Haize

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Haizearen kontra, ezin aurrera jo, Francisco de Goyaren margolan batean.

Haizea mugitzen ari den airea da.

Planetako eremu bero eta hotzen artean dauden tenperatura-diferentzien eraginez, presioa aldatu egiten da atmosferan, eta presio-aldaketa hori da airea mugiarazten duena.

Haize motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Meteorologian, izen ezberdinak ematen zaizkio haizeari, bere abiaduraren eta noranzkoaren arabera.

  • Abiaduraren arabera, haizea izan daiteke: haize kirria (haize leun eta atsegina), haize beltza (haize hotz eta gogorra), haize-zurrunbiloa, eta abar.
  • Noranzkoaren arabera: ipar-haizea (iparraldetik datorren haizea), hego-haizea (hegoaldetik datorren haizea), eta abar.

Haizearen noranzkoa zein den jakiteko tresnarik ezagunenak bi ditugu: haize-orratza (aspaldiko tresna da; etxeen teilatuetan egoten da, batik bat) eta anemometroa (askoz ere modernoagoa).

Haizeak dituen eraginak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Haizea garraiatzailea da: besteak beste, haziak leku batetik bestera eramaten ditu. Horrek polinizazioa laguntzen du.
  • Haizea higatzailea da: batez ere, klima lehorreko lekuetan. Hondar-aleak leku batetik bestera eramaten ditu, eta paisaiak asko eralda ditzake.

Haizete arriskutsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haizea, oso bortitza denean, arriskutsua izaten da.
Beldurgarriak izaten dira, adibidez, tornadoak (indar handiko haize-erauntsiak, kiribilean igotzen direnak) eta urakanak (haize guztiz indartsuko ekaitzak).

Haize-energia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haizearen indarra aspalditik aprobetxatu du gizakiak. Lehen, haize-erroten bidez eskuratzen zuen gizakiak haize-energia edo energia eolikoa; gaur egun, berriz, haize-sorgailuak erabiltzen dira horretarako.