Nortasun digital

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Nortasun digitala edo identitate digitala Interneten barruan identifikatzen gaituen ezaugarrien multzoa da. 

Nortasun digitalaren ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mundu digitala gero eta gehiago erabiltzen dugunez, denborak aurrera egin ahala, ezaugarri horiek ugarituz doaz, eta mundu errealeko ezaugarriekin konparatuz, gero eta antz handiagoa dute; berdintzeko bidean doaz.

Internet erabiltzean, han egindakoaren arrastoa edo aztarna digitala uzten ari gara momentu oro, erabiltzen ari garen plataforman bertan, datu pertsonaletatik hasi eta portaeraraino. Hortaz, Internet erabiltzen dugun aldiro, geure buruari buruzko izugarrizko informazio kantitatea uzten dugu eskuragarri.  

Nortasun digitalak identifikazio kontzeptua gainditzen du; izan ere, aztarna digitalak gizabanako gisa identifikatzea baino askoz ere funtzio zabalagoa izan dezake Interneten, beraren bidez bizitza “errealean” bezala edo gehiago ezagutu ahal baikaituzte.

Nortasun digitalaren jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, gure informazio gehiena jasotzen duten plataformak sare sozialak, bilatzaileak eta beraiei lotutako zerbitzuak dira gehienbat, horiek baitira norberaren nortasun digitalaren iturburu nagusiak. Nahiz eta guk utzitako hainbat informazio agerian ez geratu, edota gure historial edo perfiletatik ezabatu, informazio hori gorde egiten da; hau da, jasotzen dituzten datu asko ezkutukoak izan ohi dira; ez dira publikoak. Agerian gelditzen diren datuak bilatzaileak erabiliz ikus daitezke, edota sare sozialetan bertan. Izan ere, publikoak dira edonork ikus ditzakeelako, nahiz eta sare sozialetan hainbat gauza pribatu bihur ditzakegun pribatutasun-ezarpenekin.

Plataforma batentzat erraza da Interneten nabigatzen ari den ordenagailu baten identifikazioa egitea. Nabigatzaileak IP helbidea (Identity Protocol) eta ordenagailuaren hainbat ezaugarri uzten ditu plataformaren eskura, eta gehienetan ordenagailu baten ezaugarriak ia bakarrak izaten dira; hau da, helbidea edukitzea matrikula bat eramatearen antzekoa da. Noizbait ordenagailu batekin plataforma batean formalki identifikatzen bagara, hortik aurrera erraza izango da plataforma horrentzat gu identifikatzea, bertan formalki identifikatuta egon ez arren ere, baldin eta beste egun batean ordenagailu hori erabiltzen badugu.

Identitate digitalaren osaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esan daiteke identitate digitala hainbat motatako datuez osatuta dagoela: datu formalez, informalez, errealez edota imajinarioz.

  • Datu formalak dira kontzienteki jartzen ditugunak, hala nola hainbat plataformatako profiletan jartzen ditugun geure buruari buruzko datuak edo deskripzioak.
  • Datu informalak dira kontziente izan gabe sarean guk emandakoak. Esate baterako, argazkiak datu-iturri izugarriak dira, eta bilatzaileak erabiltzen ditugunean, informazioa uzten ari gara bertan konturatu gabe.
  • Datu errealak sarean dauden egiazko datuak dira.
  • Datu imajinarioak dira gure datuak baliatuz beste norbaitek asmatu eta jarritakoak; batzuetan datu okerrak izan daitezke.

Nortasun digitalaren arriskuak eta prebentzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Guri buruz agerian dagoen informazioa edonork ikus dezake, eta horrek bere arriskuak ditu. Lan bila gabiltzala, adibidez, enpresa batek bilatzailean guri buruzko informazioa erabil dezake, eta datu horiek gure kontra joan daitezke; halaber, edozein ezezagunek gure hainbat datu lor ditzake. Arrisku hori kontrolatzea bakoitzaren erantzukizuna da, horretarako sare sozialetan pribatutasun-ezarpenak ondo ezarriz edota bilatzaileek ematen duten informazioa desegiteko eskatuz.

Interneten erabiltzen ditugun zerbitzu asko doakoak direla uste dugu askotan, baina gehienetan hori ez da egia; gehienetan, zerbitzu horiek gure datuak bereganatzen dituzte, emandako zerbitzuaren truke. Norberaren datu horiek hor daude, eta inork ez daki nora joan daitezkeen etorkizunean. Esate baterako, plataforma batzuekiragarkiak pertsonalizatzen dituzte gure informazioaren bitartez, eta hortik irabazi handiak lortzen dituzte. Jendearen informazioak izugarrizko balioa du hainbat arlotan, eta ezin da jakin zer egin dezaketen informazio horrekin guztiarekin. Kasu horretan prebentziorik onena sarean etikaz nabigatzea da, eta kontziente izatea momentu oro egiten dugun guztia jasotzen ari direla eta horrek etorkizunean eragina izan dezakeela.