lehena 1522ko maiatzaren 10ean eman zuen enperadoreak. Bigarrena, lehena bezala, barkamen partziala izan zen, agaramontarrak gehienak, baina horretatik nafar eliteetako talde nabarmen bat salbuetsi zuen, tartean zirela Frantses Xabierkoaren bi anaia eta gutxienez zortzi senitarteko. Barkamen hori 1523ko abenduaren 15ean eman zen, nafar subiranistak men egitera zirikatzeko.

Karlos V.ak barkamen zabalago bat eman zuen otsailaren 29an. Azken barkamen orokorra, berriz, 1524ko apirilaren 29an eman zuen, Hondarribiko setioaren amaieran, bertako defendatzaileei ere barkamena eskainiz, tartean zela Petri III.a, Nafarroako mariskala, haren aita Gaztelako kartzelaldian bortizki hilda agertu eta bi urtera.

Barkamenaren gauzapena

Martin Azpilkueta izan bide zen azken barkamenaren diseinatzaile intelektuala, Hondarribia defendatzen hainbat senitarteko izan zituena. Dekretu hori maiatzaren 3an eman zen Burgosen. Horretarako, hura onartzea erabaki zuten nafarrak Burgosera aurkeztu behar izan ziren, barkamenaren onarpena ekitaldi batez gauzatzera.

Maiatzaren 19an, Iruñeko katedralean beste ekitaldi bat egin zen barkamena onartzera Burgosera joan ez zirenekin, Juan Rena bikario nagusia eta Nafarroako bisorraia buru izan zituen bilkuran. Barkamenaren onarpenak eskatzen zuen Nafarroako gerraren errua onartzea eta enperadoreari men egitea. Maiatzaren 25ean, Karlos V.aren barkamen orokor hori Nafarroa Garaiko elizjendeari hedatu zitzaion.^[3]

Erreferentzia

↑ (Gaztelaniaz) Cervantes, Biblioteca Virtual Miguel de. «La Araucana : vida de Ercilla» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (kontsulta data: 2025-12-09).
↑ (Gaztelaniaz) Monteano, Peio. (2012). Dos destinos para un reino. Pamiela / Noticias, 26-32 or. ISBN 978-84-7681-740-7..
↑ (Gaztelaniaz) Urzainqui Mina, Tomas. (2013). «La independencia de Navarra en los tratados internacionales, durante la Reforma europea del siglo XVI» La conquista de Navarra y la Reforma europea. Pamiela, 15-32 or..

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Datuak: Q85967125

[1] (Gaztelaniaz) Cervantes, Biblioteca Virtual Miguel de. «La Araucana : vida de Ercilla» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (kontsulta data: 2025-12-09).

[2] (Gaztelaniaz) Monteano, Peio. (2012). Dos destinos para un reino. Pamiela / Noticias, 26-32 or. ISBN 978-84-7681-740-7..

[3] (Gaztelaniaz) Urzainqui Mina, Tomas. (2013). «La independencia de Navarra en los tratados internacionales, durante la Reforma europea del siglo XVI» La conquista de Navarra y la Reforma europea. Pamiela, 15-32 or..

[1]

[2]

[3]