Edukira joan

Vieille-Toulouse

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vieille-Toulouse
Vieille-Toulouse
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Garona Garaia
Izen ofizialaVieille-Toulouse
Jatorrizko izenaVieille-Toulouse
Posta kodea31320
Geografia
Koordenatuak43°31′28″N 1°26′47″E / 43.5244°N 1.4464°E / 43.5244; 1.4464
Mapa
Azalera5,53 km²
Altitudea269 m, 141 m, 266 m eta 203 m
MugakideakPechbusque, Portèth de Garona, Tolosa Okzitania eta Vigoulet-Auzil
Demografia
Biztanleria1.230 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 634 (%52) (%48) 586 alt_right
Dentsitatea222 bizt/km²
vieille-toulouse.fr

Vieille-Toulouse (frantsesez eta ofizialki: Vieille-Toulouse eta okzitanieraz, Vielha de Tolosa edo Vièlha Tolosa) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.230 biztanle zituen 5,5 km²-ko azaleran.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oppidum de Vieille-Toulouse

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oppiduma Garona garaiko lur malkartsuen eta lur-horma baten artean zegoen, Ariège eta Garona ibaien elkargunean. 8 kilometro luze zen esparrua eta oro har 300 hektareako azalera trapezoidala zuen. Horrela eratutako plaza hiru ezproiren gainean hedatzen zen, Garonarantz okertuta, ibaiaren ertzera irteten diren bi haranek bananduta. Lubaki zabalak zituen ingurunean. III.etik aurrera, Volques Tectosages galiarrek okupatzen dute,[1] eta lekua Tolosa Tectosagum izena hartzen du.

Eskulangileen tailerrak, bi tenplu eta merkataritza harreman garrantzitsuak izan zituen hiriak, batez ere Italiatik ekarritako ardoarekin.

Gaur egun, zati handi bat 60 hektareako Vieille-Toulouseko golf azpiegiturako 18 zuloek hartzen dute. San Raymond museoan ikus daitezke XVIII. eta XXI. mendeen arteko indusketetan aurkitutako aztarna ugariak.[2]

Antzinatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatarrak K.a. I. mendean ezarri ziren, eta emporium (merkataritza plaza) bihurtu zuten; ia Europa osoko txanponak eta produktuak aurkitu dira bertan. K.o I. mendean, tokia abandonatua da hiri erromatar berriaren mesedetan, Tolosa.

Erdi Aroan

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egungo herria antzinako kokalekuaren ekialdean garatu zen. Veterem Tolosam[3] 1279an dokumentatzen da, eta Veteri Tholosa 1289an.[4]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Pechbusque, Portèth de Garona, Tolosa Okzitania eta Vigoulet-Auzil.

Mapa
Vieille-Toulouse eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Villeneuve-TolosaneVilleneuve-Tolosane
Població amb 6944 habitants (2000)Frouzins (1,6 km)
Població amb 16047 habitants (2000)Cugnaux (1,6 km)
Població amb 3729 habitants (2000)Roques (3,2 km)
Població amb 3460 habitants (2000)Roquettes (3,5 km)
Població amb 7511 habitants (2000)Seysses (3,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[5]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[6]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[7]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[8].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 15,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 759 mm-koa da, urtarrilean 9,3 euri-egun eta uztailean 5,6 egun izanik[5]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Cugnaux udalerrian dago, 6,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 635,7 mm-koa delarik[9]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 44 °C-koa da, 1923ko abuztuaren 8an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][9].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (22,3 °C) eta hotzena urtarrila (6,0 °C). Urteko prezipitazioa 631 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (73 mm) eta lehorrena otsaila (38 mm).[10]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,39 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,5 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,6 °C) eta hotzena 1963 (11,5 °C).[10]

    Datu klimatikoak (Vieille-Toulouse)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.0 6.7 9.7 12.2 16.1 20.0 22.3 22.3 18.6 14.6 9.5 6.7 13.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 55 38 45 65 73 61 41 43 48 54 57 51 631
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,5+1,4+1,6+1,8+1,1+1,9+0,7+0,9+1,0+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[11]

BiztanleriaUrtea02004006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 586 gizon, 634 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.85
 
90-94
 
0.79
1.71
 
85-89
 
5.52
5.97
 
80-84
 
5.52
6.83
 
75-79
 
7.26
5.12
 
70-74
 
1.58
5.12
 
65-69
 
8.04
10.41
 
60-64
 
8.04
7.68
 
55-59
 
11.99
7.68
 
50-54
 
4.73
4.27
 
45-49
 
5.52
8.53
 
40-44
 
4.73
4.27
 
35-39
 
6.31
3.41
 
30-34
 
3.15
0.85
 
25-29
 
1.58
4.27
 
20-24
 
1.58
1.71
 
15-19
 
7.89
9.39
 
10-14
 
7.89
7.68
 
5-9
 
3.15
4.27
 
0-4
 
4.73
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[12].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vieille-Toulouse udalerrian 1.230 biztanle zeuden eta 511 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,41 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 42,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[14]

