Iatrogenesi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Iatrogenesia medikuntzazko terminoa da, grekotik dator (iatros medikua esan nahi du eta genesis sorkuntza esan nahi du.) Medikuak gaixoari produzitutako egoera aldaketari esaten zaio. Historian zehar hainbat lekutan egon dira hilketa masiboak iatrogenesiagatik: Afrikan adibidez heriotz asko gertatu ziren Zaire eta Sudanen xiringak ez zirelako esterilizatzen eta ebolaren gixotasuna areagotu egin zen ehunaka heriotz sortuz.

Espainian baita ere iatrogenesiako kasu bat gertatu zen non Juan Maeso Vélez anestesistak 1933 urtera kondenatuta geratu zen hepatitis C gaixotasuna emateagatik 275 pertsonei Valentziako 4 ospitaletan.

E.E.U.U.etan baita ere hainbat kasu gertatu dira, aipagarriena sifilisaren ikasketei buruz gertaturikoa da non Tuskegeeko instituzioan 1932-an hasita 1973-era 200 pertsona estatubatuarrak beltz azalekoak sífilis gaixotasuna ziztatu zitzaien hauen baimenik gabe eta hauek jakin gabe tratamendu medikurik eman gabe, gaixotasunaren eboluzioa ikusteko, azkenean 72 bakarrik bizirik iraun zuten, 28 sifilisarengatik hil ziren, 100 hil ziren harreman nahasmenegatik, gaizo hauen 40 emazte kontagiatutak geratu ziren eta jaiotako 19 ume gaixotasuna zuten baita ere.

Iatrogenesiagatik 225.000 pertsona hil ziren 2000 urtean EEUU-etan baina denbora pasa eta zifra hauek gutxitzen joan dira. Iatrogenesiagatik gertatutako heriotzak hirugarren kausarik handiena da Estatu Batuetan.

Iatrogenesiaren kausak:[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Medikuaren hutsegitea.
  • Medikuaren arduragabekeriagatik edo prozedura desegokiagatik.
  • Okerdura errezeta idazterakoan edo hau irakurtzerakoan.
  • Errezetaren elkarregintzagatik.
  • Aurkako efektuak medikamenduan.
  • Gertatutako efektu sekundarioen ez-ikusteagatik.
  • Medikamenduaren gehiegizko usantzagatik.
  • Ez ziurtaturiko tratamenduegatik.
  • Diagnostikoaren okerduragatik.
  • Medikuak eginiko torturagatik
  • Etikoa ez den mediku experimentuagatik.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Finland M.: “Emergence of antibiotic resistance in hospitals”. Rev Infect Dis, 1979; 1: 4-21. PMID 45521
  • Fisher-Hoch S. P.: “Lessons from nosocomial viral haemorrhagic fever outbreaks”. Br Med Bull, 22 de diciembre de 2005; 73-74: 123-37. PMID 16373655
  • Eur J Clin Pharmacol. 1998 Jan;53(5):299-302. European network for the case-population surveillance of rare diseases (Euronet). A prospective feasibility study.PMID 9516026 [1]
  • Garner JS, Jarvis Wr, Emori TG: CDC definitions for nosocomial infections. Am J Infect Control 1988;16:128-140. Criterios diagnósticos de infección nosocomial [2]
  • Steel K., Gertman P. M., Crescenzi C., Anderson J.: “Iatrogenic illness on a general medical service at a university hospital”. N Engl J Med., 1981; 304: 638-642. PMID 7453741
  • Valenstein, Eliott: Great and Desperate Cures: The Rise and Decline of Psychosurgery and Other Radical Treatments for Mental Illness.
  • Vance M. A., Millington, W. R.: “Principles of Irrational Drug Therapy” (trabajo completo). British Naturopathic Journal; 13 (3), 1990.
  • Weingart S. N., Ship A. N., Aronson M. D.: “Confidential clinician-reported surveillance of adverse events among medical inpatients”. J Gen Intern Med., 15: 470-477, 2000. PMID 10940133
  • Youngson, R. M.: “The demented surgeon is operating”. En Medical Curiosities. Nueva York: Carroll & Graf, 1997.
  • Anjali. J.El diseño de las instalaciones puede reducir infecciones hospitalarias adquiridas.Publicado en IEQ Strategies, 2006, 19 (10), 1-7 [3]
  • O.M.S. Organización Mundial de la Salud : Prevención de las infecciones nosocomiales [4]


Kanpoko loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • American Iatrogenic Association
  • Yahoo Group: Iatrogenic
  • Patient Safety Network
  • WHO guide to good prescribing: Legal obligation to write clearly
  • Journal of the American Medical Association
  • Iatrogenic injury examples - x-rays of retained surgical equipment