Irlandako Gosete Handia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
James Mahonyk eginiko marrazkia.

Irlandako Gosete Handia (ingelesez: Great Famine edo Great Hunger eta irlanderaz: An Gorta Mór edo An Drochshaol) 1845 eta 1849 urteen artean Irlandan hainbat baldintza kaskarren elkarketarengatik gertatu zen, horien artean nagusiena garaiko herrialde honetako jaki nagusia zenaren eskasia: patata; honenbestez Irlandar Patataren Gosetea (Irish Potato Famine) izendapenarekin ere ezaguna da. Gosete Handiaren ondorioz milioi bat pertsona hil ziren eta beste milioi batek migrazioaren bidea hartu zuen, uhartearen biztanleria %20 eta %25 artean jaitsiz. Gosetearen arrazoi nagusia Phytophthora infestans izeneko Chromalveolataren izurritea izan zen, patataren produkzioa izugarri kaltetuz.

Pataten uzta erori bazen ere, herrialdean oraindik ere biztanleria guztia elikatzeko eta esportatzeko nahikoa sortzen zen. Erregistroetan idatzita dagoenez garai horretan egunero 30etik 50era itsasontzi kargatzen ziren atzerrian saltzeko. Lurraren banaketak, lur-jabeak Irlandan ez egoteak eta 1690eko lege penalak oraindik bertan egoteak genozidio ez-zuzen bat izan zela pentsarazten du.[1]

Goseteak Irlandako historia zeharo markatu zuen. Uhartearen demografia, politika eta kultura aldatu zituen. Irlandarrentzat eta irlandar diasporarentzat gosetea folk kulturaren ezaugarri handia da, eta United Ireland bezalako mugimenduen sorera ekarri zuen, garai hartan Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batuaren esku baitzegoen herrialdea. Irlandar errepublikanismoa garai honetan indartu zen, ondoren Irlandaren independentzia ekarriko zuena. Irlandar historialarientzat gosetearen aurreko garaiari "pre-gosete" deitzen diote, uneak izan zuen garrantzia nabarmentzeko.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. A Death-Dealing Famine: The Great Hunger in Ireland by Christine Kinealy 1997; Famine Ghost: Genocide of the Irish By Jack O'Keefe; Confronting Genocide edited by René Provost, Payam Akhavan; Baltimore Iconoclast By William C. Hughes, William Hughes

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Irlandako Gosete Handia Aldatu lotura Wikidatan