1.230biztanle
511elkarbizitza-unitate
2,41lagun elkarbizitza-unitateko
400familia
Udalerria
% 31
% 43
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 400 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (223). Guraso bakarreko 20 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 228 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 61k seme-alaba bakarra zuten etxean, 91k bi, eta 20k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 157 bikoteetatik 25tan (% 15,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[14]

223
157
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean228
Seme-alaba bat61
Bi seme-alaba91
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.013 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 26,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 87,5).[14]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 3
40-54% 7
55-64% 10
65-79% 17
80 +% 26
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 80
40-54% 87
55-64% 84
65-79% 85
80 +% 66

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 57,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 7,1 izatezko bikotean eta % 10,2 PACS bidez lotuta). % 15,5 ezkongabeak ziren, % 4,8 alargunak eta % 4,5 dibortziatuak.[14]

Ezkonduta% 57,8
Ezkongabea% 15,5
PACS bidez lotuta% 10,2
Izatezko bikotean% 7,1
Alarguna% 4,8
Dibortziatuta% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: goi-mailako langileak (% 39,5), erretiratuak (% 34,6), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 14,9), erdi-mailako lanbideak (% 7,8). Talde nagusia (goi-mailako langileak, % 39,5) Garona Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 20,2) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[14]

Udalerria
% 15
% 40
% 35
Garona Garaia
% 20
% 18
% 15
% 10
% 23
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 551 etxebizitza zeuden. Horietatik 509 egoitza nagusi ziren, 14 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 28 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (511), eta apartamentuak gutxi ziren (40). Egoitza nagusietatik 445 beren jabearen bizilekuak ziren, 56 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[15]

551etxebizitza
509egoitza nagusi
511etxe
40apartamentu

Etxebizitza multzoa

509
Egoitza nagusia (509)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (14)Hutsik (28)

Etxe mota

511
Etxea (511)Apartamentua (40)

Jabetza egoera

445
56
Jabeak (445)Alokairuan (56)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (184).[15]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik21
1919-19457
1946-197062
1971-1990184
1991-200598
2006-2020113

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (416). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (260 etxebizitzatan). 484 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 138 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 363tan bi edo gehiago.[15]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela8
3 gela18
4 gela66
5 gela edo gehiago416

Berogailu mota

66
68
260
44
71
Gas sarea (66)Fuel-olioa (68)Elektrizitatea (260)Gas botila (44)Bestelakoak (71)

Aparkalekua eta ibilgailuak

484aparkalekua
138ibilgailu 1
363ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 674 biztanleetatik 524 aktibo ziren (% 77,7), horietako 498 lanean (% 73,9) eta 26 langabezian (aktiboen % 5,0).

67415-64 urteko biztanle
% 77,7aktibo
% 73,9lanean
% 5,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 20,2
25-54 urte% 92,1
55-64 urte% 78,8
Gizonak% 81,2
Emakumeak% 74,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 8,3
Batxilergoa% 10,3
Goi-mailako +2% 8,6
Goi-mailako +3/4% 5,5
Goi-mailako +5% 3,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

150 ez-aktibotik 80 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 53,3), 26 erretiraturik zeuden (% 17,3) eta 44 bestelako ez-aktibo ziren (% 29,3).

Ez-aktiboak

% 53
% 17
% 29
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 21
% 51
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 214 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 498 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

214enplegu udalerrian
% 68,7soldatapeko
% 31,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 52.000 eurokoa zen.

52.000 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 57 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[16]

2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 margolariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 3 higiezinen agentziak.[17]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1922ko ekainaren 19an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Frantsesez) «Notre histoire» Mairie Vieille Toulouse (kontsulta data: 2026-02-11).
  2. ↑ (Frantsesez) «Notre histoire» Mairie Vieille Toulouse (kontsulta data: 2026-02-11).
  3. ↑ Alexandre Du Mège, “Archéologie Pyrénéenne: antiquités religieuses, historiques, militaires, artistiques....” Prolégomènes, vol. 1, Delboy, 1858 31. or.
  4. ↑ Soutou, André (1965) « Trois noms de lieux du Toulousain : Pechbusque, Vieille-Toulouse et Vigoulet », Via Domitia, vol. XI,‎ 1-12 or.
  5. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  6. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  7. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  8. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  9. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Toulouse-Francazal », fiche climatologique. .
  10. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  11. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  12. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  13. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  14. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  15. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  16. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  17. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Vieille-Toulouse&oldid=11338176"(e)tik eskuratuta