Edukira joan

Valpuiseaux

Valpuiseaux
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Île-de-France
DepartamenduaSeine-et-Oise
AlkateaJean Perthuis (en) Itzuli
Izen ofizialaValpuiseaux
Posta kodea91720
Geografia
Koordenatuak48°23′38″N 2°18′13″E / 48.3939°N 2.3036°E / 48.3939; 2.3036
Mapa
Azalera18,7 km²
Altitudea71 m, 147 m eta 118 m
MugakideakBouville, Courdimanche-sur-Essonne, Gironville-sur-Essonne, Maisse, Mespuits, Puiselet-le-Marais eta Vayres-sur-Essonne
Demografia
Biztanleria617 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 300 (%48,6) (%50,6) 312 alt_right
Dentsitatea33 bizt/km²

Valpuiseaux Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. Azken erroldaren arabera 617 biztanle zituen 18,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bouville, Courdimanche-sur-Essonne, Gironville-sur-Essonne, Maisse, Mespuits, Puiselet-le-Marais eta Vayres-sur-Essonne.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Valpuiseaux
Població amb 646 habitants (2000)Bouville (4,0 km)
Població amb 2805 habitants (2000)Maisse (5,2 km)
Població amb 170 habitants (2000)Mespuits (5,3 km)
Població amb 205 habitants (2000)Orveau (5,7 km)


CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren hego-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak, batez ere udaberrian (120-150 mm); negu hotza (3,5 °C))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 666 mm-koa da, urtarrilean 11,1 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Courdimanche-sur-Essonne udalerrian dago, 6,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 594,8 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,6 °C-koa da, 2010ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,7 °C) eta hotzena urtarrila (4,0 °C). Urteko prezipitazioa 669 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (67 mm) eta lehorrena otsaila (48 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,34 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,1 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 1963 (8,8 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Valpuiseaux)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.0 4.3 7.4 10.3 14.1 17.5 19.7 19.3 15.3 11.4 7.1 4.5 11.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 53 48 49 48 66 58 54 56 51 59 61 67 669
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,6+1,3+1,3+1,4+1,4+1,4+1,5+0,3+0,6+1,1+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea2003004005006007001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 349 gizon, 279 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
1.79
1.43
 
80-84
 
1.79
5.73
 
75-79
 
5.38
2.87
 
70-74
 
7.17
2.87
 
65-69
 
1.79
5.73
 
60-64
 
8.96
8.60
 
55-59
 
8.96
7.16
 
50-54
 
10.75
7.16
 
45-49
 
5.38
4.30
 
40-44
 
1.79
7.16
 
35-39
 
7.17
7.16
 
30-34
 
13.98
4.30
 
25-29
 
5.38
5.73
 
20-24
 
1.79
7.16
 
15-19
 
1.79
4.30
 
10-14
 
7.17
11.17
 
5-9
 
3.58
7.16
 
0-4
 
5.38
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Valpuiseaux udalerrian 617 biztanle zeuden eta 251 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,46 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 36,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

617biztanle
251elkarbizitza-unitate
2,46lagun elkarbizitza-unitateko
196familia
Udalerria
% 37
% 35
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 196 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (92). Guraso bakarreko 15 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 99 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 39k seme-alaba bakarra zuten etxean, 44k bi, eta 14k hiru edo gehiago.[8]

89
92
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean99
Seme-alaba bat39
Bi seme-alaba44
Hiru seme-alaba14
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 514 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 87,8).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 2
40-54% 4
55-64% 13
65-79% 18
80 +% 41
Bikotean bizi da
15-24% 2
25-39% 86
40-54% 88
55-64% 81
65-79% 77
80 +% 53

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 16,3 izatezko bikotean eta % 6,6 PACS bidez lotuta). % 17,9 ezkongabeak ziren, % 4,5 alargunak eta % 4,7 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 49,8
Ezkongabea% 17,9
Izatezko bikotean% 16,3
PACS bidez lotuta% 6,6
Dibortziatuta% 4,7
Alarguna% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 21,9), erdi-mailako lanbideak (% 19,5), enplegatuak (% 17,5), eskulangileak (% 13,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 21,9) Essonne departamenduko batez bestekoaren (% 23,5) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,0).[8]

Udalerria
% 12
% 12
% 20
% 18
% 14
% 22
Essonne
% 19
% 19
% 17
% 12
% 24
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 323 etxebizitza zeuden. Horietatik 251 egoitza nagusi ziren, 44 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 28 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (320), eta apartamentuak gutxi ziren (1). Egoitza nagusietatik 231 beren jabearen bizilekuak ziren, 18 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[9]

323etxebizitza
251egoitza nagusi
320etxe
1apartamentu

Etxebizitza multzoa

251
44
28
Egoitza nagusia (251)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (44)Hutsik (28)

Etxe mota

320
Etxea (320)Apartamentua (1)

Jabetza egoera

231
Jabeak (231)Alokairuan (18)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (95).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik55
1919-194511
1946-197030
1971-199095
1991-200535
2006-202023

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (162). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (119 etxebizitzatan). 212 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 89 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 156tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela7
3 gela24
4 gela57
5 gela edo gehiago162

Berogailu mota

58
119
55
Gas sarea (1)Fuel-olioa (58)Elektrizitatea (119)Gas botila (18)Bestelakoak (55)

Aparkalekua eta ibilgailuak

212aparkalekua
89ibilgailu 1
156ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 389 biztanleetatik 303 aktibo ziren (% 77,9), horietako 287 lanean (% 73,8) eta 16 langabezian (aktiboen % 5,3).

38915-64 urteko biztanle
% 77,9aktibo
% 73,8lanean
% 5,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,9
25-54 urte% 95,5
55-64 urte% 60,0
Gizonak% 81,3
Emakumeak% 74,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 4,5
BEPC, brebeta% 5,9
CAP-BEP% 6,0
Batxilergoa% 4,9
Goi-mailako +2% 5,4
Goi-mailako +3/4% 3,6
Goi-mailako +5% 5,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

87 ez-aktibotik 32 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,8), 33 erretiraturik zeuden (% 37,9) eta 22 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,3).

Ez-aktiboak

% 37
% 38
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 12
% 28
% 27
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 51 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 287 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

51enplegu udalerrian
% 54,9soldatapeko
% 45,1ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 31.810 eurokoa zen.

31.810 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.940 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 2 argiketariak eta 1 eraikuntza enpresa.[11]

2000. urtean Valpuiseaux udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.111 hektarea erabiltzen.[12]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1989ko irailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Courdimanche », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]