Valkiria operazioa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Valkiria operazioa
Irudia
Motagertaera historiko
decapitation strike (en) Itzuli
Konspirazio
attempted coup d'état (en) Itzuli
attempted murder (en) Itzuli
Honen parte daBigarren Mundu Gerra
Data1944ko uztailaren 20a
KokalekuWolfsschanze
HerrialdeaPolonia
HelburuAdolf Hitler
Pertsona hilak4
Pertsona zaurituak8

Valkiria operazioa (alemanez Operation Walküre) 1944ko uztailaren 20an gauzatu zen Adolf Hitlerren kontrako atentatu eta hilketa saiakera izan zen, huts egin zuena. II. Mundu Gerran aktibo ziren militar alemanen arteko konspirazioa izan zen.

Konspirazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Claus von Stauffenberg eta beste konspiratzaile batzuek Adolf Hitler Führerra hiltzen saiatu ziren, Rastenburg-etik hurbil, Ekialdeko Prusian zeukan koartel nagusian. Valkiria operazioaren izena, hasiera batean konspirazioaren zati bati buruzkoa zen, gertaera osoari lotu zaio.[1]

Hiltzeko saiakeraren itxurazko helburua zen Alemaniaren eta haren indar armatuen kontrol politikoa kentzea Alderdi Naziaei eta SS indarrei, eta bakea egitea mendebaldeko aliatuekin ahalik eta azkarren. Konspiratzaileen bake-ekimenen xehetasunak ezezagunak dira oraindik ere, baina eskaera ez oso errealistak zerabiltzaten asmoetan, Alemaniak Europan kontrolatzen lurralde zabala berresteko. [2][3][4][5][6]

Hilketa-saiakerari estatu-kolpe militarrak jarraitu behar zion, baina lehenak huts eginik, bigarren fasea abiatu egin zen arren, horrek ere porrot egin zuen ordu batzuen buruan. Ondorengo asteetan 7.000 pertsona baino gehiago atxilotu zituen Gestapok, eta 4.980 exekutatu zituzten.[7]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «20 July plot» artikulutik itzulia izan da, 2022-01-24 data duen 1067703097 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-01-24 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
  1. «July Plot» Britannica.
  2. Hoffmann 1996.
  3. Klemens von Klemperer, German Resistance against Hitler: The Search for Allies Abroad 1938–1945
  4. Hans Helmut Kirst "20th of July"
  5. Winston Churchill, war annual books, "1944"
  6. William L. Shirer The Rise and Fall of the Third Reich, part IV, chapter "20th July"
  7. According to Shirer, Führer Conferences on Naval Affairs, 1960, p. 1393.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]