Olbia
| Olbia Olbia | |||
|---|---|---|---|
| Italiako udalerria | |||
| Administrazioa | |||
| Herrialdea | |||
| Eskualdea | |||
| Probintzia | Provincia della Gallura Nord-Est Sardegna | ||
| Izen ofiziala | Olbia | ||
| Jatorrizko izena | Olbia | ||
| Posta kodea | 07026 | ||
| ISTAT kodea | 113017 eta 090047 | ||
| Geografia | |||
| Koordenatuak | 40°55′N 9°30′E / 40.92°N 9.5°E | ||
![]() | |||
| Azalera | 383,64 km² | ||
| Altitudea | 10 m | ||
| Mugakideak | Ala dei Sardi, Golfo Aranci, Monti, Sant'Antonio di Gallura, San Teodoro, Arzachena, Padru, Loiri Porto San Paolo eta Telti | ||
| Demografia | |||
| Biztanleria | 61.048 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||
| Dentsitatea | 159 bizt/km² | ||
| Informazio gehigarria | |||
| Telefono aurrizkia | 0789 | ||
| Katastro kodea | G015 | ||
| Sailkapen sismikoa | |||
| Matrikula | SS | ||
| Hizkuntza ofiziala | italiera | ||
| comune.olbia.ot.it | |||
Olbia (italiera estandarrez ˈɔlbja,[1][2] eta bertan ˈolbja ahoskatua; sardinieraz: Terranoa; gallureraz: Tarranoa)[3] Sassariko probintziako hiria da, ipar-ekialdeko Sardinian, Gallura eskualde historikoan, dagoena. Erromatarren garaian Olbia, Erdi Aroan Civita eta 1940ko hamarkadara arte Terranova Pausania deitua, Olbia izen ofizial bilakatu zen faxismoaren garaian. 61.048 biztanle ditu, 383,64 kilometro koadroko azaleran banatuta.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ala dei Sardi, Golfo Aranci, Monti, Sant'Antonio di Gallura, San Teodoro, Arzachena, Padru, Loiri Porto San Paolo eta Telti.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Toponimoa greziar jatorrikoa den arren eta k.a. VII. mendean greziar presentziaren adierazlea, aurkikuntza arkeologikoen arabera, Olbia hiria, lehenik, nuragikoek edo feniziarrek populatu zuten.[4] Nuragikoen garaitik erromatarren garaira, portu garrantzitsua zenean, eta Erdi Arora, Gallurako epailetzako (sardinieraz: Judicadu de Gallura) hiriburua zenean, Sardiniako lau estatu independenteetako bat. Lehen Gerra Punikoan, erromatarrek kartagotarren eta sardiniarren kontra borrokatu zuten Olbiatik gertu, non Hanno jenerala borrokan hil zen.
1113tik aurrera, Civitàko Elizbarrutiaren gotzain-aulkia izan zen (Gallurako Elizbarrutiaren oinordekoa) 1839an Civita–Tempioko Elizbarrutia izena hartu zuen, Tempio – Ampuriasko Elizbarrutia (Ampuriasko Elizbarrutia ere integratuz, 1506tik aurrera batasun pertsonala zena) formalki ezabatu zen arte.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 25.1 | 24.5 | 28.0 | 27.8 | 35.0 | 39.9 | 47.4 | 41.0 | 38.3 | 33.3 | 29.0 | 24.0 | 47.4 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13.7 | 14.2 | 16.3 | 18.7 | 23.3 | 27.9 | 31.3 | 31.3 | 27.4 | 23.2 | 18.0 | 14.7 | 21.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 9.5 | 9.6 | 11.5 | 13.6 | 17.7 | 22.0 | 25.3 | 25.4 | 21.8 | 18.1 | 13.5 | 10.6 | 16.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5.3 | 5.1 | 6.6 | 8.4 | 12.0 | 16.1 | 19.3 | 19.4 | 16.3 | 13.0 | 9.1 | 6.5 | 11.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -3.6 | -3.0 | -2.5 | -1.0 | 3.9 | 7.0 | 12.0 | 10.0 | 8.9 | 4.0 | -1.4 | -4.2 | -4.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 47.3 | 72.6 | 63.4 | 56.1 | 37.4 | 18.4 | 6.4 | 28.1 | 40.8 | 58.4 | 55.6 | 97.9 | 582.4 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 7 | 8 | 8 | 8 | 4 | 3 | 1 | 3 | 5 | 5 | 6 | 9 | 67 |
