Wikipedia:Politikak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Nuvola apps edu miscellaneous.svg
Wikipediako tutoriala
Artikuluak idatzi...

Sarrera berriak
Nola aldatu
Loturak
Kategoriak

Wikipediako hitzarmenak...

Estilo gida
Politikak
Sinadura

Ikus, gainera...

Laguntza
Proba orria

Wikipedian sakontzeko >>

Wikipediak abian daramatzan urteetan zehar, horretan lagundu dioten politika batzuk garatu ditu. Orrialde honek, Wikipediako politiken oinarrizko informazioa azaltzen dizu.

Oro har, Euskaltzaindiaren (Euskararen Akademia Ofiziala) arauak dira jarraitu beharrekoak, hizkuntzari dagokionez; Euskaltzaindiak euskara baturako eman dituen arauetakoren bat ez betetzeko, ezinbestekoa izango da salbuespen hori berariaz euskal wikipediako politikatzat onartzea, bozketa bidez. Euskaltzaindiaren webgunean aurkituko dituzu arauak:

www.euskaltzaindia.net

Eman begiratu bat zerikusia duten beste orri hauei:


Hizkuntzaren erabilerari buruzko politikak

Wikipediako politikak
Oinarrizko printzipioak

Bost euskarriak
Zer ez den Wikipedia
Arauak baztertu
Pribazitate politika
Erantzukizunen mugaketa

Arau ofizialak

Bandalismoa
Gatazken ebazpena
Ikuspegi neutrala
Egiaztagarritasuna

Tiletak erabiltzea

Artikuluen izenburu zein edukierari dagokionez; jatorrizko hizkuntzan tileta daramaten hitzak, eta betiere euskarazko izenik ez badago, tileta eramango dute. Ikus bozketa.

Hiztegi Batuko hitzak eta sinonimoak

Izenburuetarako eta agerikotasun handia duten beste toki berezietarako —artikuluen eskuinaldean ageri diren informazio tauletarako, adibidez—, Hiztegi Batuan inolako euskalki eta lurralde markarik gabe ageri diren hitzak hobetsiko dira. Esate baterako, esnatu hitzak «Gip.» (gipuzkera) marka duenez, iratzarri erabiliko dugu toki berezi horietan; eta altuera hitzak «Heg.» (Hego Euskal Herria) marka duenez, garaiera edo goratasun erabiliko dugu toki berezi horietan.

Artikuluaren barruan, ordea, Hiztegi Batuan onartutako hitz guztiak erabili ahal izango dira. Euskalki edo lurralde marka baldin badu ere, lankide batek erabiltzen duen euskara batuko hitz zuzena errespetatu behar da, eta hitz horren ordez ez da sinonimo bat jarri behar, hiztegiaren aberastasunaren izenean.

Gogoan izan, hala ere, Euskaltzaindiak Hiztegi Batuan hitz bati «h.» (hobe) edo «e.» (erabil) marka jartzen badio, marka horren ezkerretara doan hitza ez dela erabili behar, baizik eta markaren eskuinetara ageri dena.

Jentilizioen erabilera

Lasterbidea:

Euskalki guztietan gaur arte izan den erabilera egingo dugu Wikipedian ere, bozketa honetan erabaki zen bezala:

  • Arau orokor gisa, izenaren ezkerrean jarriko dugu jentilizioa: frantses haizea, ingeles jendea, nafar idazlea, Dominikar Errepublika, eta abar.
  • Salbuespen gisa, eskuinean jarriko dugu bi kasu hauetan:
  1. Pertsona izenen ondoan: Pedro azpeitiarra, Gorvatxov errusiarra, Jordaens flandestarra, Maritxu sunbildarra.
  2. Izenak ezkerrean osagarri askotxo duenean: makina bat margolan eder egin duen Donostiara ezkondutako pintore estatubatuarra.

euskal aurrizkia

Lasterbidea:
  1. Lankideek bozkatu bezala Euskarazko Wikipedian, euskal aurrizki izenak euskara esan nahi du, euskararen historia osoan izan duen eta gaur egun ere oso erabilia den esanahia baita. Azken urteotan eman zaion vasco / basque esanahiak nahasmena sortzen du; beraz, vasco / basque esan nahi denean, euskarak adiera horretarako sortu dituen beste forma hauek hobetsiko ditugu: Euskal Herriko, euskalerritar, eusko, euskotar.
  2. Salbuespen gisa, euskal aurrizki izena vasco / basque esanahiarekin oso finkatua duten kasuetan (hori frogatzeko, hainbat hiztegitan horrela ageri dela erakutsi beharko da), eta esanahi horrekin erabiltzen duten izen berezietan, dagokion artikuluaren hasiera samarrean jakinaraziko dugu horrakoan euskalek ez duela euskara esan nahi.

