Edukira joan

Wagoner konderria (Oklahoma)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Wagoner konderria
Wagoner County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Oklahoma
Kodea40145
HiriburuaWagoner
Wagoner konderria (Oklahoma) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Wagoner konderria (Oklahoma)
Wagoner konderria (Oklahoma)

Wagoner konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak35°58′N 95°31′W / 35.96°N 95.52°W / 35.96; -95.52
Biztanleria80.981 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.529,84 km2
1.454,42 km2 (%95.07)
75,42 km2 (%4.93)
Dentsitatea55,68 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.ok.gov/wagonercounty

Wagoner konderria (ingelesez: Wagoner County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wagoner da. Azken erroldaren arabera 80.981 biztanle zituen 591 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wagoner konderriak 1.529,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 75,42 ura dira. Beste 1.454,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 47,77 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Wagoner konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 15,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (27,8 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 33,8 °C) eta hotzena urtarrila (3,3 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −2,6 °C). Urteko prezipitazioa 1121 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (151 mm) eta lehorrena urtarrila (51 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,1 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (15,8 °C) baino 0,7 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2016 eta 2024). Urterik beroena 2012 izan zen (17,7 °C) eta hotzena 1979 (14,4 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 1940 berokuntza-gradu-egun eta 1084 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Wagoner konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9.3 12.2 17.1 22.2 26.3 30.9 33.8 33.5 29.3 23.1 16.4 10.7 22.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.3 5.9 10.9 15.7 20.5 25.2 27.8 27.3 22.9 16.5 10.2 5.0 15.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -2.6 -0.3 4.6 9.3 14.6 19.6 21.8 21.0 16.5 9.8 3.9 -0.8 9.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 54 88 118 151 115 92 91 107 101 84 69 1121
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (15,8 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5+0,9+0,50,00,0−0,10,0−0,3−0,8−0,4+0,1+0,9
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 30 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (15,8 °C)
+2 °C−2 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 80.981 biztanle zeuden. Biztanleen % 63,6 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 36,4 landa-eremuetan. Batez besteko adina 39,1 urtekoa zen, 38,3 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,9 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 25,3 18 urtetik beherakoak ziren eta % 16,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 97,5 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 95,6 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea020.00040.00060.00080.000100.00019001920194019601980200020202040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 39.977 gizon, 41.004 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.01
 
85+
 
1.55
1.86
 
80-84
 
1.97
3.03
 
75-79
 
3.43
4.76
 
70-74
 
4.99
5.35
 
65-69
 
5.88
6.15
 
60-64
 
6.86
6.80
 
55-59
 
6.44
5.88
 
50-54
 
6.28
6.42
 
45-49
 
6.14
6.41
 
40-44
 
6.31
6.72
 
35-39
 
6.77
6.55
 
30-34
 
6.56
5.57
 
25-29
 
5.52
4.93
 
20-24
 
4.58
7.28
 
15-19
 
6.39
7.65
 
10-14
 
7.45
7.39
 
5-9
 
6.89
6.24
 
0-4
 
5.98
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 80.981 biztanle zeuden. Herritarren % 7,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 70,5 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 65,1[oh 3]; % 3,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,3; % 1,9 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,7; % 13,0 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 12,0; % 10,8 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 10,0; eta % 0,3 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3.[oh 4][5]

