Teileria teila zeramikoak fabrikatzeko diseinatutako makina industriala da. Makinaria mota hau funtsezkoa izan da zeramikaren industriaren mekanizazioan, batez ere buztinezko eraikuntzan eta alfareria-tradizio handia duten eskualdeetan.

Jatorri geografikoa eta izenaren etimologia

“Teileria” hitza, zenbait euskal eskualdetan, teila egiteko tokia edo makina izendatzeko erabiltzen da. Etimologikoki, “tella” (teila) eta “-eria” (leku edo jarduera) atzizkiaz osatuta dago. Jatorriz, Teileria izenak teilagintzarekin lotutako lantegi edo tailerrak adierazten zituen, eta ondoren izen hori makineria espezifikoari egokitu zitzaion.

Euskal Herrian, batez ere Nafarroako eta Gipuzkoako eremu batzuetan, teileria izeneko tailer txikiak ziren tradizioz, non buztina eskuz lantzen zen eta teilak eguzkitan lehortzen ziren, ondoren egurrezko labeetan egosteko. Industrializazioarekin, "teileria" terminoa makina mekanizatuari aplikatu zitzaion.

Historia

Teileriaren asmakuntza eta garapena XIX. mendeko Iraultza Industrialaren eta prozesu artisauen mekanizazioaren testuinguruan kokatzen dira. Makina hau agertu baino lehen, teilak eskuz egiten ziren tokiko lantegi zeramiketan, prozesu geldoa eta langilearen trebetasunaren menpekoa. XIX. eta XX. mendeetan zehar Europan izandako eraikuntza- eta urbanizazio-goraldiak eraikuntza-materialen produkzioa handitzeko beharra ekarri zuen, eta horrek tresna eta ekipo espezializatuen sorrera bultzatu zuen, Teileria kasu. XX. mendean zehar bere erabilera orokortu zen Espainia, Italia, Frantzia eta Portugal bezalako herrialdeetan.

Funtzionamendua

Teileria makina buztin naturala automatikoki moldeatzen duen gailu industriala da, teilak ekoizteko. Bere funtzionamendua prozesu sekuentzial batean oinarritzen da, non buztina prestatu, moldatu, lehortu eta labekatzen den, piezari forma eta sendotasun iraunkorra emateko.

Lehenik, buztin naturala birrindu eta bahetzen da, harriak eta ezpurutasunak kentzeko. Ura gehituta, masa plastiko eta homogeneoa lortzen da. Buztin hori elikatze-tolba batera isurtzen da, eta handik dosi kontrolatuetan estrusore batera pasatzen da. Estrusorean, torloju batek presio handiz bultzatzen du masa molde zehatz batera. Molde honek teilari bere forma ematen dio (lauki, kurbatu edo gailur formakoa, esaterako).

Moldatutako buztina prentsa-sistema batek konprimatzen du, porositatea gutxitzeko eta egitura finkatzeko. Ondoren, ebaketa-sistema automatikoak pieza bakoitza luzera egokian mozten du. Mozketa ondoren, teilak garraiatzaile baten bidez lehortegira eramaten dira, non denbora jakin batez egoten diren tenperatura eta hezetasun kontrolpean. Lehortzeak hezetasuna modu progresiboan kentzen du, hausturak eta deformazioak saihesteko.

Lehor dauden teilak labe industrial batean sartzen dira. Labean, 900 eta 1100 ºC arteko tenperaturan, buztina egosten da eta zeramika bihurtzen da. Prozesu honek piezari iraunkortasuna, gogortasuna eta ura xurgatzeko gaitasun egokia ematen dio. Labearen irteeran, teilak hoztu, ikuskatuta eta sailkatu egiten dira. Akatsik gabeko piezak ontziratu eta merkaturatzeko prestatzen dira.

Teileria modernoek sistema digitalak dituzte: PLC automatizazioa, kalitate-kontrol kamera adimendunak, eta mantentze prediktiborako sentsoreak. Gainera, hondakin buztina birziklatzen da, ekoizpen jasangarria lortzeko.

Teileria motak

Makineria honek hainbat motatako eboluzioa izan du eta bi mota nagusitu dira automatizazio-mailaren eta produkzio-bolumenaren arabera:

Eskuzko edo erdi-automatikoa: Giza esku-hartzea behar du piezak elikatu edo kentzeko. Normalean tailer txikietan edo artisautza-lantegietan erabiltzen da.
Automatikoa: Erabat mekanizatua eta jarraikako ekoizpena ahalbidetzen du. Bertsio modernoek kalitate-kontrol informatizatua eta tenperatura, hezetasun eta presioaren monitoretza dute.
Teileria Sinterizatu eta Porotsua: Teknologia jakin bat erabiltzen duen prozesu bat da, non buztina eta bestelako materialak berotu eta presionatu egiten diren f orma eta egitura egonkorrak lortzeko.
Teileria Berriztagarria: Azken urteetan, ingurumenaren zaintza eta jasangarritasuna lehenetsi duten prozesu berrien bidez sortzen den teileria mota.
Teileria Fotovoltaikoa (Energia Eguzkikoa): Honek azken urteotan aurrerapen handiak izan ditu, eta energia berriztagarria sortzen duten teilak dira.

Teileria mekanizatua eta lanaren aldaketa

Teileria mekanizatuarekin, makina prentsak, robotika eta automatikazioa sartu ziren, eta horrek prozesuak azkartzen eta eraginkorragoak egiten ditu. Langileek, lehen eskuz egin behar zituzten lanak, orain kontrol mekanizatuak eta zaintza-lanak egiten dituzte. Makinen bidez, prozesuak automatizatu dira eta ekoizpena handiagoa izan da, baina langileek oraindik ere ikasketa teknikoak eta prestakuntza espezializatuak behar dituzte, baita prozesuak zaindu eta kalitate-kontrola egiteko. Langileek teknologia berrien erabilera ezagutu behar izan dute eta horrek lanaren egitura aldatu du.

Teileriaren etorkizuna eta erronkak

Teileriaren etorkizunak, teknologia berritzaileak eta ingurumenarekiko errespetu handiagoa izango ditu ardatz. Gaur egun, energia berriztagarriak erabiltzea eta material jasangarriak bilatzea erabaki estrategikoak izango dira. Langileek prestakuntza etengabea izango dute, automatikazioa eta digitalizazioa ezagutzeko, eta adimen artifiziala eta robotika prozesuetan parte hartuko dute. Langileek teknologiaren kontrola eta gizartearen beharrei erantzutea ezinbestekoak izango dituzte, eta horrek jasangarritasun eta innobazio etengabea eskatuko du.

Teileriaren egitura soziala eta industriala oraindik balio tradizionalekin eta modernizazioarekin uztartzen saiatzen da. Langileen zeregina, nahiz eta asko aldatu den, gizarteari eta ingurumenari buruzko arretan eta erantzukizunean oinarritzen da, eta, horrela, teileria berriz ere etorkizunean gizarte-estruktura garrantzitsua izango da

Ikonografia eta bilakaera industriala

Adreiluen fabrikazioa Antzinako Egipton

(± 1500 aC)
XVII. mendeko labea, Danimarkako Cathrinesminde ehungintza-museoan
Neuengammeko kontzentrazio-zelaian dagoen antzinako teileriaren ekialdeko tailerraren barruko bista
Teileriak Kabuletik gertu
Labe zirkularraNivaagaard Danimarkan

Erreferentziak

Kanpo estekak

Datuak: Q198632
Multimedia: Brickworks / Q198632