| Eguzki orduak | 127 | 138 | 186 | 213 | 279 | 312 | 360 | 316 | 249 | 195 | 138 | 118 | 2631 |
| Hezetasuna (%) | 70 | 69 | 65 | 66 | 66 | 58 | 60 | 63 | 67 | 65 | 72 | 72 | 66.1 |
| Iturria (1): Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale[5] | |||||||||||||
| Iturria (2): Aeronautica Militare [6][7] | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- San Sinplizio basilika erromanikoa (XI.-XII. mendeak)
- San Paulo apostolua eliza (Erdi Aroa)
- Museo Arkeologiko Nazionala
- Pedres gaztelua
- Dolmen batzuk eta menhir bat
- Nuraghe batzuk
- Erromatar foro eta akueduktuaren aztarnak
- Karatogotar harresien aztarnak
- Fausto Noce lorategia, uharteko handiena
- Padrongianusko ibai-parkea
- Tavolara uhartea
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Olbia da Sardiniaren eta Italiako penintsularen arteko lotura nagusia, izan ere aireportu bat (Olbia-Costa Smeralda), bidaiari-portu bat (Olbia-Isola Bianca) eta trenbide bat ditu. Olbiako geltokitik Porto Torresera, Golfo Arancira eta Cagliarira joan daiteke. Nuorora eta Cagliarira doan autobidea (SS131) eta errepide nazionalak daude Sassarira (SS199-E840), Tempio Pausaniara (SS127) eta Palaura (SS125).
Galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Putzu sakratu nuragiko Sa testa tenpluan
- Erromatar akueduktuaren aztarnak
- San Paulo apostolua eliza
- Olbia, Pedres gaztelua
- Itsasargia
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Italieraz) Migliorini, Bruno; Tagliavini, Carlo; Fiorelli, Piero. «Dizionario italiano multimediale e multilingue d'ortografia e di pronunzia» dizionario.rai.it (Rai Eri).
- ↑ (Italieraz) Canepari, Luciano. «Dizionario di pronuncia italiana online» dipionline.it.
- ↑ Olbia e la sua storia: arrivata la cartellonistica con i toponimi storici – Olbia.it.
- ↑ (Italieraz) Pittau, Massimo. (2007). Storia dei sardi nuragici. Selargius: Domus de janas ISBN 978-88-88569-39-0. OCLC .876584347 Noi respingiamo con decisione la tesi sostenuta di recente da qualcuno secondo cui Olbia sarebbe stata fondata dai Cartaginesi nel 350 a.C., e sosteniamo invece che non si possa dubitare per nulla del fatto che il sito di Olbia fosse stato occupato in epoca molto più antica dai Nuragici. Lo dimostra all’evidenza innanzitutto il fatto che tutto il retroterra olbiese è risultato ricco di monumenti e reperti nuragici – si pensi al pozzo sacro di ‘Sa Testa’ ed inoltre al santuario fortificato di ‘Cabu Abbas’-, in secondo luogo la circostanza che ai Nuragici non poteva sfuggire l’importanza enorme della baia di Olbia come insenatura difesa dai venti e quindi adattissima alla pesca, all’estrazione del sale ed alla navigazione..
- ↑ (Italieraz) Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale. Valori climatici normali di temperatura e precipitazione in Italia. .
- ↑ (Ingelesez) Climate Statistics for Olbia, Sardinia. .
- ↑ (Italieraz) «16531: Olbia / Costa Smeralda (Italy)» OGIMET 2023-7-24.
- ↑ Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991. ISTAT.
- ↑ Popolazione residente per territorio – serie storica. .
| Aggius | Aglientu | Alà dei Sardi | Arzachena | Badesi | Berchidda | Bortigiadas | Buddusò | Budoni | Calangianus | Golfo Aranci | La Maddalena | Loiri Porto San Paolo | Luogosanto | Luras | Monti | Olbia | Oschiri | Padru | Palau | San Teodoro | Sant'Antonio di Gallura | Santa Teresa Gallura | Telti | Tempio Pausania | Trinità d'Agultu e Vignola |

