Edukira joan

Valencia konderria (Mexiko Berria)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Valencia konderria
Valencia County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Mexiko Berria
Kodea35061
HiriburuaLos Lunas
Valencia konderria (Mexiko Berria) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Valencia konderria (Mexiko Berria)
Valencia konderria (Mexiko Berria)

Valencia konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak34°43′N 106°48′W / 34.72°N 106.8°W / 34.72; -106.8
Biztanleria76.205 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		2.766,87 km2
2.761,38 km2 (%99.8)
5,49 km2 (%0.2)
Dentsitatea27,6 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.co.valencia.nm.us

Valencia konderria (ingelesez: Valencia County) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Los Lunas da. Azken erroldaren arabera 76.205 biztanle zituen 2.765 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Valencia konderriak 2.766,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,49 ura dira. Beste 2.761,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,67 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Valencia konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 13,3 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (24,9 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 33,3 °C) eta hotzena abendua (2,0 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −5,7 °C). Urteko prezipitazioa 257 mm-koa da; hilabeterik euritsuena uztaila da (49 mm) eta lehorrena otsaila (11 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,3 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (12,2 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2012, 2016, 2017, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2017 izan zen (14,6 °C) eta hotzena 1915 (10,9 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 2416 berokuntza-gradu-egun eta 605 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Valencia konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 10.2 13.5 17.9 22.0 27.3 32.9 33.3 31.8 28.4 22.5 15.3 9.8 22.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.2 5.0 8.8 12.6 17.7 23.0 24.9 23.6 19.8 13.5 6.8 2.0 13.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -5.7 -3.5 -0.3 3.3 8.1 13.2 16.5 15.4 11.2 4.4 -1.8 -5.7 4.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 12 11 13 11 13 15 49 48 30 24 14 16 257
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,2 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+1,3+1,7+1,3+1,4+1,4+1,4+1,1+1,3+1,4+1,2+1,6
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,2 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 76.205 biztanle zeuden. Biztanleen % 70,0 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 30,0 landa-eremuetan. Batez besteko adina 39,8 urtekoa zen, 38,5 urtekoa gizonezkoen artean eta 41,2 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,7 18 urtetik beherakoak ziren eta % 18,3 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 101,8 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 100,4 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 38.445 gizon, 37.760 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.32
 
85+
 
1.83
1.80
 
80-84
 
2.23
3.02
 
75-79
 
3.61
5.12
 
70-74
 
5.24
5.88
 
65-69
 
6.58
6.81
 
60-64
 
7.30
6.93
 
55-59
 
7.28
5.94
 
50-54
 
6.11
5.50
 
45-49
 
5.67
5.76
 
40-44
 
5.55
6.29
 
35-39
 
6.08
6.33
 
30-34
 
5.85
6.22
 
25-29
 
5.61
6.06
 
20-24
 
5.43
7.17
 
15-19
 
6.74
7.84
 
10-14
 
7.07
6.59
 
5-9
 
6.12
5.41
 
0-4
 
5.68
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 76.205 biztanle zeuden. Herritarren % 60,1 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 81,0 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 32,3[oh 3]; % 2,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,0; % 1,1 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; % 6,1 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,4; % 7,7 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,1; eta % 1,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6.[oh 4][5]

Arraza/etnia Mexiko Berriko mapa
Etnizitatea
2000
45,0 %
55,0 %
2010
41,7 %
58,3 %
2020
39,9 %
60,1 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
66,5 %
23,9 %
2010
86,8 %
6,6 %
2020
81,0 %
6,1 %
7,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 61,1 estatu berean jaiotakoak, % 28,8 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 8,7 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 43,2 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 56,8 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 83,8, biztanleria osoaren % 7,3); ondoren Asian (% 10,7, % 0,9) eta Europan (% 4,7, % 0,4).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Mexiko Berriko mapa
Jaioterria
61,1 %
28,8 %
8,7 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
43,2 %
56,8 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
83,8 %
10,7 %
Latinoamerika Asia Europa Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 29.929 etxebizitza zeuden, horietatik % 92,7 okupatuta eta % 7,3 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 79,2 jabeek okupatutakoak ziren eta % 20,8 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 27.756 etxegune zeuden guztira, horietatik % 70,3 familia-etxeguneak ziren eta % 29,7 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 65,8 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 34,2 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 81,5 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 18,5 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 2.004 pertsona (biztanleria osoaren % 2,6); horietatik 975 zuzentze- eta gazte-egoitzetan bizi ziren.[7]

29.929etxebizitza
27.756okupatuak
2.004talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Mexiko Berriko mapa

21.991
5.765
2.173
Jabetzan (21.991) Alokairuan (5.765) Hutsik (2.173)

Etxegune motak

12.841
2.356
4.315
6.720
Ezkondutako bikotea (12.841) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (2.356) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (4.315) Bakarrik bizi (6.720) Beste norbaitekin (1.524)

Talde-bizilekuetako biztanleria

975
1.029
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (975) Beste (1.029)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 86,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 20,9k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 8,5k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19121.26377.2%23114.1%141
19161.54079.5%38319.8%14
19202.83974.6%95125.0%16
19243.18378.0%67816.6%219
19283.50079.9%88120.1%1
19323.26359.3%2.22940.5%15
19362.94146.7%3.33653.0%14
19403.43650.8%3.31849.1%6
19442.76552.9%2.46147.1%3
19483.28052.7%2.91446.8%33
19523.81053.5%3.31046.5%5
19564.66356.7%3.54743.2%8
19604.92941.2%7.04358.8%4
19643.95033.6%7.75766.0%50
19685.67647.5%5.51346.1%758
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19728.23956.1%6.11041.6%339
19767.85147.4%8.56651.7%136
198011.17758.4%6.88636.0%1.079
19848.47460.3%5.39338.4%182
19887.87451.8%7.13646.9%190
19926.30537.6%7.49544.7%2.968
19967.77941.9%9.16949.4%1.597
200010.80350.5%9.81945.9%755
200414.47455.6%11.27043.3%268
200813.13645.5%15.36653.2%397
201212.82546.3%13.51148.7%1.392
201613.21547.9%10.84139.3%3.536
202017.36453.8%14.26344.2%650
202419.05757.3%13.60940.9%611

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 58.933 $ zen ( Mexiko Berriko mapa), eta familiena, 68.742 $. Per capita errenta 30.718 $ zen. Biztanleriaren % 18,1 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 6,6k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 5,1k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

58.933 $etxegunearen errenta mediana
68.742 $familiaren errenta mediana
30.718 $biztanleko errenta
% 18,1pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,6
% 8,9
% 9,5
% 12,7
% 9,8
% 7,0
< 10.000 $ — % 6,6 (1.826) 10.000-14.999 $ — % 5,4 (1.499) 15.000-19.999 $ — % 3,3 (915) 20.000-24.999 $ — % 4,0 (1.090) 25.000-29.999 $ — % 3,8 (1.060) 30.000-34.999 $ — % 4,9 (1.353) 35.000-39.999 $ — % 5,0 (1.370) 40.000-44.999 $ — % 4,2 (1.172) 45.000-49.999 $ — % 4,4 (1.210) 50.000-59.999 $ — % 8,9 (2.460) 60.000-74.999 $ — % 9,5 (2.614) 75.000-99.999 $ — % 12,7 (3.491) 100.000-124.999 $ — % 9,8 (2.700) 125.000-149.999 $ — % 7,0 (1.921) 150.000-199.999 $ — % 5,4 (1.495) ≥ 200.000 $ — % 5,1 (1.407)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Valencia_konderria_(Mexiko_Berria)&oldid=11831168"(e)tik eskuratuta