Georgiar alfabeto

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Georgiar alfabetoa (georgieraz: ქართული დამწერლობა, kʰɑrtʰuli dɑmt͡sʼɛrlɔbɑ ahoskatua) georgiera eta beste kartveliar hizkuntzak (mingreliera, svanera eta, batzutan, lazera) idazteko erabiltzen duten alfabetoa da, batzutan osetiera eta abkhazera idazteko ere erabili zutena.[1] Georgierak ortografia fonetikoa du eta egungo alfabetoak 33 hizki ditu[2].

Historian zehar georgiera hiru eratan egin dituzte: Asomtavruli, Nuskhuri eta Mxedruli. Hizki izen berak izan eta hizkuntza bera idazteko erabiliak izan arren, hirurak ezberdinak dira.

Asomtavruli[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asomtavruli edo Mrgvlovani georgiar alfabetoaren era historikoa da.

Asomtavruli hizkiak
ႭჃ,
 

Nuskhuri[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nuskhuri X. mendean sortutako eliza-alfabetoa da. Egun hagiografian baino ez dute erabiltzen.

Nuskhuri hizkiak
ⴍⴣ, ⴓ

Mxedruli[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mxedruli egungo alfabetoa da, lehendabizikoz XI. mendean sortua. XIX. mendera arte erlijioarekin zerikusirik ez zuten testuetan erabiltzen zuten, baina orduan aurreko era biak uztartzen zituen khutsuri ordezkatu zuen.

Mkhedruli hizkiak

Zenbakiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Georgiar Balioa
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
200
300
400*
400*
500
600
700
800
900
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
8000
9000
10000

*Biek,eta, balio bera dute: 400.

Royal charter of King Erekle II.jpg

Transkripzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Georgiako Geodesia eta Kartografiako Estatu Departamentuak, Georgiako Linguistika Institutuarekin batera, transliterazio-sistema nazional bat onartu zuen 2002an. Hala ere beste bi sistema daude:

  • ISO 9984 sistema.
  • BGN/PCGN sistema.

Euskaltzaindiak euskararako Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak izeneko arauan sistema hau proposatu zuen Natela Sturua georgiar euskaltzain urgazlearen proposamena jarraituz[3]:

  • Goi-mailako lan akademikoetan edo espezializatuetan, ISO 9984 sistema erabiltzea.
  • Komunikabideetan, literaturan, irakaskuntza ez-espezializatuan eta, oro har, dibulgazioan kripzio praktikoa proposatu zuen.
Hizkia Unicode Izena Sistema nazionala ISO 9984 BGN Laz NAF Euskara
U+10D0 an Ah a A a A a A a ɑ a
U+10D1 ban B b B b B b B b b b
U+10D2 gan G g G g G g G g ɡ g
U+10D3 don D d D d D d D d d d
U+10D4 en Eh e E e E e E e ɛ e
U+10D5 vin V v V v V v V v v v
U+10D6 zen Z z Z z Z z Z z z z
U+10D7 t'an T t T' t' T' t' T t t
U+10D8 in I i I i I i I i i i
U+10D9 kan K' k' K k K k K' k' k
U+10DA las L l L l L l L l l l
U+10DB man M m M m M m M m m m
U+10DC nar N n N n N n N n n n
U+10DD on O o O o O o O o ɔ o
U+10DE par P' p' P p P p P' p' p
U+10DF žan Zh zh Ž ž Zh zh J j ʒ zh
U+10E0 rae R r R r R r R r r r
U+10E1 san S s S s S s S s s s
U+10E2 tar T' t' T t T t T' t' t
U+10E3 un U u U u U u U u u u
U+10E4 p'ar P p P' p' P' p' P p p
U+10E5 k'an K k K' k' K' k' K k k
U+10E6 ḡan Gh gh Ḡ ḡ Gh gh Ğ ğ ɣ gh
U+10E7 q'ar Q' q' Q q Q q Q q q
U+10E8 šin Sh sh Š š Sh sh Ş ş ʃ x
U+10E9 čin Ch ch Č' č' Ch' ch' Ç ç tx
U+10EA can Ts ts C' c' Ts' ts' Ts ts ts ts
U+10EB dzil Dz dz J j Dz dz Ž ž dz dz
U+10EC ts'il Ts' ts' C c Ts ts Ts' ts' tsʼ ts
U+10ED č'ar Ch' ch' Č č Ch ch Ç' ç' tʃʼ tx
U+10EE xan Kh kh X x Kh kh X x x kh
U+10EF ǰan J j J̌ ǰ J j C c j
U+10F0 hae H h H h H h H h h h

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Omniglot.com, Georgian alphabet (Mkhedruli), http://www.omniglot.com/writing/georgian2.htm .
  2.   Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), «Standard Georgian», Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264, doi:10.1017/S0025100306002659 .
  3.   Euskaltzaindia (2011-11-21), Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0163.pdf .
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Georgiar alfabeto Aldatu lotura Wikidatan