Edukira joan

Olbia

Olbia
Olbia
Italiako udalerria
Administrazioa
Herrialdea Italia
Eskualdea Sardinia
ProbintziaProvincia della Gallura Nord-Est Sardegna
Izen ofizialaOlbia
Jatorrizko izenaOlbia
Posta kodea07026
ISTAT kodea113017 eta 090047
Geografia
Koordenatuak40°55′N 9°30′E / 40.92°N 9.5°E / 40.92; 9.5
Mapa
Azalera383,64 km²
Altitudea10 m
MugakideakAla dei Sardi, Golfo Aranci, Monti, Sant'Antonio di Gallura, San Teodoro, Arzachena, Padru, Loiri Porto San Paolo eta Telti
Demografia
Biztanleria61.048 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea159 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia0789
Katastro kodeaG015
Sailkapen sismikoa 
MatrikulaSS
Hizkuntza ofizialaitaliera
comune.olbia.ot.it

Olbia (italiera estandarrez ˈɔlbja,[1][2] eta bertan ˈolbja ahoskatua; sardinieraz: Terranoa; gallureraz: Tarranoa)[3] Sassariko probintziako hiria da, ipar-ekialdeko Sardinian, Gallura eskualde historikoan, dagoena. Erromatarren garaian Olbia, Erdi Aroan Civita eta 1940ko hamarkadara arte Terranova Pausania deitua, Olbia izen ofizial bilakatu zen faxismoaren garaian. 61.048 biztanle ditu, 383,64 kilometro koadroko azaleran banatuta.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ala dei Sardi, Golfo Aranci, Monti, Sant'Antonio di Gallura, San Teodoro, Arzachena, Padru, Loiri Porto San Paolo eta Telti.

Toponimoa greziar jatorrikoa den arren eta k.a. VII. mendean greziar presentziaren adierazlea, aurkikuntza arkeologikoen arabera, Olbia hiria, lehenik, nuragikoek edo feniziarrek populatu zuten.[4] Nuragikoen garaitik erromatarren garaira, portu garrantzitsua zenean, eta Erdi Arora, Gallurako epailetzako (sardinieraz: Judicadu de Gallura) hiriburua zenean, Sardiniako lau estatu independenteetako bat. Lehen Gerra Punikoan, erromatarrek kartagotarren eta sardiniarren kontra borrokatu zuten Olbiatik gertu, non Hanno jenerala borrokan hil zen.

1113tik aurrera, Civitàko Elizbarrutiaren gotzain-aulkia izan zen (Gallurako Elizbarrutiaren oinordekoa) 1839an Civita–Tempioko Elizbarrutia izena hartu zuen, Tempio – Ampuriasko Elizbarrutia (Ampuriasko Elizbarrutia ere integratuz, 1506tik aurrera batasun pertsonala zena) formalki ezabatu zen arte.

    Datu klimatikoak (Olbia, Sardinia (1981–2010))    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 25.1 24.5 28.0 27.8 35.0 39.9 47.4 41.0 38.3 33.3 29.0 24.0 47.4
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 13.7 14.2 16.3 18.7 23.3 27.9 31.3 31.3 27.4 23.2 18.0 14.7 21.7
Batez besteko tenperatura (ºC) 9.5 9.6 11.5 13.6 17.7 22.0 25.3 25.4 21.8 18.1 13.5 10.6 16.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 5.3 5.1 6.6 8.4 12.0 16.1 19.3 19.4 16.3 13.0 9.1 6.5 11.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -3.6 -3.0 -2.5 -1.0 3.9 7.0 12.0 10.0 8.9 4.0 -1.4 -4.2 -4.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 47.3 72.6 63.4 56.1 37.4 18.4 6.4 28.1 40.8 58.4 55.6 97.9 582.4
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 7 8 8 8 4 3 1 3 5 5 6 9 67
Eguzki orduak 127 138 186 213 279 312 360 316 249 195 138 118 2631
Hezetasuna (%) 70 69 65 66 66 58 60 63 67 65 72 72 66.1
Iturria (1): Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale[5]
Iturria (2): Aeronautica Militare [6][7]

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.00070.0001860189019201950198020102040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. Datuen jatorria: 1961-1991 artean[8], 1991etik aurrera, ISTAT.[9]

Luanda errorea in Modulu:Biztanleria_piramide at line 1043:Please specify |data= with a tabular dataset, e.g. "Biztanleria piramidea - Nafarroa - 2025.tab".

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Olbia da Sardiniaren eta Italiako penintsularen arteko lotura nagusia, izan ere aireportu bat (Olbia-Costa Smeralda), bidaiari-portu bat (Olbia-Isola Bianca) eta trenbide bat ditu. Olbiako geltokitik Porto Torresera, Golfo Arancira eta Cagliarira joan daiteke. Nuorora eta Cagliarira doan autobidea (SS131) eta errepide nazionalak daude Sassarira (SS199-E840), Tempio Pausaniara (SS127) eta Palaura (SS125).

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. (Italieraz) Migliorini, Bruno; Tagliavini, Carlo; Fiorelli, Piero. «Dizionario italiano multimediale e multilingue d'ortografia e di pronunzia» dizionario.rai.it (Rai Eri).
  2. (Italieraz) Canepari, Luciano. «Dizionario di pronuncia italiana online» dipionline.it.
  3. Olbia e la sua storia: arrivata la cartellonistica con i toponimi storici – Olbia.it.
  4. (Italieraz) Pittau, Massimo. (2007). Storia dei sardi nuragici. Selargius: Domus de janas ISBN 978-88-88569-39-0. OCLC .876584347 Noi respingiamo con decisione la tesi sostenuta di recente da qualcuno secondo cui Olbia sarebbe stata fondata dai Cartaginesi nel 350 a.C., e sosteniamo invece che non si possa dubitare per nulla del fatto che il sito di Olbia fosse stato occupato in epoca molto più antica dai Nuragici. Lo dimostra all’evidenza innanzitutto il fatto che tutto il retroterra olbiese è risultato ricco di monumenti e reperti nuragici – si pensi al pozzo sacro di ‘Sa Testa’ ed inoltre al santuario fortificato di ‘Cabu Abbas’-, in secondo luogo la circostanza che ai Nuragici non poteva sfuggire l’importanza enorme della baia di Olbia come insenatura difesa dai venti e quindi adattissima alla pesca, all’estrazione del sale ed alla navigazione..
  5. (Italieraz) Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale. Valori climatici normali di temperatura e precipitazione in Italia. .
  6. (Ingelesez) Climate Statistics for Olbia, Sardinia. .
  7. (Italieraz) «16531: Olbia / Costa Smeralda (Italy)» OGIMET 2023-7-24.
  8. Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991. ISTAT.
  9. Popolazione residente per territorio – serie storica. .