Arraza/etnia Oklahomako mapa
Etnizitatea
2000
97,5 %
2010
95,2 %
2020
92,4 %
7,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
80,1 %
9,4 %
2010
77,1 %
7,3 %
10,2 %
2020
70,5 %
13,0 %
10,8 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 61,9 estatu berean jaiotakoak, % 32,2 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 5,1 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 52,5 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 47,5 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 57,4, biztanleria osoaren % 2,9); ondoren Asian (% 19,1, % 1,0), Europan (% 12,0, % 0,6), Afrikan (% 8,4, % 0,4) eta Ipar Amerikan (% 3,0, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Oklahomako mapa
Jaioterria
61,9 %
32,2 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
52,5 %
47,5 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
57,4 %
19,1 %
12,0 %
8,4 %
Latinoamerika Asia Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 32.529 etxebizitza zeuden, horietatik % 92,1 okupatuta eta % 7,9 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 80,4 jabeek okupatutakoak ziren eta % 19,6 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 29.964 etxegune zeuden guztira, horietatik % 75,3 familia-etxeguneak ziren eta % 24,7 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,1 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 22,9 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 82,3 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 17,7 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 290 pertsona (biztanleria osoaren % 0,4); horietatik 81 zuzentze- eta gazte-egoitzetan bizi ziren.[7]

32.529etxebizitza
29.964okupatuak
290talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Oklahomako mapa

24.078
5.886
2.565
Jabetzan (24.078) Alokairuan (5.886) Hutsik (2.565)

Etxegune motak

17.398
3.383
6.088
Ezkondutako bikotea (17.398) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (1.786) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (3.383) Bakarrik bizi (6.088) Beste norbaitekin (1.309)

Talde-bizilekuetako biztanleria

81
209
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (81) Beste (209)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 92,3k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 27,7k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 9,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19082.10761.5%1.14333.4%174
191255532.6%88852.1%262
191674935.8%1.04049.7%303
19201.43248.3%1.37546.4%158
19241.64642.2%1.98550.9%272
19282.72660.6%1.74538.8%26
19321.50527.3%4.01572.7%0
19362.11941.4%2.97758.2%21
19404.64761.0%2.94638.7%25
19443.46759.3%2.37340.6%8
19482.66644.0%3.38956.0%0
19523.32152.8%2.96647.2%0
19563.53758.2%2.54441.8%0
19603.57056.9%2.70743.1%0
19642.84041.8%3.95758.2%0
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19683.18741.8%2.18328.6%2.262
19726.56972.1%2.25724.8%281
19765.07145.9%5.87953.2%107
19808.96960.9%5.23535.5%523
198412.53470.0%5.27129.4%108
198810.21957.7%7.37841.6%121
19929.05342.1%7.04132.7%5.435
19969.39248.0%7.74939.6%2.417
200012.98160.3%8.24438.3%292
200419.08167.6%9.15732.4%0
200821.44170.9%8.81029.1%0
201220.90072.8%7.79127.2%0
201623.00573.5%6.72321.5%1.572
202026.16574.0%8.46424.0%709
202428.48774.0%9.33024.2%684

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 81.207 $ zen ( Oklahomako mapa), eta familiena, 94.996 $. Per capita errenta 37.833 $ zen. Biztanleriaren % 9,2 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,2k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 7,3k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

81.207 $etxegunearen errenta mediana
94.996 $familiaren errenta mediana
37.833 $biztanleko errenta
% 9,2pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,1
% 10,9
% 14,0
% 13,5
% 7,8
% 11,0
% 7,3
< 10.000 $ — % 3,2 (1.009) 10.000-14.999 $ — % 2,1 (667) 15.000-19.999 $ — % 2,6 (827) 20.000-24.999 $ — % 3,1 (974) 25.000-29.999 $ — % 2,8 (864) 30.000-34.999 $ — % 3,5 (1.103) 35.000-39.999 $ — % 4,0 (1.249) 40.000-44.999 $ — % 3,5 (1.087) 45.000-49.999 $ — % 3,5 (1.113) 50.000-59.999 $ — % 7,1 (2.232) 60.000-74.999 $ — % 10,9 (3.413) 75.000-99.999 $ — % 14,0 (4.408) 100.000-124.999 $ — % 13,5 (4.245) 125.000-149.999 $ — % 7,8 (2.463) 150.000-199.999 $ — % 11,0 (3.449) ≥ 200.000 $ — % 7,3 (2.276)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Wagoner_konderria_(Oklahoma)&oldid=11831581"(e)tik eskuratuta