Antroponimia (pertsonen izen-deiturak)

Ikus politika honen bozketa.
Lasterbideak:
Antroponimiako politikaren laburpena
  • Oro har, EIMAren zerrendetan ageri diren izen-deiturak erabiliko ditugu.
  • Euskal herritarren euskarazko izenak eta deiturak Euskaltzaindiak araututako eran emango ditugu, salbu eta pertsona horrek Euskaltzaindiak araututako forma erabiltzea ez duela nahi adierazi badu (beraz, Euskaltzaindiak araua eman eta gero adierazitako nahia izan behar da). Euskaltzaindiaren Euskal Onomastikaren Datutegian aurkituko ditugu erakunde horrek araututako formak.
  • Pertsona horren nahia jakiteko, berak euskaraz idatzi dituen testuetan nola izenpetu duen begiratuko dugu. Euskaraz idatzi ez badu, bere izen-deiturak euskaraz nola idaztea nahi duen jakinarazteko egin dituen adierazpenei egingo zaie kasu.

a) Arau orokorra

Euskal Wikipedian, arau orokortzat, EIMAren Onomastika lanean zehaztutako irizpideak aplikatuko ditugu pertsonen izen-deituren idazkera erabakitzeko. Irizpide horien araberako izenen zerrendak hemen daude argitaratuta: EIMAren izen zerrendak.

b) Euskal herritarren antroponimoetarako salbuespena

Euskaltzaindiak euskal deiturak euskara batuan nola idatzi behar diren zehazteko liburua 1998an argitaratu zuen. Euskal herritarren batek bere deiturei grafia hori aplikatzerik nahi ez duela adierazi badu, bere nahia errespetatuko zaio. Nahi hori zein den jakiteko, bi irizpide hauek erabiliko dira:

  • Euskal herritar horrek egindako adierazpenak, bere izen-deiturak euskaraz idaztean Euskaltzaindiak emandako arauak ez betetzearen alde dagoela garbi zehazten dutenak.
  • Euskal herritar horrek 2000. urtearen hasieraz geroztik euskaraz idatzi dituen testuak sinatzean erabili dituen izen-abizenak.

c) Euskal herritarren euskal deiturak euskara batuan idazten ez direnean

Politika honen ondorioz euskal herritar bati euskal abizena euskara batukoa ez den grafia batekin idazten badiogu, pertsona horren artikuluaren hasieran, izen-deituren ondoan, oin ohar hau idatziko dugu erreferentzia gisa:

<ref>Abizena horrela idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, ''XXXXXXX'' onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus [http://www.euskaltzaindia.net/onomastika Euskal Onomastikaren Datutegia].</ref>

Frantziako eskualde eta departamenduen izendapena

Euskaltzaindiaren 36. arauari jarraitu behar zaio, bozkatu bezala.

Artikuluen izenburuan, deklinabidea bereizteko marratxorik ez

Lasterbidea:

Wikipedia idazten ari garela, askotan izen berezi bati deklinabidea jarri behar zaio izenburuan bertan, eta zalantza sortzen da, marratxoa jarri edo ez: Schrödinger-en katua ala Schrödingerren katua? Gai hori bozkatuta, horrelakoetan marratxoak ez jartzea erabaki zen.

Artikuluen izenburuan -a mugatzailea jartzea

Lasterbidea:

Irizpide orokortzat, artikuluen izenburuan -a mugatzailerik ez da jarriko. Dena dela, sarrera entziklopedikoak izanik bakarrak diren artikulu izenburuei mugatzailea ezarriko zaie, baita letra larriz idaztekoak ez badira ere. Hala erabaki zen bozketa honetan.

Liburu, film eta antzekoen izendapena

Liburu, film, disko eta antzekoen artikuluek jatorrizko hizkuntzan izango dute izenburua, bertsio euskaratua ez badago. Liburu edo dena delako horren euskarazko bertsioa baldin badago, euskarazko izenburu horixe jarriko zaio Euskal Wikipedian. Ikus bozketa.

Administratzaile eta burokratak aukeratzeko politikak

Artikulu nagusia: «Wikipedia:Administratzaile izateko baldintzak»

Jarraian azaltzen diren puntuek Euskarazko Wikipedian behar ditugun administratzaile eta burokrata kopurua, eta hauek zeintzuk izango diren definitzeko politikak azaltzen dituzte:

  • Administratzaile izateko, lankideak aktiboa izan beharko du eta Wikipedian erregulartasunez parte hartu, komunitateak erabakiko duelarik aktibotasun nahikoa duen administratzaile izateko edo ez.
  • Administratzaile izateko, lankideak esperientziaduna izan beharko du, aldaketa kopuru minimo batekin zehaztuko dena (600). Dena den, esperientzia ez da bakarrik aldaketa kopuruarekin baloratuko, komunitatearen iritziak izango du azken hitza.
  • 5.000 artikuluko gutxienez administratzaile edo burokrata aktibo bat egon beharko da.
  • Hiru administratzaile aktiboko, burokrata aktibo bat egon beharko da gutxienez.
  • Burokrata izateko, aurretik administratzaile izan beharko da.
  • Administratzaile edo burokrata izateko leku baino hautagai gehiago badaude, administratzaile edota burokratak lankideen arteko bozketa bidez aukeratuko dira.

Ikus, gainera