Txinatar lorategi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Yu Yuan lorategia.

Txinatarrentzat, lorategiaren arteak idazmenaren edo poesiaren bezainbesteko garrantzia du. Lorategitzat erabiltzeaz gain, beren etxe edo jolastokitzat ere erabiltzen dute; toki magiko bat izango balitz bezala. Dimentsio estetiko eta sinbologikoen arteko konpromiso konstante bat irudikatzen du. Lorategi txinatarrak kodigo batzuei lotuta daude, eta, horiek kenduz gero, erantzun gisa, artistak irudikatu nahi zuenaren emaitza ateratzen da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txinako lorategiaren historia orain dela mila urte sortu zen. Honek, munduko paradisuari egiten dio erreferentzia. Txinako kondairen arabera,paradisua itsaso erdian zeuden irletako mendi baten gailurrean kokatzen zen. Bertan "betirako gaztetasuna"ren elixir-a aurkitzen zen; hilezkorra egin ahal zizuna. Kondaira honek azaltzen du ze nolako garrantzia duten mendia,itsasoa eta irlak lorategi txinatarrean.

Ondoren,Dinastía Han deitutako periodoan,lorategia erabateko aldaketa izan zuen. Garai horretan sorkunde estetikoari ez zioten garrantzi handiegirik ematen,eta atseden hartzeko eta ehizarako erabilia izaten zen.

Hirugarren mendetik aurrera,merkatari dirudun eta "shidafu" deitutako garrantzi handiko funtzionariei esker lorategiak,Txina guztitik zabaldu egin ziren;esfera inperiala alde batean utziz.

Beste alde batetik,budismo eta taismo-ari esker,mundu erligiosoan sartu ziren;hirien inguruan,fraideek sortutako tenpluetan.

Espektadorea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lorategia lan arte bat da,bisitariari eskaitzen zaion espektakulu bat. Honek ez du inoiz guztia ezagutzeko posibilitaterik emango. Konjuntu hau irekitzen diren sare hora batzuengatik orekaturik daude. Leiho buztiak,ate borobilak eta amaigabeko lorategi txikiak dituzte. Hauek dituzten irekidurei esker,sentsazioz beteriko ikuspegiez gozatzeko aukera ematen dute.

Irekidurek,joaten diren pertsonak puntu finko batean begia jartzea lortu egiten dute. Ondorioz,benetazkoa den lorategi hori,koadro bat izango balitz bezala ikusten da. Beraien obra artistiko hauen bi ezaugarri nagusienak hilezkorra izatea eta bizi-luzea izatea dira.

Arkitektura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Udako jauregi"aren hemeretzi arkuko zubi famatua,mendebaldekoek suntsitu eta gero,berreraiki egin zen. Arkitekturak garrantzi handia hartzen du lorategi txinatarretan. Pabilioiak,galeri multzo batzuei esker beraien artean komunikatu egiten dira eta hauei esker,etortzen direnek,nahi duten edozein lekutik behatu ahal izango dute. Hauen barnean,txinako arkitektura tradzionalaren egitura anitzak aurkitu ahal ditugu,adibidez:

  • Pabilioiak
  • Kioskoak
  • Pagodak
  • Galeriak
  • Ataria
  • Arkuak
  • Zubiak
  • Txalupak

Animaliak eta landareak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animaliak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animaliak eskulturetan irudikatuta egon ahal dira edo berez lorategian.

Dragoi txinatarra,enperadorea irudikatzen du; Fenix-a berriz,txinako enperatriz-a; Dordoka erresistentziaren ikurra; Arrainak (Karpa),iraunkortasuna; eta azkenik,saguzaharra,aberastasuna edo zortea errepresentatzen du.

Landareak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zume negartia,mantsotasuna eta emetasunaren simboloa eratu egiten du.

Banbuek apaltasuna,zuzentasuna,umiltasuna eta betiereko bizitza sinbolizatzen dute.

Lotoa, purutasunari egiten dio erreferentzia.


Txinatar lorategi ospetsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lorategi pribatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Zhuo zheng Yuan (Politika Umiliatuaren Lorategia)
  • Wang Shi Yuan (Moldaduren Irakaslearen Lorategia)
  • Yi Yuan (Armoniaren Lorategia)
  • Le Cang Lang Ting (Lausotasunaren Pabilioiko Lorategia)
  • Le Liu Yuan (Adiskidetasunaren Lorategia)
  • Le Huan Xiu Shan Zhuang (Senoaren Edertasunaren Hiribildua)

Lorategi Imperiala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Palacio de verano en Chengde
  • Bei Hai (Iparraldeko Itsasoa)
  • Yuan Ming Yuan
  • yesica huanca

Tenpluen Lorategiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Lingyin
  • Huang Long Dong (dragoi horiaren haitzuloa)
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Txinatar lorategi Aldatu lotura Wikidatan