Edukira joan

Allier (Pirinio Garaiak)

Allier
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
Izen ofizialaAllier
Posta kodea65360
Geografia
Koordenatuak43°10′38″N 0°07′21″E / 43.1772°N 0.1225°E / 43.1772; 0.1225
Mapa
Azalera3,69 km²
Altitudea398 m, 368 m, 503 m eta 405 m
MugakideakBarbazan-Debat, Barbadan Dessús, Bernac-Debat, Montignac, Salles-Adour eta Angos
Demografia
Biztanleria446 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 240 (%54,5) (%45,5) 200 alt_right
Dentsitatea121 bizt/km²

Allier (okzitanieraz Alièr, frantsesez eta ofizialki: Allier) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 446 biztanle zituen 3,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Barbazan-Debat, Barbadan Dessús, Bernac-Debat, Montignac, Salles-Adour eta Angos.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AllierAllier
Població amb 621 habitants (2000)Bernac-Debat (1,3 km)
Població amb 311 habitants (2000)Bernac-Dessus (1,8 km)
Població amb 424 habitants (2000)Salles-Adour (1,9 km)
Població amb 632 habitants (2000)Momères (2,3 km)
Població amb 511 habitants (2000)Arcizac-Adour (2,7 km)
Població amb 101 habitants (2000)Montignac (2,8 km)
Població amb 1090 habitants (2000)Horgues (2,9 km)
Població amb 362 habitants (2000)Saint-Martin (2,9 km)
Població amb 2999 habitants (2000)Soues (3,3 km)
Població amb 231 habitants (2000)Angos (3,3 km)
Població amb 482 habitants (2000)Vielle-Adour (3,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da, 14,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1101 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ossun udalerrian dago, 10 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1081 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,9 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea1001502002503003504004501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 200 gizon, 240 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
2.50
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
4.58
0.00
 
75-79
 
2.50
2.50
 
70-74
 
6.67
2.50
 
65-69
 
2.08
8.00
 
60-64
 
6.67
13.00
 
55-59
 
6.67
2.50
 
50-54
 
6.25
15.00
 
45-49
 
8.33
7.00
 
40-44
 
8.33
12.50
 
35-39
 
4.17
5.00
 
30-34
 
7.92
3.00
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
0.00
2.50
 
15-19
 
5.83
5.00
 
10-14
 
10.00
7.00
 
5-9
 
16.25
12.00
 
0-4
 
3.75
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Allier udalerrian 446 biztanle zeuden eta 167 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,67 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 44,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 14,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

446biztanle
167elkarbizitza-unitate
2,67lagun elkarbizitza-unitateko
143familia
Udalerria
% 45
% 32
% 9
% 14
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 143 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (75). Guraso bakarreko 15 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 63 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

54
75
15
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,3), erdi-mailako lanbideak (% 23,4), enplegatuak (% 15,0), eskulangileak (% 12,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,3) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 9
% 9
% 23
% 15
% 12
% 29
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 183 etxebizitza zeuden. Horietatik 167 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (172), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 159 beren jabearen bizilekuak ziren, 7 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[10]

183etxebizitza
167egoitza nagusi
172etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

167
Egoitza nagusia (167)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (12)

Etxe mota

172
Etxea (172)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

159
Jabeak (159)Alokairuan (7)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (46).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik15
1919-19455
1946-197016
1971-199039
1991-200542
2006-202046

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (129). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (84 etxebizitzatan). 148 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 36 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 127tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela2
3 gela2
4 gela34
5 gela edo gehiago129

Berogailu mota

14
84
57
Gas sarea (1)Fuel-olioa (14)Elektrizitatea (84)Gas botila (12)Bestelakoak (57)

Aparkalekua eta ibilgailuak

148aparkalekua
36ibilgailu 1
127ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 275 biztanleetatik 233 aktibo ziren (% 84,7), horietako 223 lanean (% 81,1) eta 10 langabezian (aktiboen % 4,3).

27515-64 urteko biztanle
% 84,7aktibo
% 81,1lanean
% 4,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,5
25-54 urte% 96,7
55-64 urte% 77,2
Gizonak% 82,1
Emakumeak% 87,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 28,6
CAP-BEP% 5,3
Batxilergoa% 4,3
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 7,0
Goi-mailako +5% 2,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

42 ez-aktibotik 23 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 54,8), 13 erretiraturik zeuden (% 31,0) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 16,7).

Ez-aktiboak

% 55
% 31
% 17
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 19
% 35
% 21
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 73 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 223 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

73enplegu udalerrian
% 63,0soldatapeko
% 37,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.700 eurokoa zen.

27.700 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.[12]

2000. urtean Allier udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1946ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tarbes-Lourdes-Pyrénées », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]