Tabun

Tabun
Formula kimikoa	C5H11N2O2P
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Konposizioa	Nitrogeno, fosforo, karbono, oxigeno eta hidrogeno
Mota	konposatu kimiko
Masa molekularra	162,055814222 Da
Erabilera
Rola	chemical warfare agent (en) eta acetylcholinesterase inhibitor (en)
Arriskuak
NFPA 704	2 4 1
Eragin dezake	tabun exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	PJVJTCIRVMBVIA-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	77-81-6
ChemSpider	6254
PubChem	6500
ChEMBL	CHEMBL1097650
ZVG	490089
ECHA	100.296.240
MeSH	C009374
Human Metabolome Database	HMDB0258670
UNII	S45M750QSH

Tabuna edo GA konposatu organikoa da, C₅H₁₁N₂O₂P formula duena organofosforoen klasekoa. Fruta usaineko likido garden-marroixka da. Disolbatzaile organikoetan disolbagarria da. Nerbio-agentea da, ondorioz hilgarria^[1].

Tabuna G serieko nerbio-agente deiturikoen artean sailkatzen da GB (sarin), GE (soman), eta GFrekin (ziklosarin) batera.

Egitura

Tabunak fosforo-atomoan estereozentro bat du, beraz, bi enantiomero ditu: batek (R) konfigurazioa du, besteak (S) konfigurazioa. Normalean nahaste errazemiko moduan dager.

Sintesia

Tabuna sintetizatzen da dimetilaminofosforil kloruroa sodio zianuroz tratatuz etanolaren presentzian^[2].

Metodo klasikoak hainbat urrats ditu azpiko irudian ikusten denez^[3].

Gizakiengan dituen ondorioak

Tabuna, beste nerbio-agente asko bezala, kolinesterasaren inhibitzaile ia itzulezina da, eta, beraz, ondorio kolinergiko nabarmenak eragiten ditu. Ondorioak lurrunarekiko esposiziotik 0,5 eta 2 minutu bitartean agertzen dira, larruazala ukituz edo arnastuz gero. Esposizio motaren arabera (zuzena edo zeharkakoa), muskulu-uzkurdurak, konbultsioak, koma-egoerak eta arnas sistemaren geldiaraztea eragin ditzake, eta, ondorioz, pertsona hil egiten da.

Hauek dira agertzen diren sintoma normalak: sudurreko narritadura, bularreko presioa, miosiak eragindako ikusmen lauso edo krepuskularra, hiperhidrosia eta gehiegizko listu-jariatzea, goragalea, okadak, espasmoak eta esfinterren kontrola galtzea, dardarak, nahigabeko astinduak, migraina, buru-nahasmendua, kontzientziaren galera, koma, arnasketa-konbultsioak eta, azkenean, arnas-ezintasunagatik heriotza.

Tabunak minutu batetik hamar minutura bitarteko desgaikuntza-ondorioak ditu, eta ukitu edo arnastu eta 15 minutu igaro baino lehen ondorio hilgarriak.

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) PubChem. «Tabun» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-22).
↑ O'Neil, M.J. (ed.). (2006). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. Merck and Co., Inc, 1549 or..
↑ Gifte, deren Wirkung sich hauptsächlich auf das Nervensystem bzw. [beziehungsweise auf lebenswichtige Enzyme erstreckt. ].

Kanpo estekak

Datuak: Q143289
Multimedia: Tabun / Q143289

[1] (Ingelesez) PubChem. «Tabun» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-22).

[2] O'Neil, M.J. (ed.). (2006). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. Merck and Co., Inc, 1549 or..

[3] Gifte, deren Wirkung sich hauptsächlich auf das Nervensystem bzw. [beziehungsweise auf lebenswichtige Enzyme erstreckt. ].

[1]

[2]

[3]