Edukira joan

Appanoose konderria (Iowa)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Appanoose konderria
Appanoose County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Iowa
Kodea19007
HiriburuaCenterville
Appanoose konderria (Iowa) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Appanoose konderria (Iowa)
Appanoose konderria (Iowa)

Appanoose konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak40°44′17″N 92°52′02″W / 40.738055555556°N 92.867222222222°W / 40.738055555556; -92.867222222222
Biztanleria12.317 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.337,06 km2
1.287,98 km2 (%96.33)
49,08 km2 (%3.67)
Dentsitatea9,56 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.appanoosecounty.net

Appanoose konderria (ingelesez: Appanoose County) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Centerville da. Azken erroldaren arabera 12.317 biztanle zituen 1.337 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Appanoose konderriak 1.337,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 49,08 ura dira. Beste 1.287,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,64 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Appanoose konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 10,5 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (23,9 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 29,7 °C) eta hotzena urtarrila (−4,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −9,7 °C). Urteko prezipitazioa 968 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (134 mm) eta lehorrena urtarrila (29 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,4 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (10,2 °C) baino 0,8 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik bi 2000tik aurrerakoak dira (2012 eta 2024). Urterik beroena 2012 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1917 (8,5 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 3392 berokuntza-gradu-egun eta 544 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Appanoose konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0.1 3.0 10.1 16.9 22.3 27.4 29.7 28.7 24.8 17.8 9.8 3.0 16.1
Batez besteko tenperatura (ºC) -4.8 -2.2 4.3 10.7 16.4 21.7 23.9 22.8 18.5 11.7 4.4 -1.8 10.5
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -9.7 -7.4 -1.6 4.5 10.4 16.0 18.2 16.9 12.2 5.6 -0.9 -6.6 4.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 29 39 55 98 134 132 108 108 98 75 54 40 968
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (10,2 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+1,2+0,4+0,70,0+0,4−0,4−0,4−0,3−0,3+0,2+1,4
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (10,2 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 12.317 biztanle zeuden. Biztanleen % 42,8 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 57,2 landa-eremuetan. Batez besteko adina 45,4 urtekoa zen, 43,8 urtekoa gizonezkoen artean eta 46,8 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 22,0 18 urtetik beherakoak ziren eta % 23,8 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 97,4 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 94,6 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0500010.00015.00020.00025.00030.00035.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 6.076 gizon, 6.241 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.45
 
85+
 
4.07
2.47
 
80-84
 
3.33
4.15
 
75-79
 
4.58
5.86
 
70-74
 
6.39
7.47
 
65-69
 
6.87
7.39
 
60-64
 
7.79
7.23
 
55-59
 
7.42
6.22
 
50-54
 
5.58
5.73
 
45-49
 
5.77
5.04
 
40-44
 
5.34
5.88
 
35-39
 
5.90
4.84
 
30-34
 
5.14
4.79
 
25-29
 
4.92
4.79
 
20-24
 
4.33
6.44
 
15-19
 
5.53
6.83
 
10-14
 
6.09
6.80
 
5-9
 
5.62
5.65
 
0-4
 
5.34
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 12.317 biztanle zeuden. Herritarren % 1,9 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 95,9 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 94,1[oh 3]; % 0,6 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6; % 0,6 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6; % 2,7 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,6; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,1 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1.[oh 4][5]

Arraza/etnia Iowako mapa
Etnizitatea
2000
99,0 %
2010
98,6 %
2020
98,1 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
98,2 %
2010
98,1 %
2020
95,9 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 72,4 estatu berean jaiotakoak, % 26,1 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 1,3 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 35,0 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 65,0 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 52,5, biztanleria osoaren % 0,7); ondoren Afrikan (% 27,5, % 0,4) eta Latinoamerikan (% 20,0, % 0,3).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Iowako mapa
Jaioterria
72,4 %
26,1 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
35,0 %
65,0 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
52,5 %
27,5 %
20,0 %
Asia Afrika Latinoamerika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 6.306 etxebizitza zeuden, horietatik % 84,4 okupatuta eta % 15,6 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 72,3 jabeek okupatutakoak ziren eta % 27,7 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 5.320 etxegune zeuden guztira, horietatik % 61,8 familia-etxeguneak ziren eta % 38,2 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 74,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 25,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 85,9 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 14,1 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 185 pertsona (biztanleria osoaren % 1,5); horietatik 14 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

6.306etxebizitza
5.320okupatuak
185talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Iowako mapa

3.845
1.475
986
Jabetzan (3.845) Alokairuan (1.475) Hutsik (986)

Etxegune motak

2.465
549
1.745
Ezkondutako bikotea (2.465) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (275) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (549) Bakarrik bizi (1.745) Beste norbaitekin (286)

Talde-bizilekuetako biztanleria

14
166
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (5) Unibertsitateko egoitzak (14) Beste (166)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 89,8k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 20,5k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 4,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18963.04650.5%2.94048.8%41
19003.53855.5%2.69042.2%145
19043.60759.9%1.74328.9%676
19083.16155.0%2.16737.7%419
19122.35640.6%2.05835.4%1.393
19163.32752.4%2.51039.6%509
19206.38265.5%2.95230.3%409
19246.42157.1%2.03218.1%2.785
19286.86466.7%3.34032.5%83
19324.22942.2%5.51955.1%269
19365.51145.2%6.59954.1%93
19406.03249.4%6.06949.7%101
19444.92849.2%5.01550.0%77
19484.07843.9%4.99853.8%220
19525.42955.4%4.27643.6%99
19564.98055.0%4.06444.9%10
19605.04059.4%3.42240.4%18
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19642.87236.6%4.96063.1%24
19683.49749.6%3.00542.6%551
19724.32164.0%2.28333.8%143
19763.03646.3%3.42452.2%98
19803.54452.7%2.76941.2%415
19843.41250.5%3.28948.7%58
19882.77945.6%3.20952.7%100
19922.34636.8%2.81044.1%1.217
19962.23339.9%2.74749.1%612
20002.99252.5%2.56044.9%152
20043.34051.8%3.06347.5%47
20083.08649.9%2.97048.1%123
20123.16150.6%2.95147.3%133
20164.03365.7%1.81429.6%289
20204.51269.2%1.89129.0%113
20244.70472.5%1.68626.0%94

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 54.934 $ zen ( Iowako mapa), eta familiena, 68.211 $. Per capita errenta 31.168 $ zen. Biztanleriaren % 17,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 5,8k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 2,6k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

54.934 $etxegunearen errenta mediana
68.211 $familiaren errenta mediana
31.168 $biztanleko errenta
% 17,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,8
% 9,3
% 11,5
% 14,2
% 7,0
< 10.000 $ — % 5,8 (300) 10.000-14.999 $ — % 5,2 (269) 15.000-19.999 $ — % 5,3 (274) 20.000-24.999 $ — % 5,7 (296) 25.000-29.999 $ — % 4,4 (227) 30.000-34.999 $ — % 6,8 (351) 35.000-39.999 $ — % 4,4 (229) 40.000-44.999 $ — % 3,1 (163) 45.000-49.999 $ — % 4,3 (225) 50.000-59.999 $ — % 9,3 (481) 60.000-74.999 $ — % 11,5 (598) 75.000-99.999 $ — % 14,2 (737) 100.000-124.999 $ — % 5,5 (286) 125.000-149.999 $ — % 5,1 (265) 150.000-199.999 $ — % 7,0 (364) ≥ 200.000 $ — % 2,6 (134)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Appanoose_konderria_(Iowa)&oldid=11830034"(e)tik eskuratuta